Citribel

Luchtfoto Citribel
Citribelfabriek
Citribel bij avond

Citribel nv, tot 2022 Citrique Belge nv, is een biochemisch bedrijf dat is gevestigd in de Vlaams-Brabantse stad Tienen. Het is een van de twee in Europa overgebleven producenten van citroenzuur, citraten en mycelium. De productiecapaciteit was in 2007 ca. 100.000 ton citroenzuur en citraten per jaar. De fabriek is sinds 2020 eigendom van de Luxemburgse holding Clema Capital Sàrl.

Historiek

Vanaf 1916 werkten de Leuvense studenten Alphonse Cappuyns en Arsène Smeets aan de biologische productie van citroenzuur. Ze lieten geraffineerde suiker fermenteren door willekeurige bio-organismen (cytromyces). Ook Julien Bergé stapte in het project. Ze bereikten een rendement dat een industriële exploitatie kon rechtvaardigen. In 1919 werd de nv Produits Organiques de Tirlemont opgericht met het oog op de industriële productie. Dit bleek voorbarig omdat het bedrijf niet competitief was met de raffinage van citroenzuur uit citroenen in Italië. In oktober 1925 werd de onderneming ontbonden.

Alphonse Cappuyns bleef experimenteren onder toezicht van Pierre Bruylants (1885-1950), professor aan de KU Leuven. In 1927 kwam de doorbraak door de inzet van de schimmel Aspergillus niger. De productie werd daardoor rendabel. Dit leidde op 10 april 1929 tot de oprichting van het Belgisch-Italiaanse bedrijf La Citrique Belge, waarin de Belgische kennis rond fermentatie gecombineerd werd met de Italiaanse kennis rond raffinage van citroenzuur. Elke partner bezat 50% van de aandelen. De productie werd gestart in 1931.

In 1947 werd de suiker vervangen door het goedkopere bijproduct melasse. De productie en winstgevendheid groeiden.

In 1993 werd een industriële waterzuiveringsinstallatie in bedrijf genomen.

Eigenaren

In 1977 werd Citrique Belge overgenomen door Hoffmann-La Roche, dat door investeringen de productiecapaciteit meer dan verdubbelde. In 2003 nam DSM de volledige vitamine-divisie van Hoffmann-La Roche over, waartoe Citrique Belge toen behoorde. Er volgden enkele herstructureringen en in 2010 verkocht DSM Citrique Belge aan Adcuram, een particuliere bedrijfsholding onder leiding van Yorck von Schmeling Diringshofen. In 2020 werd de firma overgenomen door het Luxemburgse Clema Capital Sàrl. Twee jaar later wijzigde de firmanaam naar Citribel.

Productieproces

De niet-genetisch gemodificeerde schimmel Aspergillus niger zet, bij een temperatuur tussen de 25 en 35 °C, de suikers in de melasse in ongeveer tien dagen om in ruw citroenzuur. Deze oppervlaktegisting op schalen vindt plaats in talrijke 'fermentatiekamers' die voorzien zijn van luchtkoeling. Na de fermentatie wordt het gevormde mycelium afgescheiden van de vloeistof die het citroenzuur bevat. Dit mycelium is een bijproduct met diverse toepassingen, waaronder het fabriceren van kunstleder. Na de fermentatie en de myceliumverwijdering vindt een dieptefiltratie plaats waarbij vaste onzuiverheden uit de fermentatievloeistof worden verwijderd. Vervolgens wordt het citroenzuur als calciumcitraat geïsoleerd door er kalk aan toe te voegen. Na toevoeging van zwavelzuur wordt gips gevormd. Na filtratie ervan blijft er een gezuiverde citroenzuuroplossing over. Er vindt nog een verdere zuivering plaats via ionenuitwisseling en ontkleuring op actieve kool.

Tenslotte wordt het resterende water verdampt uit de gezuiverde oplossing zodat men een oververzadigde citroenzuuroplossing bekomt die door afkoeling uitkristalliseert. Een afkoeling onder 36,6 °C levert monohydraatkristallen op. Afkoeling tot een temperatuur boven 36,6 °C levert een anhydrisch citroenzuurkristal op. Door de citroenzuurkristallen te zeven, ontstaan granulaten met een korrelgrootte tussen 75 en 1200 µm naar behoefte. Ze worden in zakken van divers formaat verpakt of in bulk per vrachtwagen naar klanten vervoerd of verscheept.

Bijproducten

Tijdens de isolatie ontstaan - naast ruw citroenzuur - ook circulaire co-producten die kunnen worden gebruikt als veevoer, meststof, vulmiddel of filtratiemedium.