Calatayud is een gemeente in de Spaanse provincie Zaragoza in de regio Aragón met een oppervlakte van 155 km². Calatayud telt 20.158 inwoners (2025). Calatayud is de hoofdstad van de comarca Comunidad de Calatayud.
Geschiedenis
De Keltiberische nederzetting Bilbilis lag op enkele kilometers van het latere Calatayud. Onder de Romeinen kreeg de plaats de status van municipium onder de naam Augusta Bilbilis. Na het verdwijnen van het West-Romeinse Rijk werd de stad verlaten.
Tijdens de islamitische periode ontstond de versterkte stad Qal'at Ayyub. Als stichtingsdatum wordt 716 vermeld, maar de plaats werd pas voor het eerst genoemd in 862. De plaats was afhankelijk van Zaragoza, buiten een korte periode halfweg de elfde eeuw toen de taifa Calatayud een zelfstandig bestaan kende. Dankzij irrigatie bloeide de landbouw, onder andere voor de teelt van hennep. Er werd ook aardewerk geproduceerd.
In 1119, na de verovering van Zaragoza, belegerde koning Alfons I van Aragón Calatayud. Een ontzettingsleger van de Almoraviden werd op 17 juni 1120 verslagen in de Slag bij Cutanda. Op 24 juni gaven de steden Calatayud en Daroca zich over. Alfons I verleende privileges aan Calatayud (Fueros de Calatayud) om nieuwe, christelijke inwoners uit het noorden aan te trekken.
Calatayud werd in 1362 na een lang beleg veroverd door de Castilianen en pas vier jaar later heroverd. Peter IV van Aragón verleende achteraf stadsstatus aan Calatayud als beloning voor het verzet tijdens de Oorlog van de twee Peters. Calatayud was een ommuurde stad die verder verdedigd werd door vijf kastelen. De stad had afzonderlijke wijken voor moslims en joden. De Joodse wijk lag in het hoogste deel van de stad aan de voet van het Castillo de Doña Martina. Hier leefde een van de grootste Joodse gemeenschappen van Aragón, die beschikte over drie synagogen. In 1492 werd de joodse gemeenschap zoals elders in Spanje verdreven. Tijdens de late middeleeuwen was Calatayud een van de belangrijkste steden van Aragón en de Cortes van Aragón kwam er samen in de kerk van San Pedro de los Francos. De kerken van de stad werden herbouwd in mudejarstijl.
Tijdens de Spaanse onafhankelijkheidsoorlog werd de stad veroverd door de Fransen en in 1812 heroverd door een Spaans leger. Tussen 1821 en 1823 werd Calatayud kort de hoofdstad van een eigen provincie.
De Ermita de Consolación is een kerkgebouw op de plaats van de vroegere hoofdsynagoge van de stad. Deze werd na 1492 omgebouwd tot kerk. In het gebouw zijn nog overblijfselen van de veertiende-eeuwse synagoge in mudejarstijl bewaard gebleven.
Musea
Het Museo de Calatayud werd in 1971 opgericht en is sinds 2007 gevestigd in het voormalig klooster van de karmelietessen uit de zeventiende eeuw. Het museum heeft een collectie afkomstig uit de opgravingen in Bilbilis, waaronder muurschilderingen en beeldhouwwerken. Het museum heeft ook een collectie moderne kunst.
Het Museo de Arte Sacro de la Colegiata de Santa María is een museum voor kerkelijke kunst, sinds 2006 gevestigd in de kloostergang en de kapittelhuizen van de Santa María la Mayor-kerk.
Het Museo de La Dolores is gewijd aan María de los Dolores Peinador Narvión, geboren in Calatayud in 1819, wier leven de inspiratie vormde voor opera's, zarzuela's en films.
Afbeeldingen
Museo de Calatayud: reconstructie van een Romeinse kamer
Opm.: In 1981 werd de gemeente Embid de la Ribera aangehecht
Treinstation
Station
Het station is gelegen aan de spoorlijn Madrid - Zaragoza. In hetzelfde station stoppen ook sommige treinen van de hogesnelheidslijn Madrid - Barcelona.
.svg)
.jpg)
.svg){kind=small}
