Professionele videoproductie, televisienieuws, documentaires en bedrijfsfilms
DVCAM is een digitaal videoformaat dat in september 1996 door het Japanse elektronicabedrijf Sony op de markt werd gebracht. Het is een professionele uitvoering van het DV-formaat (Digital Video) en werd ontwikkeld voor onder meer televisieproductie, elektronische nieuwsgaring, documentaires en bedrijfsfilms. DVCAM gebruikt een magneetband van ¼ inch (6,35 millimeter) waarop beeld en geluid digitaal worden vastgelegd.
Hoewel DVCAM in hoofdzaak dezelfde beeldcompressie gebruikt als het oorspronkelijke DV-formaat, draait de magneetband met een hogere snelheid en worden bredere opnamesporen gebruikt. Hierdoor is de registratie minder gevoelig voor bepaalde lees- en spoorvolgfouten. De beeldresolutie is niet hoger dan die van gewone DV-opnamen met dezelfde televisiestandaard.
Het systeem werd zowel in draagbare camcorders als in stationaire videorecorders toegepast. In de jaren na de introductie groeide DVCAM uit tot een veelgebruikt formaat bij professionele videomakers en televisiebedrijven. Later werd het gebruik ervan geleidelijk teruggedrongen door opnameformaten met hoge beelddefinitie en systemen die rechtstreeks op digitale opslagmedia konden opnemen.
Geschiedenis
Ontwikkeling en introductie
De ontwikkeling van DVCAM vond plaats tijdens de overgang van analoge naar digitale videoapparatuur. In de eerste helft van de jaren negentig werden binnen de elektronica-industrie afspraken gemaakt over het digitale DV-formaat, dat bedoeld was om beeld en geluid in digitale vorm op compacte videocassettes vast te leggen.
Het DV-systeem maakte het mogelijk om met relatief kleine camera's digitale opnamen te produceren. In vergelijking met analoge systemen zoals Video8, Hi8 en Betacam bood digitale registratie nieuwe mogelijkheden voor het kopiëren, verwerken en monteren van beeldmateriaal.
Sony ontwikkelde op basis van deze techniek een uitvoering voor professioneel gebruik. Het bedrijf wilde een formaat aanbieden dat de voordelen van digitale opname combineerde met een betrouwbaarder bandtransport en eigenschappen die geschikt waren voor de dagelijkse praktijk van televisieproductie.
DVCAM werd in september 1996 geïntroduceerd. Sony richtte zich aanvankelijk op productiebedrijven, zakelijke gebruikers, kabeltelevisie en televisiejournalisten. Het systeem maakte digitale videoproductie toegankelijk voor organisaties die niet de kosten van de duurdere professionele opnameformaten wilden dragen.
Uitbreiding van het assortiment
Na de introductie bracht Sony verschillende DVCAM-camcorders en videorecorders op de markt. Deze apparaten waren bedoeld voor uiteenlopende toepassingen, van draagbare verslaggeving tot stationaire montage en videoproductie.
In 1998 verscheen de DSR-PD100, een relatief kleine en lichte camcorder voor professioneel en semiprofessioneel gebruik. In 1999 introduceerde Sony onder meer de DSR-2000, een professionele videorecorder die verschillende DV-gebaseerde opnameformaten kon afspelen.
In 2000 werd het assortiment verder uitgebreid met de DSR-PD150, de schoudercamera DSR-250 en de videorecorders DSR-50 en DSR-11. Door de uiteenlopende modellen kon DVCAM worden toegepast in zowel kleine producties als grotere audiovisuele werkomgevingen.
Volgens een persbericht van Sony van 7 maart 2001 waren er eind februari 2001 wereldwijd meer dan 200.000 professionele DVCAM-videorecorders verkocht. Het bedrijf noemde onder andere de Britse BBC, het Franse Canal+ en de Portugese omroep RTP als gebruikers van het formaat voor nieuwsgaring.
Overgang naar nieuwere systemen
Vanaf de jaren 2000 werden digitale videosystemen met een hogere beeldresolutie steeds belangrijker. Sony ontwikkelde onder meer HDV-apparatuur die gebruikmaakte van videocassettes, maar waarmee ook hogedefinitiebeelden konden worden vastgelegd.
Verschillende latere Sony-recorders ondersteunden meerdere formaten. Zo kon de HVR-1500A opnamen in HDV, DVCAM en gewone DV verwerken. Hierdoor konden bestaande DVCAM-opnamen binnen nieuwere productieomgevingen worden gebruikt.
Naarmate camera's steeds vaker gebruikmaakten van geheugenkaarten, optische schijven en andere digitale opslagmedia, nam de behoefte aan videobanden af. Daarmee verloor ook DVCAM geleidelijk zijn plaats als gangbaar opnameformaat.
Technische eigenschappen
Digitale registratie
DVCAM maakt gebruik van een magneetband met een breedte van 6,35 millimeter. Het videosignaal wordt digitaal opgeslagen volgens de technische principes van het DV-formaat.
De beelden worden met een op discrete cosinustransformatie (DCT) gebaseerde compressiemethode verwerkt. Daarbij worden de beelden afzonderlijk gecomprimeerd. Dit wordt intraframecompressie genoemd, in tegenstelling tot technieken waarbij opeenvolgende beelden onderling worden vergeleken.
De videobitsnelheid bedraagt 25 megabit per seconde. De DV-compressie reduceert de hoeveelheid beeldgegevens met een verhouding van ongeveer 5:1.
Omdat de beeldinformatie digitaal wordt opgeslagen, kunnen opnamen via een geschikte digitale verbinding worden overgedragen zonder de extra kwaliteitsvermindering die bij opeenvolgende analoge kopieën kan optreden. De oorspronkelijke DV-compressie blijft daarbij wel behouden.
Bandsnelheid en spoorafstand
Een belangrijk verschil tussen gewone DV en DVCAM is de manier waarop de gegevens op de magneetband worden geregistreerd.
Bij standaard-DV bedraagt de bandsnelheid ongeveer 18,8 millimeter per seconde. DVCAM gebruikt een snelheid van ongeveer 28,2 millimeter per seconde, wat neerkomt op een toename van circa 50 procent.
De afstand tussen de opnamesporen wordt daarbij vergroot van 10 naar 15 micrometer. Door de bredere sporen is de opname minder gevoelig voor bepaalde mechanische afwijkingen tijdens het afspelen, waaronder problemen bij het volgen van de opgenomen sporen.
De hogere bandsnelheid betekent wel dat een cassette bij gebruik in DVCAM-modus minder lang meegaat dan bij opname in de standaard-DV-modus.
Beeldresolutie en kleurregistratie
DVCAM is ontworpen voor televisiebeelden met standaarddefinitie (SD). De resolutie en de verwerking van kleurinformatie hangen af van de gebruikte televisiestandaard.
Bij systemen met 625 lijnen en 50 velden per seconde bedraagt de digitale beeldresolutie 720 × 576 pixels. De kleurinformatie wordt volgens de 4:2:0-structuur opgeslagen.
Bij systemen met 525 lijnen en ongeveer 60 velden per seconde bedraagt de digitale beeldresolutie 720 × 480 pixels. Deze uitvoeringen gebruiken doorgaans de 4:1:1-structuur voor de kleurinformatie.
De beeldinformatie wordt vastgelegd met een kleurdiepte van 8 bits per component.
De grotere spoorafstand van DVCAM resulteert niet in een hogere digitale beeldresolutie dan gewone DV. Het belangrijkste voordeel is de robuustere registratie op magneetband.
Geluidsregistratie
DVCAM ondersteunt digitale geluidsopnamen in verschillende configuraties.
Bij een bemonsteringsfrequentie van 48 kHz en een resolutie van 16 bits kunnen twee audiokanalen worden opgenomen. Daarnaast ondersteunt het formaat vier kanalen met een bemonsteringsfrequentie van 32 kHz en een resolutie van 12 bits.
Een belangrijk verschil met de oorspronkelijke consumentenuitvoering van DV is het gebruik van locked audio. Daarbij is de timing van het geluid gekoppeld aan de videoframes. Dit maakt het gemakkelijker om tijdens professionele montage beeld en geluid nauwkeurig gesynchroniseerd te houden.
Cassettes en speelduur
Een Sony PDV-94N DVCAM-cassette met een opnameduur van 94 minuten.
DVCAM gebruikt twee cassetteformaten: een standaardcassette en een kleinere cassette voor compacte camcorders en draagbare recorders.
De cassettes bevatten een 6,35 millimeter brede magneetband. Sony leverde verschillende soorten banden, waaronder uitvoeringen met een verdampte metaallaag en beschermende coatings die bedoeld waren om slijtage te beperken.
Bij de keuze van een cassette speelde de opnameduur een belangrijke rol. De grotere uitvoeringen werden veel gebruikt in stationaire videorecorders, terwijl de kleinere cassettes geschikt waren voor draagbare opnameapparatuur.
Voorbeelden van DVCAM-cassettes van Sony
Cassettetype
Model
Opnameduur
Standaard
PDV-32N
32 minuten
Standaard
PDV-64N
64 minuten
Standaard
PDV-94N
94 minuten
Standaard
PDV-124N
124 minuten
Standaard
PDV-184N
184 minuten
Compact
PDVM-12N
12 minuten
Compact
PDVM-22N
22 minuten
Compact
PDVM-32N
32 minuten
Compact
PDVM-41N
40 minuten
De vermelde opnameduren gelden voor de betreffende cassettes bij gebruik in DVCAM-modus. De aanduiding van een cassettetype komt niet in alle gevallen exact overeen met de opgegeven opnameduur.
Sommige professionele DVCAM-cassettes waren voorzien van een geheugenchip waarmee aanvullende gegevens, zoals indexinformatie en opnamegegevens, konden worden opgeslagen.
Verschillen met DV en DVCPRO
DVCAM maakt deel uit van de bredere DV-familie van digitale videoformaten. Binnen deze familie verschenen verschillende uitvoeringen die bedoeld waren voor consumenten, semiprofessionele gebruikers en televisiebedrijven.
Het oorspronkelijke DV-formaat werd vooral gebruikt in consumentencamcorders, waaronder de modellen die bekend werden onder de naam MiniDV. Sony ontwikkelde DVCAM als een robuustere professionele uitvoering. Panasonic introduceerde daarnaast het professionele formaat DVCPRO.
Vergelijking van DV, DVCAM en DVCPRO
Eigenschap
DV (SP)
DVCAM
DVCPRO (25)
Fabrikanten of ontwikkelaars
Meerdere fabrikanten
Sony
Panasonic
Voornaamste toepassing
Consumenten en semiprofessionele gebruikers
Professionele videoproductie
Professionele televisieproductie
Bandbreedte
6,35 mm
6,35 mm
6,35 mm
Spoorafstand
10 µm
15 µm
18 µm
Videobitsnelheid
25 Mbit/s
25 Mbit/s
25 Mbit/s
Bandregistratie
Digitaal
Digitaal
Digitaal
Belangrijk onderscheid
Compacte en relatief goedkope opnameapparatuur
Bredere sporen en gekoppelde audiosynchronisatie
Professionele bandregistratie met een afwijkende band- en systeemuitvoering
De drie formaten gebruiken verwante technieken voor digitale beeldregistratie, maar verschillen in de fysieke eigenschappen van de opnamen en in bepaalde technische functies.
Compatibiliteit
Een van de voordelen van DVCAM was de verwantschap met het oorspronkelijke DV-formaat. Veel professionele Sony-recorders konden zowel DVCAM- als gewone DV-opnamen afspelen.
De uitwisselbaarheid was echter afhankelijk van het type recorder en de ondersteunde opname- en afspeelmodi. Niet iedere DV-recorder kon DVCAM-opnamen correct weergeven.
Sommige professionele recorders konden bovendien DVCPRO 25-cassettes afspelen. De Sony HVR-1500A is daarvan een voorbeeld: deze ondersteunde de weergave van DVCPRO 25 naast verschillende DV- en DVCAM-formaten.
De mechanische en digitale overeenkomsten tussen de formaten betekenden dus niet dat alle apparatuur volledig onderling uitwisselbaar was.
Professioneel gebruik
Televisienieuws en documentaires
DVCAM werd ontwikkeld voor professionele videoproductie en vond onder meer toepassing bij televisiejournalisten en documentairemakers.
De combinatie van compacte camcorders, digitale registratie en relatief betaalbare apparatuur maakte het mogelijk om met kleine cameraploegen reportages en documentaires te produceren.
Voor televisiebedrijven was vooral de mogelijkheid belangrijk om opnamen rechtstreeks digitaal te verwerken en bij geschikte apparatuur snel beschikbaar te maken voor montage. Sony richtte zich met het formaat zowel op grote omroepen als op kleinere productiebedrijven.
Videomontage
Een professionele Sony DSR-45A DVCAM-videorecorder, ingebouwd in een apparatuurrek.
DVCAM werd gebruikt in zowel lineaire als niet-lineaire montagesystemen.
Bij lineaire montage werden videorecorders met elkaar verbonden om opnamen in een gewenste volgorde naar een andere band te kopiëren. Professionele montageapparatuur maakte het mogelijk de recorders nauwkeurig aan te sturen.
Bij niet-lineaire montage werd het opgenomen materiaal overgezet naar een computer of ander digitaal montagesysteem. De videofragmenten konden vervolgens in een willekeurige volgorde worden geplaatst en bewerkt.
Voor de digitale overdracht beschikten verschillende DVCAM-apparaten over een IEEE 1394-aansluiting, die bij Sony ook bekendstond als i.LINK. Hiermee konden digitale DV-gegevens rechtstreeks tussen apparaten worden uitgewisseld.
Door de digitale overdracht kon het oorspronkelijke gecomprimeerde videomateriaal worden overgenomen zonder dat een omzetting naar een analoog videosignaal nodig was.
Zakelijke en educatieve toepassingen
Naast televisiebedrijven gebruikte ook het bedrijfsleven DVCAM voor audiovisuele producties. Het formaat was geschikt voor instructiefilms, opleidingsprogramma's, presentaties en registraties van evenementen.
Door de beschikbaarheid van zowel kleine camcorders als professionele videorecorders kon de apparatuur worden aangepast aan de omvang van een productie.
Sony richtte zich eveneens op onafhankelijke filmmakers, evenementenvideografen en andere gebruikers die behoefte hadden aan digitale opnameapparatuur voor professioneel gebruik.
Behoud en digitalisering
DVCAM-opnamen worden bewaard in audiovisuele archieven, onder meer bij omroepen, productiebedrijven en erfgoedinstellingen. Hoewel de beelden digitaal zijn vastgelegd, blijft de fysieke magneetband gevoelig voor veroudering en beschadiging.
Het bewaren van dergelijke opnamen vereist daarom aandacht voor zowel de toestand van de band als de beschikbaarheid van geschikte afspeelapparatuur.
Bij digitalisering kan het videomateriaal, wanneer de recorder en de overdrachtsapparatuur dit ondersteunen, als oorspronkelijke digitale DV-datastroom worden overgezet. Hierdoor is het niet noodzakelijk om het beeld eerst om te zetten naar een analoog signaal.
Het behoud van de oorspronkelijke digitale gegevens is echter niet altijd eenvoudig. Beschadigde banden kunnen leesfouten veroorzaken, terwijl verschillende DV-gebaseerde formaten onderling afwijkende technische eigenschappen hebben.
De onderzoekers Brecht Declercq, Peter Bubestinger en Gaël Fernandez-Lorenzo beschreven in 2019 in het IASA Journal de uitdagingen bij het overzetten van een verzameling DV-, DVCAM- en DVCPRO-cassettes. Zij onderzochten onder meer hoe verschillen in signaalkwaliteit en opname-eigenschappen invloed hebben op de keuze van afspeelapparatuur, werkwijze en digitale bestandsformaten.
Voor audiovisuele archieven is het van belang de oorspronkelijke eigenschappen van de opname zo goed mogelijk te behouden en vast te leggen welke technische bewerkingen tijdens het overzetten zijn uitgevoerd.
Betekenis
DVCAM speelde een rol in de overgang van analoge naar digitale videoproductie. Het formaat combineerde de digitale beeldregistratie van DV met eigenschappen die gericht waren op professioneel gebruik.
Voor kleinere televisieproducenten, documentairemakers en zakelijke gebruikers bood het systeem een alternatief voor duurdere professionele opnameformaten. Tegelijkertijd maakte de verwantschap met DV het mogelijk gebruik te maken van een brede familie van digitale videoapparatuur.
De latere overgang naar hogedefinitievideo en bestandsgebaseerde opnameapparatuur maakte de toepassing van DVCAM op magneetband steeds minder noodzakelijk. Het formaat blijft echter van belang voor de geschiedenis van professionele digitale videotechniek en voor het behoud van audiovisueel materiaal uit de periode waarin het werd gebruikt.
.jpg)