De Averegten is een provinciaal groendomein in de Belgische gemeente Heist-op-den-Berg (provincie Antwerpen). Het domein heeft een oppervlakte van circa 118 hectare en wordt beheerd door de Provincie Antwerpen. Het landschap bestaat uit een mozaïek van loofbos, weiden, grachten en vijvers, met zones die dienstdoen als picknick- en dierenweide, speelzones en strikt natuurgebied.
Ligging
Het domein ligt op de grens van de Heistse deelkernen Hallaar en Itegem. Het gebied wordt op verschillende plaatsen doorsneden door de Huizebeek en is via wandel- en fietsroutes verbonden met de omgeving. De officiële toegang en het onthaalgebouw bevinden zich aan Boonmarkt 4a te 2220 Heist-op-den-Berg.
Geschiedenis
De Averegten was oorspronkelijk een kasteeldomein dat behoorde bij het Kasteel Isschot. In de kasteeltijd fungeerde het als lusthof en jachtgebied; de historische kasteelvijvers zijn nog aanwezig, al is het kasteel zelf tegenwoordig particulier en ligt het buiten de grenzen van het provinciaal domein.
In de 20e eeuw evolueerde het terrein van privédomein naar publiek toegankelijk groengebied; provinciale overname en latere uitbreidingen leidden tot de huidige oppervlakte en uitrusting.
Landschap en natuur
De Averegten combineert gesloten bosmassieven met open weiden, hooilanden en hagenlandschappen (onder meer meidoornhagen). Die variatie ondersteunt een rijke biodiversiteit. Tot de broedvogels behoren onder meer kerkuil (broedend aan de boerderij), steenuil en ransuil; in het bos komen vos, bunzing, hermelijn, wezel en grootoorvleermuizen voor. In de poelen leven naast kikkers en padden ook minder courante soorten die gebonden zijn aan stilstaand water; in het voorjaar kan op zonnige plaatsen langs verharde paden de hazelworm worden waargenomen.
Plantentuin Florete Flores
In het domein ligt de collectietuin Florete Flores. De oorsprong van deze plantentuin ligt in het verdwenen polderdorp Oorderen, vanwaar initiatiefnemer René Vertommen (1920–2011) de collectie naar Heist-op-den-Berg overbracht. De tuin is thematisch ingedeeld (o.a. bijen-, vlinder-, kruiden-, nuts- en klimplanten, varens en bodembedekkers) en dient zowel educatieve als natuurbelevingsdoelen.
Boerderij en levend erfgoed
Aan de boerderij werkt het domein samen met het GO! Atheneum Heist-op-den-Berg rond het houden van streekeigen rassen. De site draagt het label Levend Erfgoedhof van Steunpunt Levend Erfgoed (SLE). Zie ook de afzonderlijke entiteitsfiche met adresgegevens van de boerderij.
Bijenhal
Aan de educatieve vijver is een bijenhal ingericht waar de imkersvereniging cursussen en geleide bezoeken organiseert.
Voorzieningen
Het domein biedt diverse publieksvoorzieningen, waaronder een grote speeltuin, speelbossen en de natuurspeelplaats Hobbeldonk (ca. 5 ha). Water- en zandspelen zijn er toegelaten (niet zwemmen). Er is een onthaalgebouw met tentoonstellingsruimte en sanitair; bij het onthaal werd een publiek fietsherstelpunt geplaatst met gereedschap en pomp (ook bruikbaar voor rolstoelen en buggy’s).
Op en rond het onthaal werd een groendak aangelegd dat een heischraal grasland imiteert en kadert in de Vlaamse Green Deal Groendaken en Groengevels.
Recreatie
De Averegten is aangesloten op het wandelnetwerk Kempense Netevallei; door het domein lopen onder meer knooppunten 53–58 en 13–14 (aansluitpunten o.a. 14 en 58).
Naast vrij wandelen en fietsen programmeert de beheerder door het jaar heen publieksactiviteiten (geleide wandelingen, thematische expo’s, gezinsaanbod, natuurbeleving voor kinderen).
Toegankelijkheid
Het park is dagelijks toegankelijk van zonsopgang tot zonsondergang. Het onthaalgebouw is op weekdagen (9–16 u) geopend en gedurende vaste weekendmomenten; aangepaste parkeerplaatsen en toiletten zijn aanwezig.
De rode wandelroute (ongeveer 3,3 km) is verhard met dolomiet en bij alle weersomstandigheden toegankelijk, onder meer voor rolstoelgebruikers. Het domein neemt deel aan projecten rond inclusieve toegankelijkheid (o.a. European Disability Card en Toerisme voor Autisme met visueel stappenplan voor bezoekers).
Beheer en gebruiksregels
De Averegten is eigendom van en wordt beheerd door de Provincie Antwerpen; het bestemmingskader en de gebruiksregels zijn vastgelegd in het provinciale parkreglement.
Sinds 1 januari 2024 is het domein in principe rookvrij (met twee aangeduide rookzones); de maatregel kadert in het gezondheids- en milieubeleid en sluit aan bij de campagne Generatie Rookvrij.
Erkenningen
De Averegten behaalde de internationale Green Flag Award (kwaliteitslabel voor duurzaam beheerde parken en groengebieden) in 2023 en opnieuw in 2025.
↑De historische herkomst van Florete Flores uit Oorderen en de rol van René Vertommen wordt ook bevestigd door de gemeentelijke informatiepagina: Heist-op-den-Berg, Plantentuin in de Averegten, geraadpleegd op 26 augustus 2025.
