AFdH Uitgevers

AFdH Uitgevers is een Nederlandse onafhankelijke literaire uitgeverij, in 2006 opgericht in Enschede en Doetinchem door Paul Abels, Martien Frijns en Bert de Haan († 2019). De naam AFdH is samengesteld uit de eerste letters van de achternamen van de drie oprichters. De uitgeverij richt zich op bibliofiel verzorgde boeken op het gebied van de Nederlandse literatuur, beeldende kunst en regionale geschiedenis, met een nadruk op het oosten van het land. AFdH is vooral bekend als de huisuitgever van schrijver A.L. Snijders (1937–2021), wiens zeer korte verhalen vanaf 2006 bij AFdH verschenen. Voor zijn gehele oeuvre ontving Snijders in 2010 de Constantijn Huygens-prijs. Sinds het vertrek van Martien Frijns in 2023 wordt de uitgeverij voortgezet door Paul Abels.

Geschiedenis

Oprichting

De Stichting AFdH Uitgevers werd in 2006 opgericht door neerlandicus en oud-antiquaar Paul Abels, grafisch ontwerper, fotograaf en boekverzorger Martien Frijns (Wijlre, 1960) en oud-reclameman Bert de Haan (Beerzerveld, 1951 – Enschede, 2019), die destijds directeur was van het Enschedese reclamebureau SIR. De uitgeverij werd opgericht met als doel boeken te maken die het in de gewone, commerciële markt niet meteen redden maar die gemaakt moeten worden omdat ze belangrijk zijn.

De directe aanleiding was Abels' wens om het werk van de toen nog onbekende schrijver A.L. Snijders, pseudoniem van Peter Cornelis Müller, in een verzorgde editie uit te geven. Abels had Snijders in 2001 voor een krant geïnterviewd en was gefascineerd geraakt door diens zeer korte verhalen, die Snijders aanvankelijk per e-mail aan familie en vrienden verstuurde. De Haan, die als directeur van het reclamebureau over middelen beschikte, trad op als adviseur en mede-financier; hij werd door tijdgenoten ook wel beschermheer van de uitgeverij genoemd.

Eerste publicatie

De eerste publicatie was de zkv-bundel Belangrijk is dat ik niet aan lezers denk (2006) van A.L. Snijders, met 336 zeer korte verhalen, geïllustreerd door Snijders' zoon Gijs Müller. De eerste oplage van vijfhonderd exemplaren was binnen een dag uitverkocht. Pieter Steinz schreef in januari 2007 in NRC Handelsblad dat de bundel beeldschoon vormgegeven [is] en hoort bij de intrigerendste en best geschreven boeken van 2006. De bundel betekende voor Snijders, die eerder in de jaren negentig vier columnbundels bij Thomas Rap had gepubliceerd, een doorbraak bij een breder publiek.

Dood van Bert de Haan (2019)

In 2019 overleed mede-oprichter Bert de Haan op 68-jarige leeftijd in het Medisch Spectrum Twente in Enschede aan complicaties van de ziekte van Parkinson, waaraan hij sinds 1999 leed. De Haan was naast zijn werk voor AFdH ook als dichter, schilder en schrijver actief; hij publiceerde zelf bij de uitgeverij onder andere Ik ben bevoorrecht (2009), een boek over leven met Parkinson.

Dood van A.L. Snijders (2021)

Op 7 juni 2021 overleed A.L. Snijders thuis aan zijn bureau, terwijl hij aan zijn laatste zeer korte verhaal Rotspunt werkte. Tot zijn overlijden had AFdH twaalf bundels van hem uitgegeven; de laatste daarvan was Tat Tvam Asi (2021). Twee jaar na zijn dood verscheen de postume bundel Oh the world, Ah the world (2023), met een voorwoord van Job Cohen en een nawoord van Mathijs Deen.

Vertrek Frijns (2023)

Tussen 2006 en 2023 was Martien Frijns voorzitter en uitgever bij Stichting AFdH Uitgevers. In 2023 vertrok Frijns na onenigheid met Paul Abels. Frijns is sindsdien voorzitter van Stichting M10Boeken. Bij AFdH werd de vormgeving, die voorheen als handelsmerk van de uitgeverij door Frijns werd verzorgd, overgenomen door Studio Damiaan Renkens.

Sinds Frijns' vertrek wordt AFdH voortgezet door Paul Abels. In 2024 startte AFdH met de Heemlandreeks, voor fictie en non-fictie die zich afspeelt in of betrekking heeft op het oosten van Nederland. In 2026 viert de uitgeverij haar twintigjarig bestaan.

Uitgeverijopvatting

AFdH richt zich op kleinschalige, zorgvuldig verzorgde uitgaven met een eigen vormgeving. In een interview met Boekenbijlage verklaarde Martien Frijns dat AFdH bewust kiest voor duurdere drukwerkproducenten — naar het motto goedkoop is duurkoop — en dat de uitgeverij geen advertenties plaatst, niet met vertegenwoordigers werkt en niet aanwezig is op de boekenbeurzen. De vormgeving in het Frijns-tijdperk was sterk geïnspireerd op het werk van H.N. Werkman en kunstenaarsvereniging De Ploeg.

De uitgeverij werkte lang met een abonnementenstelsel. Deze abonnees zijn sinds 2025 verenigd in De Vrienden van AFdH.

Fonds en auteurs

Volgens opgave van de uitgeverij heeft AFdH sinds 2006 meer dan 213 titels gepubliceerd, voornamelijk op het gebied van Nederlandse literatuur en kunst. Naast het oeuvre van A.L. Snijders heeft AFdH onder anderen werk uitgegeven van Jaap Scholten (Horizon City, Suikerbastaard), Erik Harteveld, Johanna Reiss (heruitgave van De schuilplaats), Hanneke van Schooten, Anthoinette Weijn, Atte Jongstra (Hemelwortels) en Chrétien Breukers.

Tot de bijzondere uitgaven horen Rilke Sieben (2007), waarin zeven gedichten van Rainer Maria Rilke in het Nederlands, Twents, Drents en Gronings werden vertaald door respectievelijk Henny Hamhuis, Marga Kool en Jan Glas; Motorrrraria (2011), een verzamelboek over motorrijden met bijdragen van onder meer Jan Cremer, Tommy Wieringa, A.L. Snijders en Chrétien Breukers; en Koude oorlog aan de IJssel (2013) van Erik Harteveld en A.L. Snijders.

A.L. Snijdersprijs

In 2012 stelde AFdH Uitgevers de A.L. Snijdersprijs in, een prijs voor zeer korte verhalen van maximaal 220 woorden. De prijs werd uitgereikt in 2012 en 2014. De jury bestond onder anderen uit Ann De Craemer, Theo Hakkert, Marjon Kok, Carel Helder, Paul Abels, Martien Frijns, Sanneke van Hassel en A.L. Snijders zelf.

Onderscheidingen

Bekroningen van AFdH-uitgaven omvatten onder meer:

Internationale weerklank

Het werk van A.L. Snijders, AFdH's belangrijkste auteur, kreeg ook internationale aandacht. De Amerikaanse schrijfster Lydia Davis, winnares van de Man Booker International Prize 2013, vertaalde een keuze uit Snijders' zeer korte verhalen in het Engels.

Noten

  1. 1 2 3 'Contact', op: afdh.nl.
  2. ↑ 'Hobby-uitgever AFDH uit Enschede scoort...', op: boekendingen.nl, 2006.
  3. 1 2 3 'Een boek zonder goede inhoud is geen boek', interview met Martien Frijns op boekenbijlage.nl, 2013.
  4. ↑ Pieter Steinz, recensie van Belangrijk is dat ik niet aan lezers denk, in: NRC Handelsblad, januari 2007.
  5. 1 2 'Nieuws: A.L. Snijders (1937–2021) overleden', op: Tzum.info, 7 juni 2021.
  6. ↑ 'Enschedese dichter, schrijver en schilder Bert de Haan (68) overleden', op: rtvoost.nl, augustus 2019.
  7. ↑ 'In memoriam Bert de Haan (1951 – 2019)', op: hartvanlosser.nl, augustus 2019.
  8. ↑ 'De allerlaatste zkv's van A.L. Snijders', op: hengeloleest.nl.
  9. ↑ 'Over M10Boeken', op: m10boeken.nl.
  10. 1 2 'AFdH brengt herdruk van Bidinald van A.L. Snijders op de markt voor 50 euro', op: Tzum.info, juli 2024.
  11. ↑ 'Abonnee', op: afdh.nl.
  12. 1 2 3 'Auteurs', op: afdh.nl.
  13. ↑ 'A.L. Snijdersprijs 2014', op: afdh.nl.
  14. ↑ 'De allerlaatste zkv's van A.L. Snijders', op: hengeloleest.nl.
  15. ↑ 'Snijders A.L.', op: plumepoetry.com.