BomVA

De BomVA was de enige Nederlandse Bombardeer Vliegtuig Afdeling. Het werd in april 1939 door het Ministerie van Defensie opgericht en op Schiphol gestationeerd. De BomVA stond onder leiding van kapitein J.G. Sissingh. De laatste vlucht werd op 13 mei 1940 bij de Moerdijkbrug uitgevoerd.

De BomVA bestond uit twaalf Fokker T.V-vliegtuigen waarvan er negen gevechtsklaar waren. Slechts twee vliegtuigen waren als bommenwerper inzetbaar (nummer 850 en 856). De andere zeven toestellen hadden alleen mitrailleurs aan boord. Alle negen toestellen sneuvelden tijdens de meidagen van 1940 of raakten onklaar. Ieder vliegtuig had vier of vijf bemanningsleden aan boord.

Acties

10 mei 1940

Drie vliegtuigen (nrs 854, 856 en 862) kregen opdracht de Waalhaven aan te vallen. Luitenant-vlieger-waarnemer Willy Künzel was een KNIL-piloot. De 854 en de 862 werden op terugweg bij Oud-Beijerland neergeschoten.

De 855 schoot een Duits vliegtuig neer boven de Kaag en mogelijk nog een vliegtuig bij Utrecht.

Terwijl er bommen op Schiphol vielen, vertrok de 858 op lage hoogte richting IJmuiden. Bij Noordwijk werd een Duitse machine neergeschoten, dat in zee viel. Vervolgens werd de 858 door Duitsers opgejaagd. De 858 kon in Vlissingen veilig landen. Op lage hoogte terugvliegend naar Schiphol, werd de benzinetank van de 858 geraakt door luchtafweergeschut. Na een noodlanding op vliegveld Haamstede werd het vliegtuig gecamoufleerd. De bewapening werd later in een ander vliegtuig gebruikt.

13 mei 1940

Op 13 mei was de 856 het enige vliegwaardige toestel. Om 04:30 uur kreeg commandant Sissingh opdracht van de Commandant Luchtverdediging, luitenant-generaal Petrus Best, om de 856 te ontdoen van al het misbare, en het te laden met twee bommen van ieder 300 kg. Vlieger Willem Frederik Anceaux moest met zijn bemanning proberen de Moerdijk-verkeersbrug daarmee te vernielen. Hij werd door twee G-1 jachtkruisers begeleid. Omdat er laag gevlogen werd, werden gewone landkaarten gebruikt.

Het bombardement was geen succes. Een bom miste net zijn doel, de andere ontplofte niet. Op de terugweg werden de 856 en de twee begeleidende vliegtuigen aangevallen door Duitse Messerschmitts. Alleen de G-1 van Jhr Bodo Sandberg kwam heelhuids op Schiphol terug.

Vijf of zes Duitse vliegtuigen werden door hen neergeschoten en minstens zes zwaar beschadigd.

Nr Neergeschoten BeschadigdOpmerkingen
85022x Maasbrug gebombardeerd
neergeschoten bij Waddinxveen
853Na motorpech op Ruigenhoek niet meer in actie gekomen
854Aanval op Ockenburg en Waalhaven
Neergeschoten bij Oud-Beijerland
8551 boven de Kaag

Mogelijk 1 bij Utrecht

4 bij OckenburgBoven zee bij 's-Gravenzande neergeschoten
856Bombardement Waalhaven
Op terugweg bij Ridderkerk neergeschoten
8581 bij IJmuidenBij Veere door afweergeschut geraakt
Noodlanding op Haamstede, daarna geen actie meer
859Op Schiphol door bom getroffen
8621 bij Katwijk2 bij KatwijkBombardement Waalhaven,
Op terugweg bij Ridderkerk neergeschoten
865In brand geschoten op vliegkamp De Kooy

Onderscheidingen

Bernardus Swagerman kwam op 10 mei bij 's-Gravenzande in zee terecht. Hij ontwarde de touwen van zijn parachute, trok zijn lederen vliegersjack en laarzen uit en zwom naar de kust. Op 13 mei verving hij op eigen aandringen zijn getrouwde collega Gerard Ruychrok. Na het bombardement op de Moerdijkbrug keerden ze terug. Bij Ridderkerk werd het vliegtuig van Swagerman neergeschoten. De hele bemanning kwam om het leven. In 1946 werd hij wegens zijn moed benoemd tot Ridder in de Militaire Willems-Orde.

Het Vliegerkruis werd in 1946 postuum uitgereikt aan:

Het Kruis van Verdienste werd uitgereikt aan: