Johanna Peternella (Annet) van Battum (Den Haag, 25 januari 1927 – Drongelen, 2 februari 2009) was een Nederlandse schrijfster van jeugdliteratuur. Zij schreef kinderboeken, historische jeugdboeken, verhalen en gedichten en was daarnaast actief als auteur van radio-, televisie- en toneelstukken.
Van Battum debuteerde in 1957 met Het wereldje van Pietje Mier, gebaseerd op verhalen die zij eerder voor de radio had geschreven. Haar werk varieerde van fantasieverhalen en eigentijdse kinderromans tot historische non-fictie voor jongeren. Voor De laatste twaalf spoken ontving zij in 1990 de Prijs van de Nederlandse Kinderjury in de categorie zes tot negen jaar.
Levensloop
Van Battum werd op 25 januari 1927 geboren in Den Haag als oudste van vijf kinderen. Haar jeugd viel samen met de economische crisis van de jaren dertig en de Tweede Wereldoorlog. Volgens het Lexicon van de jeugdliteratuur was zij al jong actief met schrijven, muziek, toneel en poppenkast.
Na het gymnasium volgde zij op latere leeftijd colleges wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam. Zij werkte enige tijd als docente taalexpressie en legde zich vervolgens volledig toe op het schrijven. Daarnaast bezocht zij scholen om over haar werk te spreken.
Van Battum was getrouwd geweest en had kinderen en kleinkinderen.
Zij overleed in 2009 in Drongelen. DBNL vermeldt Drongelen als haar plaats van overlijden.
Begin van haar schrijverschap
Van Battums eerste gepubliceerde verhalen ontstonden voor de radio. In kleuterprogramma's schreef zij fantasieverhalen over insecten. Een deel daarvan vormde later de basis voor haar eerste boek, Het wereldje van Pietje Mier, dat in 1957 verscheen bij J.M. Meulenhoff.
Zij schreef daarnaast verschillende jeugdseries en hoorspelen voor de radio. Tot haar vroege radiowerk behoorde De Limobiel, waarvan de VARA vanaf 1956 en 1957 afleveringen uitzond.
In de jaren zestig schreef zij ook de radioserie De koelaboe, waarvan tientallen afleveringen door de VARA werden uitgezonden.
Kinderboeken
Van Battum schreef gedurende meerdere decennia kinder- en jeugdboeken.
Haar werk omvatte zowel fantasieverhalen als boeken waarin eigentijdse maatschappelijke en psychologische onderwerpen centraal stonden. Volgens het Lexicon van de jeugdliteratuur vielen haar boeken op door het taalgebruik en de sfeertekening en combineerde zij regelmatig fantasie met realistische problemen.
In Vreemde eend beschreef zij bijvoorbeeld een jongen die moeite heeft met de scheiding van zijn ouders en van huis wegloopt. In Peike, Matti en de Eikenman werd het kappen van een oude boom als thema gebruikt, terwijl Inka's reis naar de maan fantasie combineerde met het verwerken van de dood van een broer.
Historische boeken
Geschiedenis vormde een belangrijk onderdeel van Van Battums oeuvre.
In 1960 verscheen Jeanne d'Arc. Voor dit boek verrichtte zij volgens het Lexicon van de jeugdliteratuur uitgebreid historisch onderzoek en onderzoek op locatie.
Naar aanleiding van dit boek kreeg zij van het toenmalige ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk de opdracht om voor jongeren een boek over Erasmus te schrijven ter gelegenheid van het Erasmus-herdenkingsjaar 1969. Dit resulteerde in Erasmus, rebel tegen wil en dank.
Naast kinderboeken schreef Van Battum voor radio en televisie.
Tot haar radio- en televisiewerk behoren onder meer:
De Limobiel (1956);
Evert-Jan en de fee (1957);
De proemel (1963);
Loop wat je lopen kunt;
De koelaboe.
Voor televisie schreef zij onder meer Ib'n Ben Lari, de geest in de fles, dat later ook als boek verscheen. Het verhaal bevat verschillende motieven uit traditionele sprookjes.
Van Battum trad incidenteel ook zelf op in haar radiowerk. In een aflevering van De Limobiel uit januari 1957 speelde zij bijvoorbeeld de rol van Babsje.
Toneel
Van Battum schreef ook toneelstukken. Begin jaren tachtig verschenen onder meer:
Jaar
Titel
1981
Een kostbare vondst
1981
Stel je eens voor dat...
1982
Meestersdroom
Deze toneelstukken verschenen bij uitgeverij Grosfeld in Berlicum.
Daarnaast ontving Van Battum ondersteuning van het Fonds voor de Letteren voor toneel-, radio- en televisiewerk, waaronder Een kostbare vondst en Babylon.
Nederlandse Kinderjury
In 1990 werd De laatste twaalf spoken, geïllustreerd door Magda van Tilburg, bekroond door de Nederlandse Kinderjury in de categorie zes tot negen jaar.
Aan de Nederlandse Kinderjury van dat jaar namen ongeveer 10.700 kinderen deel.
De bekroning kwam ruim dertig jaar na Van Battums debuut en toont dat zij ook aan het einde van de jaren tachtig nog actief was als kinderboekenschrijfster.
Bibliografie
Van Battum publiceerde tientallen kinderboeken, verhalenbundels, informatieve boeken en gedichten. Onderstaande lijst bevat een selectie en volgt zoveel mogelijk de bibliografische gegevens van DBNL en latere catalogusbronnen.
Een deel van haar werk bestaat uit fantasieverhalen, waarin sprookjesachtige elementen worden gecombineerd met herkenbare problemen uit het dagelijks leven. Andere boeken zijn realistischer en behandelen onderwerpen als:
echtscheiding;
rouw;
oorlog en vrede;
milieu;
familieverhoudingen;
geschiedenis.
Het Lexicon van de jeugdliteratuur noemt haar sterke taalgebruik, sfeertekening en beeldende karakterbeschrijvingen als opvallende kenmerken van haar werk.
Haar ervaring met radio en televisie kan volgens het lexicon hebben bijgedragen aan haar levendige manier van schrijven.
Erkenning
Van Battum kreeg in 1974 al een afzonderlijke NBLC-monografie gewijd aan haar werk, geschreven door C. Ramondt, M.E.G. Oorthuys-Bakker en J. Thiel-Schoonebeek.
In 1990 werd zij onderscheiden met de Prijs van de Nederlandse Kinderjury voor De laatste twaalf spoken.
Overlijden
Van Battum overleed in 2009 op 82-jarige leeftijd. DBNL vermeldt haar geboortejaar als 1927 en haar overlijdensjaar als 2009 en noemt Drongelen als plaats van overlijden.
