De Eolus

De Eolus
De Eolus in 2025
Basisgegevens
Plaats	Den Ham/Aduard  Nederland
Adres	Aduarderdiep 1
Bouwjaar	1821
Type	grondzeiler
Kenmerken	achtkante bovenkruier
Functie	poldermolen
Bestemming	Het bemalen van de Fransumerpolder op vrijwillige basis
Huidig gebruik	poldermolen
Monumentstatus	Rijksmonument (14 mei 1968)
Monumentnummer	7077
Externe link(s)
Molendatabase
Portaal    Molens

De Eolus is een poldermolen aan de westzijde van het Aduarderdiep, ten noorden van Aduard en ten oosten van Den Ham en Fransum in de Nederlandse provincie Groningen.

Geschiedenis en werking

De molen werd in 1821 gebouwd en bleef tot in de jaren tachtig van de twintigste eeuw op windkracht in bedrijf als hoofdbemaling van de Fransumerpolder, toen nam een gemaal de bemaling over. Bij perioden met veel neerslag wordt de molen in bedrijf gezet ter ondersteuning van het gemaal.

De molen is uitgerust met een stalen vijzel waarmee het overtollige water vanuit de Fransumerpolder naar het Aduarderdiep wordt gepompt. Het wiekenkruis is voorzien van zelfzwichting met Bremer stroomlijnneuzen en remkleppen. De roeden hebben een lengte van 19 meter.

Jarenlang werd de molen bemalen door molenaarsechtpaar. Thans wordt De Eolus zeer regelmatig op vrijwillige basis in werking gezet door een bewoner van de molenaarswoning die tevens molenaar en molenmaker is.

De Eolus was jarenlang eigendom van elkaar opvolgende waterschappen. Daarna de Molenstichting Westerkwartier en thans is de Stichting De Groninger Poldermolens eigenaar.

De Eolus is enkele malen gerestaureerd, bijvoorbeeld in 1927 en 1963. Eind juni 2008 stelde de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten 96.250 euro beschikbaar voor een restauratie van De Eolus. Met dit geld werd de molen van een nieuw wiekenkruis voorzien. Ook werden vijzel en staartwerk gerestaureerd. In juni 2009 is de molen weer maalvaardig opgeleverd.

Opvallend zijn de grote ramen in de veldmuren. Tot 1895 woonde de molenaar en zijn vrouw in de molen. In dat jaar werd de dienstwoning op het molenerf gebouwd, ontworpen door architect Lucas Drewes.

In 2026 is de 19e- eeuwse woning in de molen door de vrijwillige molenaar in oude staat teruggebracht. Tijdens Open Monumentendag op 12 september 2026 hebben nazaten van toenmalig molenaar Jan Theodorie, de laatste bewoner van de molen, de woning in de molen geopend.

• 
  De Eolus, interieur (2008)
• 
  De Eolus, interieur (2008)

Zie de categorie De Eolus van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.