Barbarisme

Een barbarisme is een woord dat, of een zinswending of conventie die:

Barbarismen worden op het tweede criterium formeel onderscheiden van ontleningen (leenwoorden, leenuitdrukkingen enz.), die ondanks hun uitheemse oorsprong niet noodzakelijkerwijs worden afgekeurd. Het radicaal afkeuren van alle ontleningen wordt taalpurisme genoemd.

In de praktijk is het moeilijk een woord of zinswending eenduidig als barbarisme dan wel als ontlening te classificeren, daar de gezaghebbende taalvoorschriften elkaar vaak tegenspreken over de mate van aanvaardbaarheid van een ontlening.

Taalniveaus van gebruik

Barbarismen komen op alle taalniveaus voor, de irritatie over de fout verschilt per niveau. Een ordening van de niveaus volgens de gevoeligheid voor fouten van belangrijk naar minst belangrijk:

Acceptatie

De Dikke Van Dale gebruikt sinds de 13e herziene uitgave van 1999 voor (vermeende) barbarismen niet langer de labels gallicisme, anglicisme en germanisme, die een connotatie van afkeuring dragen. Wel wordt vermeld dat een woord of uitdrukking een vertaling, een leenvertaling of een leenbetekenis/betekenisontlening is.

Herkomst en naam

Hieronder een lijst met enkele, naar de naam van de donortaal gerangschikte barbarismen:

Dialectismen

Binnen een taalgebied kunnen verschillende taalnormen bestaan. Woorden, constructies en zinswendingen met een beperkte regionale spreiding worden wel dialectismen genoemd. De begrippen hollandisme en belgicisme verwijzen naar taalvormen die beperkt zijn tot het Nederlands-Nederlands respectievelijk het Belgisch-Nederlands.

Voorbeelden: