Charlois

Charlois
Stadsdeel van Rotterdam
Wapen van Charlois
Charlois (Rotterdam)
Charlois
Kerngegevens
Land Nederland
Provincie Zuid-Holland
Gemeente Rotterdam
Coördinaten 51° 53′ NB, 4° 29′ OL
Oppervlakte 11,9 km²  
- land 11,19 km²  
- water 0,71 km²  
Inwoners
(2023)		 70.860
(5.955 inw./km²)
Woning­voorraad 34.179 woningen
Detailkaart
Kaart van Charlois
Ligging van Charlois binnen Rotterdam
Foto('s)
De Oude Kerk in Oud-Charlois, de historische kern van het stadsdeel
De Oude Kerk in Oud-Charlois, de historische kern van het stadsdeel
Portaal  Portaalicoon   Rotterdam

Charlois (uitspraak: sjaarloos, met de klemtoon op de eerste lettergreep) is een stadsdeel en voormalig deelgemeente van de gemeente Rotterdam, gelegen op de zuidelijke oever van de Nieuwe Maas. Het behoort tot Rotterdam-Zuid en omvat onder meer Oud-Charlois, Carnisse, Tarwewijk, Pendrecht, Zuidwijk, Heijplaat en Wielewaal. Oud-Charlois vormt de historische dorpskern binnen dit grotere gebied.

Charlois ontwikkelde zich van een agrarische gemeente tot een stadsdeel met havengebonden woonwijken, naoorlogse tuinsteden en stedelijke voorzieningen zoals Zuidplein, Rotterdam Ahoy en het Zuiderpark. De gemeente gebruikt voor Charlois de aanduiding gebied. Volgens de op CBS-gegevens gebaseerde gebiedsstatistiek telde Charlois op 1 januari 2026 ongeveer 70.935 inwoners.

Ligging en wijken

Charlois ligt tussen de Nieuwe Maas en de Maashaven in het noorden, de gebieden Feijenoord en IJsselmonde in het oosten en de A15 en de gemeente Barendrecht in het zuiden. Aan de westzijde liggen de havengebieden rond de Waalhaven en de Eemhaven. Heijplaat ligt afzonderlijk van de overige woonwijken, tussen de haventerreinen.

De gemeente onderscheidt binnen Charlois de volgende wijken en gebieden:

Het gebied kent uiteenlopende bebouwingsvormen. Rond de oude dorpskern en in de noordelijke wijken overheerst vooroorlogse stadsbebouwing. Pendrecht en Zuidwijk zijn naoorlogse uitbreidingswijken met een ruimere, groene opzet. Heijplaat ontstond als tuindorp voor scheepswerfarbeiders. Het Zuiderpark vormt een groot recreatiegebied tussen de noordelijke en zuidelijke woonwijken.

Geschiedenis

Ontstaan en naamgeving

De zelfstandige gemeente Charlois in 1867, vóór de annexatie door Rotterdam.

De geschiedenis van Charlois hangt samen met de bedijking van de Riederwaard. Aan het begin van de vijftiende eeuw bestond het latere Charlois uit slikken, kreken en overstroomd land. Karel de Stoute kreeg via zijn vader Filips de Goede de beschikking over dit gebied. In 1460 werden plannen gemaakt voor bedijking en gaf Karel gronden met bijbehorende jacht- en visrechten uit.

Op 14 april 1462 keurde Karel de overdracht aan vier grondheren goed: Matteys de Buyser, IJsbrand Uyt ten Hage, Arend van der Woude en Anthony Michelsz van Eversdijck. Daarbij bepaalde hij dat het bedijkte gebied voortaan Charlois zou heten en dat er een kerk moest worden gesticht die aan Sint-Clemens was gewijd. De naam verwees naar het Franse graafschap Charolais, waarvan Karel de titel droeg.

Rond de Sint-Clemenskerk ontwikkelde zich het dorp Charlois. De Charloisse Kerksingel, Kaatsbaan, Grondherendijk en Zuidhoek behoren tot de historische structuur van deze dorpskern. De omliggende polders hadden voornamelijk een agrarische functie.

Annexatie en havenontwikkeling

In 1895 werd de zelfstandige gemeente Charlois door Rotterdam geannexeerd. De havenontwikkeling was toen al begonnen: in de negentiende eeuw waren langs de rivier bedrijven gevestigd en was de Dokhaven aangelegd. Na de annexatie kon Rotterdam de havenuitbreiding op de zuidelijke Maasoever verder uitvoeren. Met de groei van de Rotterdamse haven veranderde het agrarische landschap in havenbekkens, bedrijventerreinen en woonwijken voor havenarbeiders.

Een bijzondere ontwikkeling was de bouw van Heijplaat. De Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM), die zich hier in 1902 vestigde, liet vanaf 1914 een tuindorp voor haar werknemers bouwen. De afgelegen ligging van de scheepswerf maakte huisvesting in de nabijheid van het werk wenselijk. Het werfterrein en het dorp vormen daardoor een samenhangend industrieel en stedenbouwkundig geheel.

Van 1917 tot 1937 was het stadion aan de Kromme Zandweg de thuishaven van voetbalclub Feyenoord. Het stadion bood na uitbreidingen plaats aan ongeveer 22.000 toeschouwers. In 1937 verhuisde het eerste elftal naar Stadion Feijenoord, beter bekend als De Kuip.

Naoorlogse uitbreiding

Na de Tweede Wereldoorlog breidde de woningbouw zich verder naar het zuiden uit. In 1949 ontstond de Wielewaal als complex van semipermanente woningen, bedoeld om de grote woningnood te verlichten. In de jaren vijftig werden Pendrecht en Zuidwijk ontwikkeld als groene woonwijken.

Het stedenbouwkundige plan voor Pendrecht werd ontworpen door Lotte Stam-Beese, in samenwerking met architecten van Opbouw. De wijk kreeg herhaalde groepen van verschillende woningtypen, met gemeenschappelijk groen en voorzieningen. Deze opzet sloot aan bij de naoorlogse wijkgedachte, waarin de woonwijk als samenhangende leefgemeenschap werd beschouwd.

Tussen de oudere stadswijken en de nieuwe zuidelijke wijken werd het Zuiderpark aangelegd. Het park kreeg behalve wandel- en recreatievoorzieningen ook sportvelden en volkstuinen. Bij de herinrichting, die in 2007 werd voltooid, werd onder meer extra ruimte voor waterberging gemaakt.

Bestuur en politiek

Charlois was van 1973 tot maart 2014 een deelgemeente, met een eigen deelraad en dagelijks bestuur. Bij de beëindiging van het Rotterdamse deelgemeentestelsel werd de deelgemeente vervangen door een gebiedscommissie. De gebiedscommissies hadden beperktere bevoegdheden en waren nadrukkelijker onderdeel van het gemeentelijke bestuur.

Sinds 2022 werkt Rotterdam met gekozen wijkraden. Charlois heeft daardoor geen afzonderlijk deelgemeentebestuur meer. De wijkraden vertegenwoordigen bewoners, adviseren de gemeente, stellen plannen voor hun wijken op en volgen de uitvoering van afspraken. Zij vormen de verbinding tussen bewoners, organisaties, ondernemers en het gemeentebestuur.

Bij de wijkraadsverkiezingen van 2026 waren binnen Charlois vijf wijkraden onderscheiden:

De nieuwe wijkraadsleden werden op 22 april 2026 geïnstalleerd.

Bevolking en wonen

Volgens de door AlleCijfers gepubliceerde gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek telde Charlois op 1 januari 2026 ongeveer 70.935 inwoners. De statistische oppervlakte bedraagt circa 11,90 km².

Bevolkingsontwikkeling van Charlois
JaarInwoners
201565.205
202069.400
202370.860
202470.525
202570.515
202670.935

In 2026 waren er ongeveer 36.100 particuliere huishoudens. Circa 52% daarvan bestond uit één persoon. De leeftijdsgroep van 25 tot 45 jaar vormde met ongeveer 35% de grootste groep inwoners.

Volgens de CBS-indeling naar herkomst had ongeveer 28% van de inwoners een Nederlandse herkomst, 19% een herkomst uit andere Europese landen en 53% een herkomst van buiten Europa. Deze indeling is gebaseerd op het geboorteland van inwoners en hun ouders en betreft niet hun nationaliteit.

De woningvoorraad bestond in 2025 uit ongeveer 34.655 woningen. Daarvan was circa 71% een huurwoning en 29% een koopwoning. Ongeveer 82% behoorde tot de categorie meergezinswoningen.

Leefbaarheid en wijkvernieuwing

De gemeente volgt de ontwikkeling van Charlois en zijn wijken met het tweejaarlijkse Wijkprofiel Rotterdam. Daarin worden de fysieke leefomgeving, veiligheid en sociale omstandigheden onderzocht. De fysieke index, veiligheidsindex en sociale index combineren registratiegegevens met ervaringen en oordelen van bewoners.

Tarwewijk, Carnisse en Oud-Charlois behoren tot de focuswijken van het Nationaal Programma Rotterdam Zuid. Dit programma richt zich op verbetering van onder meer wonen, onderwijs en werk. Een van de vernieuwingsprojecten is de Mijnkintbuurt in de Tarwewijk, waar de gemeente en Woonstad Rotterdam werken aan vervanging en verbetering van woningen. Ook in de Wielewaal worden de oorspronkelijke woningen gefaseerd vervangen door nieuwbouw.

Voorzieningen en gebiedsontwikkeling

Rotterdam Ahoy in 2016, een van de grote stedelijke voorzieningen in Charlois.

Aan de oostzijde van Charlois ligt het centrumgebied rond winkelcentrum Zuidplein, Theater Zuidplein en Rotterdam Ahoy. Door de combinatie van winkels, cultuur, evenementen en openbaar vervoer heeft dit gebied een functie voor heel Rotterdam-Zuid en de omliggende gemeenten.

Onder de naam Hart van Zuid wordt dit centrumgebied vernieuwd. Tot de gerealiseerde onderdelen behoren Zwemcentrum Rotterdam, het nieuwe Theater Zuidplein met een vestiging van de Bibliotheek Rotterdam en de uitbreiding van Ahoy met een congrescentrum. Het zwemcentrum werd ondergebracht in het voormalige deelgemeentekantoor van Charlois en opende in 2018. Het nieuwe theater en de bibliotheek openden in 2020.

Op Heijplaat heeft het voormalige RDM-terrein een nieuwe functie gekregen als locatie voor technisch onderwijs en bedrijven. Bij deze herbestemming zijn industriële gebouwen behouden en aangepast voor nieuwe gebruikers.

Verkeer en vervoer

De Maastunnel verbindt Charlois met de noordelijke Maasoever. De zuidelijke tunnelgebouwen liggen aan de Doklaan. Het complex werd tussen 1937 en 1942 gebouwd en omvat afzonderlijke verbindingen voor motorvoertuigen, fietsers en voetgangers. Aan de zuidzijde sluit het gebied aan op de A15. De Dorpsweg, Groene Kruisweg, Vaanweg en Slinge zijn belangrijke verkeerswegen.

Openbaar vervoer

Charlois wordt bediend door de Rotterdamse metro, Rotterdamse tram en stads- en streekbussen. De metrostations Maashaven, Zuidplein en Slinge liggen aan de gezamenlijke route van metrolijn D en metrolijn E. Bij Slinge eindigt lijn E; lijn D rijdt verder richting Rhoon, Hoogvliet en Spijkenisse.

Tramlijn 2 heeft zijn westelijke eindpunt aan de Kromme Zandweg en verbindt Charlois via Maashaven en station Rotterdam Lombardijen met Keizerswaard in IJsselmonde. Over de Slinge rijdt tramlijn 5, die Rotterdam Centraal met de Barendrechtse wijk Carnisselande verbindt. Deze lijn draagt sinds januari 2025 het nummer 5; voorheen was dit lijn 25.

Zuidplein is tevens een belangrijk busknooppunt. Buslijn 44 verbindt het station via de Maastunnel en het Erasmus MC met Rotterdam Centraal. De verbinding werd in april 2024 ingevoerd en maakt voor een groot deel gebruik van vrije busbanen. Andere busverbindingen ontsluiten de woonwijken en de havengebieden rond de Waalhaven, waaronder Heijplaat.

Geboren

Afbeeldingen

Zie ook

Zie de categorie Charlois van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.