1561

1561

Eeuwen:	15e eeuw · 16e eeuw · 17e eeuw
Decennia:	1550-1559 · 1560-1569 · 1570-1579
Jaren:	<< · < · 1560 · 1561 · 1562 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen

Ab urbe condita:		2314 MMCCCXIV
Armeense jaartelling:		1010 – 1011 ԹՎ ՌԺ – ՌԺԱ
Chinese jaartelling:		4257 – 4258 丁申 – 戊酉
Christelijke jaartelling:		1561 MDLXI
Ethiopische jaartelling:		1553 – 1554
Hebreeuwse jaartelling:		5321 – 5322
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1616 – 1617
- Shaka Samvat		1483 – 1484
- Kali yuga		4662 – 4663
Iraanse jaartelling:		939 – 940 ۹۳۹ – ۹۴۰
Islamitische jaartelling:		968 – 969 ٩٦٩ – ٩٦٨
Maçonnieke jaartelling:		5560 – 5561
Juliaanse kalender van 1561

Het jaar 1561 is het 61e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

19 - Filips II geeft toestemming voor de stichting van de Universiteit van Dowaai met vijf faculteiten.

februari

26 - Ñuflo de Chaves sticht Santa Cruz de la Sierra (Bolivia).
26 - Antoine Perrenot de Granvelle wordt verheven tot kardinaal.
27 - De eerste steen wordt gelegd van het Stadhuis van Antwerpen.

maart

2 - Stichting van Mendoza (Argentinië).
21 - Antoine Perrenot de Granvelle wordt benoemd tot eerste aartsbisschop van Mechelen.

april

26 - Huwelijk van Guglielmo I Gonzaga en Eleonora van Oostenrijk.
27 - Anthony Jenkinson vertrekt uit Moskou voor een handels- en ontdekkingsreis naar Perzië.

mei

15 - Albrecht en Filips IV verdelen het door hen bestuurde Nassau-Weilburg in Nassau-Weilburg onder Albrecht en Nassau-Neuweilnau onder Filips.

juni

27 - De schilder Marcus Gerards krijgt opdracht een stadsplan van Brugge te maken.
29 - Koning Erik XIV van Zweden wordt gekroond.

juli

12 - Inwijding van de Kathedraal van de Voorbede van de Moeder Gods in Moskou.

augustus

25 - Willem van Oranje hertrouwt met de Duitse prinses Anna van Saksen.

september

10 september - Vierde Slag bij Kawanakajima: Takeda Shingen verslaat Uesugi Kenshin met aanzienlijke verliezen aan beide zijden.
9-14 oktober - Overleg van Poissy: Mislukte poging om tot verzoening te komen tussen katholieken en protestanten in Frankrijk.

oktober

12 = Officiële opening van het Zeekanaal Brussel-Schelde.

november

6 - Nicolaas van Nieuwland wordt benoemd tot eerste bisschop van het nieuwe bisdom Haarlem.
24 - De vooraanstaande Franse edelman François de Segenville de Fumel wordt vermoord door een protestantse menigte.

december

16 - Wijding van Nicolaas van der Borcht uit Leuven tot eerste bisschop van Middelburg.
21 - Installatie van Antoine Perrenot de Granvelle als aartsbisschop van Mechelen.

zonder datum

De Lijflandse Oorlog loopt uit op een deling van het land tussen Polen, Denemarken en Zweden.
- Vorming van het Zweedse Hertogdom Estland.
- De Lijflandse Confederatie wordt overgegeven aan Polen. Meester Godhard Kettler wordt de eerste hertog van Koerland.
Stichting van het Driemanschap ter verdediging van de vrijheden, een verbond van hoge Nederlandse edelen (Lamoraal van Egmont, Willem van Oranje en Filips van Montmorency) gericht tegen Granvelle.
Oprichting van de kunstacademie Accademia dell'Arte del Disegno in Florence.
Madrid, in de 15e eeuw reeds residentie, krijgt de zetel van de regering van Spanje.
Lope de Aguirre zakt de Amazone af en wordt gedood in gevecht met soldaten in Venezuela
Ivan IV van Rusland hertrouwt met Maria Temrjukovna.
Drooglegging van het Vroonermeer.

Literatuur

Guido de Brès: Confession de foy
Dirck Volkertsz. Coornhert: Officia Ciceronis (vertaling)
Gabriele Falopio: Observationes anatomicae
Conrad Gessner: De Hortis Germaniae
Luis de Milán: El cortesano
Thomas Norton en Thomas Sackville: Gorboduc
Colijn van Rijssele: De spiegel der minnen
Julius Caesar Scaliger: Poetices libri septem
Ruy López de Segura: Libro de la invencion liberal y arte del juego del axedrez

Beeldende kunst

Opvolging

Anhalt-Dessau - Joachim opgevolgd door Joachim Ernst en Bernhard VII van Anhalt-Zerbst
Hanau-Münzenberg - Filips III opgevolgd door zijn zoon Filips Lodewijk I
Kongo - Diogo I Nkumbi a Mpudi opgevolgd door zijn zoon Afonso II, op zijn broer opgevolgd door diens broer Bernardo I
Manipur - Chalaamba opgevolgd door Mungyaamba
Montenegro - Makarije opgevolgd door Ruvim I
Nassau-Beilstein - Johan III opgevolgd door Jan VI van Nassau-Dillenburg
Vietnam - Mạc Tuyên Tông opgevolgd door Mạc Mậu Hợp

Afbeeldingen

Overleg van Poissy
Confession de foy
Moord op Bairam Khan
kroon van Sint-Erik, Zweedse koningskroon (gemaakt 1561)

Kathedraal van de Voorbede van de Moeder Gods, Moskou (ingewijd 1561)
Stadhuis van Antwerpen (bouw begonnen 1561)
Porta del Popolo, Rome (gebouwd 1561)
kasteel van Westmalle (huidige versie gebouwd 1561)

Geboren

22 januari - Francis Bacon, Engels filosoof
15 februari - Johannetta van Sayn-Wittgenstein, Duits edelvrouw
19 februari - Adam Steigleder, Duits componist
februari - Henry Briggs, Engels wiskundige
9 maart - Wenceslaus van Oostenrijk, Oostenrijks prins
8 april - Dominicus Baudius, Zuid-Nederlands schrijver en geleerde
7 juni - Johan VII van Nassau-Siegen, Duits edelman en militair theoreticus
12 juni - Anna van Württemberg, Duits edelvrouw
13 juni - Anna Maria van Anhalt, Duits edelvrouw
16 juni - Oswald van den Bergh, Nederlands legerleider
24 juni - Rombout Hogerbeets, Nederlands politicus
26 juni - Erdmuthe van Brandenburg, Duits edelvrouw
11 juli - Luis de Góngora, Spaans dichter
24 juli - Anna Maria van de Palts, Duits edelvrouw
25 juli - Kato Kiyomasa, Japans daimyo
20 augustus - Jacopo Peri, Italiaans componist
24 augustus - Thomas Howard, Engels edelman
25 augustus - Philippus Lansbergen, Nederlands astronoom
29 september - Adriaan van Roomen, Zuid-Nederlands wiskundige
28 oktober - Susanna Hoefnagel, Nederlands aristocrate
24 oktober - Anthony Babington, Engels terrorist
27 oktober - Mary Sidney, Engels schrijfster
William Cockayne, Engels koopman en politicus
Cesare d'Este, hertog van Modena
Ulrich van Hoensbroeck, Limburgs edelman
Pieter Jansz. Liorne, Nederlands reder
Fukushima Masanori, Japans samoerai
Hoshina Masamitsu, Japans daimyo
Cornelis Joppenszoon, Nederlands weesjongen
Anne de Joyeuse, Frans edelman
Philippe Rogier, Zuid-Nederlands componist
Jan Pieterszoon Sweelinck, Nederlands componist
Tsültrim Chöpel, Tibetaans geestelijk leider
Tobias Verhaecht, Zuid-Nederlands kunstschilder
Gilbert Gifford, Engels spion (jaartal bij benadering)
Robert Southwell, Engels priester en dichter (jaartal bij benadering)
William Stanley, Engels edelman (jaartal bij benadering)

Overleden

Menno Simons
Jan Tarnowski
Sayyida al Hurra
Şehzade Bayezid en zijn vader Süleyman I
Simon Bening

1 januari - Anayama Nobutomo (54), Japans samoerai
4 januari - Jaume Caçador (~76), Spaans staatsman
31 januari - Bairam Khan, Mogol legerleider en staatsman
31 januari - Menno Simons (~64), Fries kerkhervormer
2 februari - Robert II van Lénoncourt (~70), Duits-Frans prelaat
4 maart - Lanceloot Blondeel (~64), Zuid-Nederlands kunstschilder
4 maart - Carlo Carafa (43), Italiaans kardinaal
19 maart - Jane Seymour (~19), Engels edelvrouw
25 maart - Conrad Lycosthenes (42), Duits humanist
15 april - Pieter de Meulenaere, Zuid-Nederlands aristocraat
3 mei - Nikolaus Herman, Duits liedschrijver
4 mei - Karel van Anhalt (26), Duits edelman
16 mei - Jan Tarnowski (~72), Pools staatsman en militair
21 mei - Jacob Willemsz. van der Mye, Noord-Nederlands politicus
6 juni - Catharina van Mecklenburg (74), Duits edelvrouw
6 juni - Elisabetta della Rovere (~31), Itlaiaans edelvrouw
20 juni - Francis Hastings (~46), Engels edelman
14 juli - Obata Toramori (~70), Japans samoerai
14 juli - Sayyida al Hurra (~76), Ottomaans staatsvrouw en piraat
28 augustus - Jacqueline de Longwy (~41), Frans edelvrouw
10 september - Takeda Nobushige (~36), Japans samoerai
25 september - Şehzade Bayezid (~36), Ottomaans kroonpretendent
18 oktober - Yamamoto Kansuke (~60), Japans samoerai
21 oktober - Johannes Vasaeus (~50), Zuid-Nederlands bibliothecaris
27 oktober - Lope de Aguirre (~51), Spaans conquistador
11 november - Hans Tausen (~67), Deens theoloog
14 november - Filips III van Hanau-Münzenberg (34), Duits edelman
24 november - François de Segenville de Fumel, Frans edelman
6 december - Joachim van Anhalt (52), Duits edelman
11 december - Johan III van Nassau-Beilstein (66), Duits edelman
Simon Bening (~78), Zuid-Nederlands miniaturist
Marie Dentière (~66), Zuid-Nederlands theologe
Claude Garamond, Frans letterontwerper
Ridolfo Ghirlandaio (~78), Florentijns kunstschilder
Mencia van Glymes, Zuid-Nederlands edelvrouw
Ferdinand Kastrioti, Albanees edelman
Aleidis de Lechy, Zuid-Nederlands abdis
Diogo de Murça, Portugees wetenschapper
Diogo I Nkumbi a Mpudi, koning van Kongo (1545-1561)
Jan VIII van Renesse (~56), Noord-Nederlands edelman
Mạc Tuyên Tông, keizer van Vietnam (1547-1561)
Sayri Túpac (~26), Inca-keizer (1545-1561)
Caspar Vopelius (~50), Duits cartograaf
Pieter Cornelisz. Kunst, Noord-Nederlands kunstschilder (jaartal bij benadering)

Trivia

De film Mary of Scotland gaat over de terugkeer van Maria I naar Schotland in 1561

Zie de categorie 1561 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.