Albedo (optica)

De albedo van een object is het lichtweerkaatsingsvermogen daarvan, gedefinieerd als de verhouding tussen de hoeveelheid opvallende en gereflecteerde elektromagnetische straling. Deze verhouding hangt in de eerste plaats af van het materiaal waaruit het object bestaat, maar is ook afhankelijk van de golflengte van de straling. Zonder nadere aanduiding wordt meestal zichtbaar licht verondersteld. De term wordt vooral binnen de sterrenkunde en de klimatologie gebruikt.

De albedo hangt af van de hoek tussen de invallende en de gereflecteerde straling en van de hoek tussen de invallende straling en het weerkaatsende oppervlak: deze hoek is kleiner op hoge breedtegraden, wat zorgt voor een hogere albedo. De albedo hangt ook af van de oppervlaktestructuur van het reflecterend oppervlak; een gepolijste biljartbal reflecteert bijvoorbeeld anders dan een harige tennisbal. Bij nauwkeurige metingen onderscheidt men dan ook diverse albedo's: de bolometrische albedo, de Bond-albedo, de geometrische albedo en albedo's voor infrarood of ultraviolet licht.

De term albedo komt uit het Latijn, en betekent letterlijk 'witheid'.

Op Aarde

De aarde heeft een gemiddelde albedo van 37% tot 39%. Als gevolg van een zware vulkaanuitbarsting, zoals de Toba-catastrofe, kan deze albedo echter groter worden, met afkoeling tot gevolg.

Het ijs-albedo effect is een meekoppeling waarin het smelten van gletsjers, ijskappen en zee-ijs de albedo verlaagt. Sneeuw en ijs hebben een hoge albedo, waardoor er in de poolgebieden veel invallende zonnestraling wordt weerkaatst. Als gletsjers, ijskappen en zee-ijs smelten worden oppervlaktetypes met een lagere albedo blootgelegd. Dit zorgt ervoor dat het aardoppervlak meer zonnestraling absorbeert, wat tot hogere temperaturen en smelten van sneeuw en ijs leidt.

Gemiddeld reflectievermogen van het aardoppervlak:

Verse sneeuw of ijs: 80-95%

Oude smeltende sneeuw: 40-70%

Wolken: 40-90%

Woestijnzand: 30-50%

Grondaarde: 5-30%

Toendra: 15-35%

Grasland: 25-30%

Bos: 10-20%

Water: 5-22%

Op de Maan

Zie ook Albedoverschijnselen op de maan

De Maan is door haar oppervlak van vulkanisch gesteente veel donkerder dan de Aarde, met een gemiddelde albedo van 7%.

Op andere hemellichamen

Venus heeft met zijn dichte wolkendek een albedo van 72%.

Van de Saturnusmaan Enceladus is de albedo bijna 90%; voor zover bekend is dit de hoogste albedo in het zonnestelsel. Op Iapetus, een andere maan van Saturnus, is het verschil in albedo tussen de donkere en de lichte helft opmerkelijk groot. Dit verschijnsel is tot nu toe nooit verklaard.

Varia

Albedo 0.39, een studioalbum van Vangelis Papathanasiou, is vernoemd naar de albedowaarde van de planeet aarde.

Zie de categorie Albedo van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.