Bill Tutte

(✔/✂/→)

Dit artikel komt mogelijk voor verwijdering in aanmerking.

Het overleg hierover wordt gevoerd op deze discussiepagina, waar iedereen argumenten kan aandragen.
Zie voor meer informatie: Waarom staat dit artikel op de beoordelingslijst. Voel je vrij het artikel te bewerken.
Haal de pagina echter niet leeg en verwijder deze boodschap niet voordat de discussie gesloten is.

Bill Tutte
Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Persoonlijke gegevens
Geboortedatum	14 mei 1917
Geboorteplaats	Newmarket
Overlijdensdatum	2 mei 2002
Overlijdensplaats	Waterloo
Academische achtergrond
Alma mater	Cambridgeshire-jongensschool (1928 – 1935), Trinity College (1935 – 1939), Universiteit van Cambridge (doctor – 1945 – 1948)
Proefschrift	An Algebraic Theory of Graphs
Promotor	Shaun Wylie
Wetenschappelijk werk
Vakgebied	combinatoriek, grafentheorie, cryptografie, Fish
Erkenning en lidmaatschap
Lid van	Royal Society, Royal Society of Canada

William Thomas (Bill) Tutte (1917–2002) was een Britse wiskundige en cryptanalist die tijdens de Tweede Wereldoorlog een cruciale, maar lange tijd geheime rol speelde bij de Britse codebrekersdienst in Bletchley Park.

Hoewel Alan Turing wereldberoemd werd door het breken van de Duitse Enigma-code, leverde Bill Tutte een prestatie die door veel historici als minstens zo geniaal wordt beschouwd: het kraken van de Lorenz-code.

Het kraken van Lorenz (Tunny)

De Duitse Enigma-machine werd gebruikt door de tactische eenheden zoals het leger en de marine. Voor de strategische berichten tussen Adolf Hitler, zijn generaals en het opperbevel van de Wehrmacht gebruikten de Duitsers de veel complexere Lorenz-teletype-versleuteling' (door de Britten 'Tunny' genoemd).

Tutte slaagde erin de volledige interne, mechanische structuur en de werking van de Lorenz-machine te ontrafelen, puur door onderschepte gecodeerde berichten te analyseren. Hij had de machine zelf nog nooit in het echt gezien. Dankzij de wiskundige doorbraak van Tutte konden de Britten de Colossus bouwen, 's werelds eerste programmeerbare elektronische computer. Colossus werd ingezet om de Lorenz-instellingen op hoge snelheid te berekenen.

Door het kraken van de Lorenz-code konden de geallieerden de strategische plannen van het Duitse opperbevel rechtstreeks meelezen. Dit gaf hen cruciale informatie tijdens grote keerpunten van de oorlog, zoals de Slag om Koersk aan het oostfront en de misleidingsplannen rondom D-Day in 1944. Volgens historici heeft het werk van Tutte en zijn team de oorlog met maanden, zo niet jaren, verkort.

Na de oorlog

Omdat zijn werk in Bletchley Park tot diep in de jaren 90 strikt geheim moest blijven, kreeg Tutte pas heel laat de publieke erkenning die hij verdiende.^[bron?] Na de oorlog blonk hij uit in de academische wereld en emigreerde hij naar Canada.^[bron?] Hij werd een wereldwijd erkend pionier op het gebied van de grafentheorie (een belangrijke tak binnen de wiskunde en informatica).^[bron?] In 2001 werd hij benoemd tot Officier in de Orde van Canada voor zijn geheime oorlogswerk.