| Adam Ries | ||
|---|---|---|
 | ||
| Persoonlijke gegevens | ||
| Geboortedatum | 1492 (juliaans) | |
| Geboorteplaats | Bad Staffelstein | |
| Overlijdensdatum | 30 maart 1559 (juliaans) | |
| Overlijdensplaats | Annaberg-Buchholz | |
| Wetenschappelijk werk | ||
| Vakgebied | wiskunde | |
Adam Ries, geboren in 1492 of 1493 te Bad Staffelstein en overleden tussen 30 maart en 2 april 1559 te Wiesa of Annaberg, was een Duits rekenmeester en wiskundige.
Adam Ries was de zoon van een molenaar, Contz Ries. Over zijn jeugd en genoten opleiding is zeer weinig bekend.
In 1518 leidde Adam Ries een rekenschool te Erfurt.
In 1522 verhuisde Adam Ries naar de jonge bergstad Annaberg, tegenwoordig Annaberg-Buchholz. In zijn huis aan de Johannisgasse in die stad bedreef hij een privé-rekenschool. In 1525 trouwde Adam Ries met ene Anna Leuber, wier vader meester-slotenmaker te Freiberg was. Zij kregen acht kinderen, van wie enigen als rekenmeester in hun vaders voetsporen traden.
Ries was een belangrijk ambtenaar in het toenmalige mijnbouwwezen. Hij bekleedde functies, waarin hij administratief, financieel en boekhoudkundig toezicht op diverse mijnen hield. Ook bepaalde hij namens de landsheer, hoeveel aan deze als tiende toekwam uit de winsten van de mijnen.
In 1539 kon Ries zich de aankoop van een klein landgoed permitteren. Nog altijd bestaat in Annaberg-Buchholz de Riesenburg.
Adam Ries schreef drie rekenboeken voor gebruik op school, of bij beroepsopleidingen:
Ries schreef zijn boeken niet in het Latijn, zoals onder geleerden toen gebruikelijk, maar gewoon in het Duits. Daardoor kon een breed publiek van de inhoud ervan kennis nemen.
Ries ontwierp de Annaberger Brotordnung. Deze regelde aan de hand van enige tabellen de toegestane marges voor het gewicht van broden, die tegen een vaste prijs te koop waren. In tijden van schaarste mocht een brood met een prijs van bijvoorbeeld één stuiver minder wegen dan wanneer er graan in overvloed voorhanden was. Later ontwikkelde Adam Ries soortgelijke reglementen die geldig waren in andere steden.
In 1524 voltooide Ries het werk aan een manuscript van de Coß, een meer dan 500 bladzijden dik leerboek van de algebra. Dit manuscript kon in de 16e eeuw niet gedrukt worden, want dit was technisch moeilijk en zeer kostbaar. De eerste gedrukte versie verscheen pas in 1992.
In de Duitse taal heeft, al sedert de late 18e eeuw, de uitdrukking: nach Adam Riese dezelfde betekenis als de Nederlandse uitdrukking: volgens Bartjens: de berekening is correct. Voor zover bekend, heeft Bartjens, die meer dan een halve eeuw later leefde dan Adam Ries, geen werk van de Duitse rekenmeester vertaald of overgenomen.
