Dampten

Dampten is naar overlevering een verdronken dorp ten zuiden van de Noord-Hollandse gemeente Hoorn.

Dampten zou achter de zeedijk hebben gelegen die vanaf het West in Hoorn in een rechte lijn naar Schardam liep; de precieze locatie is niet bekend, maar men neemt aan dat het gelegen was in wat nu de Hoornse Hop is. Ook Velius plaatst het dorp in zijn kroniek ten zuidwesten van de huidige binnenstad van Hoorn. Hierbij vermeldt hij terloops ook dat Hoorn vernoemd zou zijn naar het dorp in de vorm van Dampterhorn, waarbij met het heengaan van het dorp Dampten het voorvoegsel ook verdwenen zou zijn. Deze onwaarschijnlijke verklaring daargelaten is de lokalisatie zoals door Velius geopperd zeer goed mogelijk: er zijn verdwenen dijken op de bodem van het Hoornse Hop gevonden.

Geschiedenis

Tussen 1248 en 1288 waren er namelijk meerdere zware stormen op de Zuiderzee, waardoor diverse lokale dijken en ook delen van de Westfriese Omringdijk doorbraken. Omstreeks 1286 is hierbij vermoedelijk ook het land tussen Schellinkhout en Lutje Schardam onder water gelopen. Deze periode is de meest waarschijnlijke datering voor de teloorgang van het dorp.

Door stormen in 1287 en 1288 raakten de toenmalige zeedijken dusdanig zwaarbeschadigd dat ze het water niet langer tegen konden houden. Men had vlak daarvoor achter deze zeedijken al nieuwe zeewaardige binnendijken aangelegd; zij vormden nadien noodgedwongen de nieuwe Zuiderzeese kustlijn.

In grafelijke rekeningen van 1311 en later komt het dorp Dampten in ieder geval niet meer voor. Hoorn wordt in datzelfde jaar ook vermeld als de banne Horne.

Trivia

• Naar het dorp is in Hoorn ook de straat Dampten vernoemd.
• Tot 1949 bevond zich in de gemeente Hoorn nog een waterstaatkundige banne Dampten. Deze bevond zich ten westen van het Keern en de Westersingel. Waterstaatkundig is in oude tekeningen van de Noorderpoort ook een dam in de singel rondom de stad Hoorn te zien, die de waterhuishoudkundige scheiding vormde tussen de banne Dampten (Westerpolder of Westerkogge) en de banne Hoorn (samen met de banne Zwaag en banne Westerblokker deel van de Oosterpolder). In 1949 werd de Banne Dampten (ook wel d'Ampten of Damten) na een provinciaal decreet bestuurlijk onderdeel van de polder Westerkogge. In het Westfries Archief zijn de documenten van de bestuursvergaderingen en de financiële documenten van de banne Dampten tot 1949 nog terug te vinden. Ten oosten van Keern/Westersingel lag de banne Hoorn. De Kleine Waal (tussen de Westersingel en de ringsloot Grote Waal, nu De Weel) maakte deel uit van de banne Dampten; de droogmakerij Grote Waal (binnen de ringsloot, rondom de Middelweg) was een apart waterstaatkundig bestuur, al liepen de financiën voor het polderbestuur Westerkogge via de banne Dampten.

Referenties