Anne de Graville

Anne de Graville
	Anne de Graville biedt de Roman de Palamon et Arcita aan koningin Claude aan
Persoonsgegevens
Geboortedatum	ca. 1490
Geboorteplaats	Marcoussis
Overlijdensdatum	ca. 1540
Geboorteland	Frankrijk
Werken
Periode	renaissanceliteratuur
Genre(s)	lyriek, poëzie
Portaal	Literatuur

Anne de Graville (ca. 1490 – ca. 1540), ook wel Anne Malet de Graville, was een Franse dichteres, vertaalster en boekenverzamelaarster. Zij was verbonden aan het hof van koningin-gemalin Claude van Frankrijk en was een vertrouweling van Margaretha van Valois.

Van haar hand zijn twee dichtwerken bewaard gebleven waarin ze vrouwen presenteert als zelfstandige individuen met het recht om over hun eigen leven te beschikken. Ze wordt daarom wel gerekend tot de vroege protofeministen. Daarnaast legde ze een voor die tijd aanzienlijke bibliotheek aan.

Biografie

Anne de Graville was de jongste dochter van Louis Malet de Graville (1438–1516) en Marie de Balsac (overleden 1503). Zij is vermoedelijk rond 1490 geboren in het familiekasteel in Marcoussis. Haar vader was admiraal van Frankrijk. Zij kreeg goed onderwijs en leerde Latijn en Italiaans. Haar vader had een indrukwekkende bibliotheek waardoor zij van kinds af aan toegang had tot een belangrijke collectie manuscripten en drukwerken.

Rond 1507 trouwde zij tegen de zin van haar vader met haar neef Pierre de Balsac. Haar vader onterfde haar en liet beslag leggen op de bezittingen van Balsac, die hij van ontvoering beschuldigde. Vermoedelijk was Anne de Graville echter niet tot het huwelijk gedwongen. Ze kreeg elf kinderen.

Het echtpaar had al snel geldgebrek. In 1510 deed Anne de Graville afstand van haar erfdeel in ruil voor een eenmalig geldbedrag en een jaarlijkse toelage. In 1518 erfde ze na de dood van haar vader alsnog een deel zijn bezittingen, waaronder een aantal manuscripten en boeken. Gedurende haar leven zou Anne de Graville door erfenis, schenking, en opdrachtverlening een voor die tijd aanzienlijke bibliotheek opbouwen van meer dan 30 titels. In deze manuscripten wordt soms haar motto vermeld: musas natura, lacrymas fortuna (de natuur heeft mij de muzen geschonken, het lot de tranen), of anagrammen van haar naam: J’en garde un leal en Garni d’un leal.

Zij was als hofdame verbonden aan het hof van Claude van Frankrijk (1499-1524), de echtgenote van koning Frans I. Zij werd ook een vertrouweling van Margaretha van Valois, de zuster van de koning en zelf ook een verdienstelijk schrijver. Vermoedelijk was ze in juni 1520 aanwezig bij het Goudlakenkamp, waar Frans I en Hendrik VIII van Engeland elkaar ontmoetten.

Margaretha van Valois en koningin Claude sympathiseerden met de vroege kerkhervorming in Frankrijk en hebben een rol gespeeld bij het verspreiden van het hervormingsgezinde gedachtegoed. Anne de Graville heeft in haar kasteel in Malesherbes onderdak geboden aan de hervormers Pierre Caroli (1480–1550) en Pierre Toussain (1499–1574). Anna Boleyn, die als de tweede echtgenote van Hendrik VIII de reformatie in Engeland actief zou steunen, was enkele jaren erejoffer aan het hof van koningin Claude.

Werk

Van de hand van Anne de Graville zijn twee werken bewaard gebleven:

La belle dame sans mercy. Dit werk dateert vermoedelijk van vóór 1525. Het is een bundel van eenenzeventig rondo's, Het is een bewerking van het gedicht van Alain Chartier uit 1424, waarbij het oorspronkelijke gedicht de lyrische en hoofse vorm van de rondo heeft gekregen.

Le beau roman des deux amans Palamon & Arcita et de la belle et sage Emilia. Dit is een vertaling/bewerking van de Teseida délie Nozze d’Emilia van Giovanni Boccaccio. Het werk werd in opdracht van koningin Claude gemaakt en is aan haar opgedragen.

In beide werken herschreef Anne de Graville de tekst zodat vrouwen gepresenteerd worden als zelfstandige individuen met het recht om over hun eigen leven te beschikken. Ze wordt daarom wel gerekend tot de vroege protofeministen.

Gedurende haar leven was Anne de Graville als schrijfster in zekere mate bekend en populair. Zij raakte echter snel in het vergeetboek en werd pas eind 19e eeuw ‘herontdekt’. Net als Christine de Pizan kreeg ook Anne de Graville aanvankelijk weinig waardering vanuit de literatuurwetenschap; literair werk door vrouwen werd doorgaans niet hoog aangeslagen. Eind 20e eeuw kwam er serieuze aandacht voor haar werk, ook in relatie tot de querelle des femmes, een debat over de positie en de natuur van de vrouwen dat werd gevoerd tussen de veertiende en de zeventiende eeuw.

Bronnen, noten en/of referenties

1 2 3 (fr) Bouchard, Mawy, Anne Malet de Graville. SIEFAR Société Internationale pour l’Étude des Femmes de l’Ancien Régime (2003). Geraadpleegd op 2 oktober 2026.
1 2 3 4 5 L'Estrange, Elizabeth (11 april 2023). Anne de Graville and Women's Literary Networks in Early Modern France. Boydell and Brewer Limited. ISBN 978-1-80010-941-4.
1 2 Guy, John, Julia Fox (2024). Hunting the falcon: Henry VIII, Anne Boleyn and the marriage that shook Europe. Bloomsbury publishing, London, p. 58. ISBN 978-1-5266-3153-4.

Zie de categorie Anne de Graville van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

[:1-1] 1 2 3 (fr) Bouchard, Mawy, Anne Malet de Graville. SIEFAR Société Internationale pour l’Étude des Femmes de l’Ancien Régime (2003). Geraadpleegd op 2 oktober 2026.

[:2-2] 1 2 3 4 5 L'Estrange, Elizabeth (11 april 2023). Anne de Graville and Women's Literary Networks in Early Modern France. Boydell and Brewer Limited. ISBN 978-1-80010-941-4.

[:3-3] 1 2 Guy, John, Julia Fox (2024). Hunting the falcon: Henry VIII, Anne Boleyn and the marriage that shook Europe. Bloomsbury publishing, London, p. 58. ISBN 978-1-5266-3153-4.