Carlijn Kingma (Zutphen, 1991) is een Nederlandse kunstenaar en architect. Ze maakt architectonische pentekeningen van complexe systemen binnen de samenleving, als 'cartograaf van de maatschappij'. In gedetailleerde kaarten legt ze onzichtbare machtsstructuren en mechanismen bloot die onze maatschappij vormgeven. Haar figuratieve werk is meestal gebaseerd op journalistiek en wetenschappelijk onderzoek dat ze uitvoert in samenwerking met onderzoekers en schrijvers. Sommige kunstwerken bevatten ook utopische alternatieven en hervormingsvoorstellen om tot betere maatschappelijke uitkomsten te komen.
Leven en werk
Kingma studeerde Architectuur aan de Technische Universiteit Delft. In 2016 studeerde ze af met haar eerste werk The Institute of Utopianism. Dit afstudeerproject, een animatiefilm waarin ze 50 van haar tekeningen liet zien, voldeed niet aan de formele vereisten voor afstuderen van de opleiding, maar werd desalniettemin gewaardeerd met het hoogste cijfer. Met haar afstudeerwerk won ze eveneens de eerste New Babylon Award, die jaarlijks wordt uitgereikt door het Kunstmuseum Den Haag en de Universiteit Delft voor het beste afstudeerproject op het snijvlak tussen kunst en architectuur, waarna haar werk in 2018 werd geëxposeerd in het Kunstmuseum Den Haag. In dat jaar was ze ook artist-in-residence bij Joep van Lieshout.
Voor haar werk gaat Kingma samenwerkingen aan met andere kunstenaars en onderzoekers, om de kennis die zij zelf niet heeft aan haar werken toe te voegen. In 2020 werkte ze samen met Rutger Bregman en maakte naar aanleiding van zijn boek De meeste mensen deugen een werk getiteld The Fabric of Humankind.
In 2021 werd zij verkozen als talent van het jaar voor het jaar 2022 door Stichting Kunstweek.
Van 2021 tot 2023 werkte Kingma samen met onderzoeksjournalist Thomas Bollen van journalistiek platform Follow the Money en lector New Finance aan de Haagse Hogeschool Martijn Jeroen van der Linden om de financiële wereld in kaart te brengen. Dit resulteerde in Het waterwerk van ons geld. Het kunstwerk stond centraal in twee solotentoonstellingen, in Rijksmuseum Twenthe (2022) en in het Kunstmuseum Den Haag (2023), en in het Nederlandse paviljoen van de Architectuur Biënnale van Venetië (2023). Met Het waterwerk van ons geld won het drietal een Meesterverteller-prijs van Stichting Verhalende Journalistiek (2022), een Dutch Design Award (2023) en de Amsterdamprijs voor de Kunst (2023). De samenwerking leidde ook tot een boek, Geld genoeg, maar niet voor jou, dat in 2025 werd uitgegeven door Follow the Money. Een fragment van Het waterwerk van ons geld staat op het omslag.
In 2026 maakte ze het werk De machinerie van de volkshuisvesting over de wooncrisis, waarbij ze opnieuw samenwerkte met Bollen en Van der Linden. Het werk werd tentoongesteld op de internationale architectuur-Biënnale van Venetië. Het werk was onderdeel van de tentoonstelling The Fear of Falling, van 5 januari tot 9 maart 2026 in Brutus, Rotterdam, en van de tentoonstelling De machinerie van de volkshuisvesting van 30 juni 2026 tot 4 januari 2027 in Singer Laren.
Kingma werkt met een pen van het merk Rotring[en] en Oost-Indische inkt op papier en maakt kaarten waarin ze naar eigen zeggen utopische werelden creëert. Voor elk werk doet ze eerst onderzoek via literatuurstudie, waarna ze lange periodes aaneengesloten direct werkt aan haar tekeningen, zonder eerst vooraf te schetsen. In haar tekeningen verwerkt ze kenmerken van bestaande gebouwen en kunstwerken zoals het Groothandelsgebouw in Rotterdam en het Pantheon in Rome en van elementen uit bekende verhalen zoals de Toren van Babel en gebouwen zoals die van Rem Koolhaas. Ook maakt ze gebruik van voorbeelden van bouwwerken uit de architectuur die algemeen bekend zijn, zoals een kathedraal of een doolhof. Als inspiratoren voor haar werk worden de 16de-eeuwse Zuid-Nederlandse kunstschilder Pieter Brueghel de Oude, de 18de-eeuwse Italiaanse graficus en architect Giovanni Battista Piranesi en de 19de-eeuwse Engelse architect en kunstenaar Joseph Gandy genoemd. Centraal thema in haar werk is de utopie.
