| Amina Helmi | ||||
|---|---|---|---|---|
_2019.jpg) | ||||
Helmi bij de uitreiking van de Spinozapremies (2019) | ||||
| Algemene informatie | ||||
| Geboren | 6 oktober 1970 Bahia Blanca | |||
| Geboorteland |  Argentinië | |||
| Beroep | sterrenkundige | |||
| Website | https://www.astro.rug.nl/~ahelmi/ | |||
| ||||
Amina Helmi (Bahia Blanca, 6 oktober 1970) is een Argentijnse sterrenkundige.
Helmi is een dochter van een Egyptenaar met Italiaanse moeder, die in Wageningen werkte aan bodemchemie en die daar haar moeder leerde kennen, een Nederlandse uit Beverwijk. Zij emigreerden samen naar Argentinië, waar Helmi geboren werd.
Ze ging sterrenkunde studeren aan de Universidad Nacional de La Plata, bij Buenos Aires. Ze reisde in 1996 naar Nederland om in Leiden te promoveren. Helmi promoveerde in 2000 onder begeleiding van Tim de Zeeuw en Simon D.M. White aan de Universiteit Leiden op het proefschrift The formation of the galactic halo. Voor dit werk ontving ze in 2004 een Christiaan Huygensprijs.
Na postdocs in Argentinië en Duitsland kwam ze terug naar Nederland. Hier ging ze aan de slag aan het Sterrenkundig Instituut Utrecht als NOVA-fellow. Sinds 2003 is ze hoogleraar aan het Kapteyn Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen.
Het onderzoek van Helmi lag aan de basis van het begrip Helmi-stroom. Zij ontdekte in 1999 de overblijfselen van een dwergsterrenstelsel dat 6 tot 9 miljard jaar geleden werd opgeslokt door ons melkwegstelsel. De resten van dat kleinere stelsel werden naar haar genoemd.
Verder was Helmi van 2009 tot 2013 lid van De Jonge Akademie van de KNAW. In 2016 werd ze verkozen tot lid van de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen (KHMW), en in 2017 tot lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.
Haar onderzoek richt zich op de structuur, evolutie en de dynamica van sterrenstelsels, met nadruk op de Lokale Groep en het Melkwegstelsel. Ze maakte deel uit van het team onderzoekers dat voor het eerst de ruimtelijke verdeling van het interstellaire stof in kaart bracht (2014).
Onder leiding van Helmi bleek in 2018 uit onderzoek naar de beweging en samenstelling van individuele sterren dat de Melkweg haar vorm mede dankt aan de botsing met een groot ander sterrenstelsel. Ze ontdekte toen in gegevens van de Gaia-ruimtetelescoop dat enkele tienduizenden sterren in de tegenovergestelde richting draaien dan de meeste sterren in ons melkwegstelsel. Die sterren zouden afkomstig zijn van Gaia-Enceladus, een sterrenstelsel dat in botsing kwam met de melkweg.
In 2004 won zij de Christiaan Huygensprijs en in 2010 de Pastoor Schmeitsprijs, gelijktijdig met Joop Schaye.
In 2019 was Helmi een van de laureaten van de Spinozapremie. In 2026 won zij de Kavli-prijs voor astrofysica, voor haar onderzoek naar de geschiedenis van het melkwegstelsel.
