Cistus

Cistus
Cistus crispus
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Klasse:Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade:Bedektzadigen
Clade:'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade:Malviden
Orde:Malvales
Familie:Cistaceae (Zonneroosjesfamilie)
Geslacht
Cistus
L. (1753)
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Cistus op Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Cistus is een plantengeslacht uit de zonneroosjesfamilie (Cistaceae). Het geslacht telt circa anderhalf dozijn soorten kleine struikjes of meerjarige heesters, die van nature voorkomen in Macaronesië, het Middellandse Zeegebied en West-Azië tot in Noordwest-Iran.

Genetische adaptaties

De thermofiele (warmteminnende) plant gedijt goed op droge, zonnige en open plaatsen. Om weerstand te bieden tegen droogte en andere vaak voorkomende, verstorende milieufactoren zoals bosbranden en begrazing heeft de cistusplant doorheen de evolutie een aantal bijzondere adaptaties ontwikkeld. Zo zijn cistusstruiken in staat om op arme zandgronden en rotsbodems (mutualistische) symbiotische (ecto-)mycorrhiza te vormen met zwammen doordat ondergrondse schimmeldraden binnendringen in het wortelstelsel van de cistus en deze assisteren in het opnemen van voedsel en water. Zo heeft de Cistus ladanifer schimmeldraadverbindingen met de tuber, de Boletus edulis, de roodnetboleet en de gewone fopzwam.

Om zich te beschermen tegen uitdroging door de zon scheiden de klierharen op de bladeren en jonge takjes van de struik een laagje labdanum af, een aromatische hars dat gebruikt wordt voor het produceren van een parfum. Door stoomdestillatie van de hars kan de geur van amber worden nagebootst.

Diverse cistusplanten produceren ook etherische oliën die hen (licht) ontvlambaar maken waardoor deze spontaan kunnen ontbranden bij verhitting. Daarom worden de planten ook beschouwd als actieve pyrofyten, m.a.w. planten die tijdens hun levenscyclus rekenen op vuur om de voortplanting in hun bioom van te stimuleren. In de sclerofylle vegetatie van het maquis en vooral de garrigue van Mediterrane bossen, bosland en struwelen ontkiemen de vuurbestendige zaden bij voorkeur op door bosbranden afgebrande bodems. De pyrofiele cistusstruik profiteert daardoor van een biotoop waar minder concurrentie van andere plantensoorten heerst.

Soorten

Hybriden