Charles Roskam

Charles Roskam
Persoonsgegevens
Volledige naam	Karel Hendrik Roskam
Geboren	Amsterdam, 30 november 1852
Overleden	Den Haag, 7 oktober 1921
Geboorteland	Nederland
Opleiding en beroep
Beroep	kunst- en decoratieschilder
Floruit	20 juni 1913, 1901
Oriënterende gegevens
Leerling(en)	Jo van Oosten Slingeland, Elizabeth Siewertsz van Reesema, Henri Verstijnen
Jaren actief	1867 – 1921
Werklocatie	Antwerpen, Amsterdam, Arnhem, Den Haag, Arnhem
Werkgever	Genootschap Kunstoefening Arnhem, Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten
Links
	RKD-profiel
Portaal	Kunst & Cultuur

Karel Hendrik (Charles) Roskam (Amsterdam, 30 november 1852 – Den Haag, 7 oktober 1921) was een Nederlands kunst- en decoratieschilder. Hij wordt ook vermeld als K.H. Roskam Jr.

Leven en werk

Karel Roskam was een zoon van Kasper Hendrik Roskam (1818-1894) en Engelina Jager (1829-1886). Zijn vader en jongere broer Eduard waren beeldhouwers, Karel werd schilder, net als grootvader Jan Roskam. Hij was getrouwd met Catharina Elisabeth Potharst (1847-1889) en Helena Brüner (1860-1931). Roskam kreeg les in decoratieschilderen van Jan David Geerling Grootveld, chef-decorateur in het Paleis voor Volksvlijt. Aanvankelijk schilderde Roskam vooral decorstukken voor het theater. Hij werd chef-decorateur bij Théâtre Tivoli aan de Nes in Amsterdam, waar hij naast het decor ook de advertentiedoeken schilderde. Er werd in 1874-1875 diverse keren een voorstelling opgevoerd waarvan de opbrengst aan hem ten goede kwam. Vanaf 1876-1877, toen hij enige tijd bij diverse kunstenaars in Antwerpen werkte, noemde hij zich Charles Roskam. Tot 1879 werkte hij nog voor Tivoli, daarna was hij achtereenvolgens in dienst bij de Stadsschouwburg Amsterdam (1879-1884) en de Parkschouwburg (1884-1885). Roskam maakte ook decors voor schouwburgen in onder andere Antwerpen, Groningen, Haarlem, Nijmegen en Paramaribo. In 1885 ontving hij van George II van Saksen-Meiningen, bijgenaamd 'der Theaterherzog', een medaille in de Orde van Verdienste voor Kunst en Wetenschap.

Scène uit de middeleeuwse moraliteit Den spyeghel der salicheyt van Elckerlijc (1909), met van links naar rechts: Jacqueline Royaards-Sandberg (Duecht), Sophie Brender à Brandes (Kennisse), Willem Royaards (Elckerlyc), Bets Ranucci-Beckman (Maghe), Folkert Kramer (Neve) en, rechts in de koffer Ko Arnoldi (Tgoet). Roskam ontwierp als decor een neogotisch triptiek. Voor de indeling en het kleurgebruik kreeg hij advies van Antoon Derkinderen.

Roskam maakte naast decors plafond- en muurschilderingen en schilderijen in olieverf en aquarel. Hij toonde zijn werk onder andere op de tentoonstellingen van Levende Meesters. Zijn werk werd in 1877 bekroond met een bronzen medaille op de kunstnijverheidstentoonstelling in Amsterdam en in 1881 met een zilveren medaille op de tentoonstelling voor decoratieve schilderkunst in Arnhem.

In 1886 werd Charles Roskam tekendocent aan de academie van het Genootschap Kunstoefening in Arnhem. Hij was in Arnhem verder onder meer voorzitter van de vereniging Artibus Sacrum en bestuurslid van de Vereeniging tot het inrichten van Gemeentelijke Tentoonstellingen van Kunstwerken van levende Meesters. In 1901 ontwierp hij de prijspenning voor de tentoonstellingen. Een aantal malen ontwierp hij ook tijdelijke bouwwerken, zoals de voorgevel van het tentoonstellingsgebouw (1890), een stadspoort (1897) ter gelegenheid van het bezoek van de koninginnen Emma en Wilhelmina aan Arnhem en 'Oud-Hellas' (1909), een marktplein met een aantal Griekse gebouwen in de tuin van het Musis Sacrum. Per 1 januari 1914 werd Roskam benoemd tot docent aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. In 1918 ging hij met pensioen. Tot zijn leerlingen in Arnhem en Den Haag behoorden Jo van Oosten Slingeland, Elizabeth Siewertsz van Reesema en Henri Verstijnen.

Charles Roskam overleed op 68-jarige leeftijd, hij werd begraven op Nieuw Eykenduynen.

Enkele werken

1871: Toneeldecor voor De moord in de Herberg de Posthoorn of misdaad en vergeling, melodrama in zomertheater Pax Intrantibus in Amsterdam.
1871-1879: Diverse toneeldecors in dienst van Théâtre Tivoli in Amsterdam.
1872: Burleske maskers voor 500.000 duivels, in het Théâtre Tivoli in Amsterdam.
1879: Plafondschilderingen, symbolische voorstellingen van Handel, Nijverheid, Kunst en Scheepvaart op de koepel van de receptiezaal in het hoofdgebouw van de Nationale Nijverheidstentoonstelling in Arnhem.
1879-1884: Diverse toneeldecors in dienst van de Stadsschouwburg in Amsterdam.
1881: Nieuw toneel voor Tivoli in Utrecht.
1882-1883: IJdelheid, plafondschildering, en decoratie van het vernieuwde toneel in Maison Stroucken, Amsterdam.
1884-1885: Diverse toneeldecors in dienst van de Parkschouwburg in Amsterdam.
1885: Plafondschildering en een nieuw toneelscherm voor de Stadsschouwburg aan de Jansweg in Haarlem.
1886: Geschilderde borstbeelden van koning Willem III en koningin Emma, t.g.v. hun bezoek aan Amsterdam.
1890: Nieuw toneel voor Musis Sacrum in Arnhem.
1890: Ontwerp voorgevel van het tentoonstellingsgebouw van de tentoonstelling van Levende Meesters in Arnhem.
1893: Ontwerp decoraties van de feestzaal voor de lustrumfeesten in Delft.
1897: Ontwerp tijdelijke stadspoort en decoratieplan, inclusief lichtkronen voor de feestzaal, voor het gouvernementsgebouw in Arnhem, t.g.v. het bezoek van de koninginnen Emma en Wilhelmina.
1901: Ontwerp prijspenning voor de vierjaarlijkse tentoonstelling van kunstwerken in Arnhem, uitgevoerd door W.H. Zeeman.
1909: Ontwerp 'Oud-Hellas', een Griekse omgeving met de Leeuwenpoort, het Tholas, de Dionysostempel en het Parthenon, ter gelegenheid van een tentoonstelling in het Musis Sacrum in Arnhem.
1909: Ontwerp en uitvoering van het decor voor het stuk Elckerlyc, den Spyeghel der Salicheit van Elckerlyc, dat werd gespeeld door N.V. Het Toneel onder leiding van Willem Royaards.
1913: Ontwerp herinneringsmedaille t.g.v. 100 jaar Nederlandse onafhankelijkheid 1813-1913, gegraveerd door Iz. Alex de Vries en geslagen bij 's Rijks Munt.

Galerij

Stilleven met schenkkan en bloemen
Binnenplaats van het Sint Catharinae Gasthuis in Arnhem (1894)
Prijspenning voor de tentoonstelling van kunstwerken (1901). Signatuur van Roskam onder het wapen van Arnhem.
Dionysostempel bij het Musis Sacrum (1909)

Bronnen, noten en/of referenties

↑ "Oud-Zutphen. Vestingmuur van Zutphen met Oude-Nieuwstadspoort."; geraadpleegd op: 14 maart 2021.
1 2 "Bronzen penning door C/S's Roskam in 1901 geslagen ter gedachtenis aan de vierjaarlijkse tentoonstelling van kunstwerken gehouden te Arnhem in 1901"; geraadpleegd op: 14 maart 2021.
1 2 3 4 5 RKDartists; geraadpleegd op: 9 april 2026; RKDartists-identificatiecode: 89952.
↑ RKDartists; geraadpleegd op: 8 mei 2021; RKDartists-identificatiecode: 89952.
↑ "Mutatiën"; Maandblad gewijd aan de belangen van het teekenonderwijs en de kunstnijverheid in Nederland; geraadpleegd op: 9 april 2026; datum van uitgave: 1 december 1886.
↑ P.M.J.E. Jacobs (2000) Beeldend Benelux : biografisch handboek. Tilburg: Stichting Studiecentrum voor Beeldende Kunst, ISBN 90-805707-1-0. Vol. 5, p. 183.
↑ Biografische gegevens bij het RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis.
↑ "Binnenland", Algemeen Handelsblad, 30 april 1874; "Toneelnieuws", Algemeen Handelsblad, 23 april 1875; Advertentie, Algemeen Handelsblad, 7 december 1875.
↑ "Binnenland", Algemeen Handelsblad, 27 februari 1879.
↑ "Kunst en Letteren", Algemeen Handelsblad, 30 juli 1884.
↑ "Kunst- en letternieuws", Het Vaderland, 10 oktober 1921.
↑ "Binennland", Haagsche courant, 15 april 1885.
↑ Moerkerken, P.H. van jr. (1909), Den Spyeghel der Salicheyt van Elckerlyc : een woord ter inleiding van P.H. van Moerkerken jr. voor de vertooning door de N.V. "Het Tooneel", directie: Willem Royaards en Willem Stumpff, jun. Haarlem: Joh. Enschedé en Zonen; "Elckerlyck", Eigen Haard : Van week tot week, 13 februari 1909; René de Clercq, "Over tooneelkunst", De Lelie, jrg 1, no 3, november 1909; Brief van Willem Cornelis Royaards aan Anton der Kinderen, 1908-11-04, Brief van Willem Cornelis Royaards aan Anton der Kinderen, 1908-11-04, De theatercollectie.
↑ "Bekroningen door de Nationale Jury van de Tentoonstelling van Kunst-Nijverheid te Amsterdam", Het Nieuws van den Dag, 17 september 1877; "Nationale Tentoonstelling", Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage, 8 augustus 1881.
↑ "Letteren, toneel, kunst, enz.", Arnhemsche courant, 5 juli 1901; "Letteren, toneel, kunst, enz.", Arnhemsche courant, 23 juli 1901; "Letteren, toneel, kunst, enz.", Arnhemsche courant, 28 februari 1902; W.K.F. Zwierzina (1914) Penningkundige Geschiedenis Der Regeering Van H.M. Koningin Wilhelmina Der Nederlanden: 1898-1908. Amsterdam, 1914. p. 47.
↑ "Binnenland", Provinciale Geldersche en Nijmeegsche courant, 4 juli 1909.
↑ "Beeldende kunsten", De Telegraaf, 25 september 1913.
↑ "Academie van Beeldende Kunsten", De Nieuwe Courant, 31 juli 1918.
↑ Familiebericht, Het Vaderland, 8 oktober 1921; "Charles Roskam †", Arnhemsche courant, 10 juli 1921.
↑ "De Nationale Nijverheids-tentoonstelling te Arnhem van 1879", Utrechtsch provinciaal en stedelijk dagblad, 28 juni 1879.
↑ "Stadsnieuws", Utrechtsch provinciaal en stedelijk dagblad, 15 juni 1881.
↑ "Binnenlandsche berigten", Opregte Haarlemsche Courant, 19 augustus 1885.
↑ Dat zal Isaac Alexander de Vries (1842-1920) zijn. Zie Jan Pelsdonk, "Wil de echte De Vries opstaan? De penningen van een groep negentiende-eeuwse medailleurs met dezelfde achternaam", Jaarboek voor Munt- en Penningkunde (2025).
↑ "Kunst en wetenschap", Arnhemsche courant, 19 september 1913.

Zie de categorie Charles Roskam van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

[wikidata-1f23e0ccdf9e29107970649c7de09502f35f7744-v3-1] "Oud-Zutphen. Vestingmuur van Zutphen met Oude-Nieuwstadspoort."; geraadpleegd op: 14 maart 2021.

[wikidata-8738970a91927f9e7673e3305a6f525a0072afd7-v3-2] 1 2 "Bronzen penning door C/S's Roskam in 1901 geslagen ter gedachtenis aan de vierjaarlijkse tentoonstelling van kunstwerken gehouden te Arnhem in 1901"; geraadpleegd op: 14 maart 2021.

[wikidata-2ebb4536b869434c7fba85eeca00e07397210ebc-v3-3] 1 2 3 4 5 RKDartists; geraadpleegd op: 9 april 2026; RKDartists-identificatiecode: 89952.

[wikidata-f44c92507106e02e8914dd614e6018ad5e0ecc6e-v3-4] RKDartists; geraadpleegd op: 8 mei 2021; RKDartists-identificatiecode: 89952.

[wikidata-7754cac215cc5e55eb73d64a0925e3d6c811c6f9-v3-5] "Mutatiën"; Maandblad gewijd aan de belangen van het teekenonderwijs en de kunstnijverheid in Nederland; geraadpleegd op: 9 april 2026; datum van uitgave: 1 december 1886.

[Jacobs-6] P.M.J.E. Jacobs (2000) Beeldend Benelux : biografisch handboek. Tilburg: Stichting Studiecentrum voor Beeldende Kunst, ISBN 90-805707-1-0. Vol. 5, p. 183.

[RKD-7] Biografische gegevens bij het RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis.

[8] "Binnenland", Algemeen Handelsblad, 30 april 1874; "Toneelnieuws", Algemeen Handelsblad, 23 april 1875; Advertentie, Algemeen Handelsblad, 7 december 1875.

[9] "Binnenland", Algemeen Handelsblad, 27 februari 1879.

[10] "Kunst en Letteren", Algemeen Handelsblad, 30 juli 1884.

[11] "Kunst- en letternieuws", Het Vaderland, 10 oktober 1921.

[12] "Binennland", Haagsche courant, 15 april 1885.

[13] Moerkerken, P.H. van jr. (1909), Den Spyeghel der Salicheyt van Elckerlyc : een woord ter inleiding van P.H. van Moerkerken jr. voor de vertooning door de N.V. "Het Tooneel", directie: Willem Royaards en Willem Stumpff, jun. Haarlem: Joh. Enschedé en Zonen; "Elckerlyck", Eigen Haard : Van week tot week, 13 februari 1909; René de Clercq, "Over tooneelkunst", De Lelie, jrg 1, no 3, november 1909; Brief van Willem Cornelis Royaards aan Anton der Kinderen, 1908-11-04, Brief van Willem Cornelis Royaards aan Anton der Kinderen, 1908-11-04, De theatercollectie.

[14] "Bekroningen door de Nationale Jury van de Tentoonstelling van Kunst-Nijverheid te Amsterdam", Het Nieuws van den Dag, 17 september 1877; "Nationale Tentoonstelling", Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage, 8 augustus 1881.

[15] "Letteren, toneel, kunst, enz.", Arnhemsche courant, 5 juli 1901; "Letteren, toneel, kunst, enz.", Arnhemsche courant, 23 juli 1901; "Letteren, toneel, kunst, enz.", Arnhemsche courant, 28 februari 1902; W.K.F. Zwierzina (1914) Penningkundige Geschiedenis Der Regeering Van H.M. Koningin Wilhelmina Der Nederlanden: 1898-1908. Amsterdam, 1914. p. 47.

[16] "Binnenland", Provinciale Geldersche en Nijmeegsche courant, 4 juli 1909.

[17] "Beeldende kunsten", De Telegraaf, 25 september 1913.

[18] "Academie van Beeldende Kunsten", De Nieuwe Courant, 31 juli 1918.

[19] Familiebericht, Het Vaderland, 8 oktober 1921; "Charles Roskam †", Arnhemsche courant, 10 juli 1921.

[20] "De Nationale Nijverheids-tentoonstelling te Arnhem van 1879", Utrechtsch provinciaal en stedelijk dagblad, 28 juni 1879.

[21] "Stadsnieuws", Utrechtsch provinciaal en stedelijk dagblad, 15 juni 1881.

[22] "Binnenlandsche berigten", Opregte Haarlemsche Courant, 19 augustus 1885.

[23] Dat zal Isaac Alexander de Vries (1842-1920) zijn. Zie Jan Pelsdonk, "Wil de echte De Vries opstaan? De penningen van een groep negentiende-eeuwse medailleurs met dezelfde achternaam", Jaarboek voor Munt- en Penningkunde (2025).

[24] "Kunst en wetenschap", Arnhemsche courant, 19 september 1913.