De in 1899 gestichte fabriek werd tot 1973 door de Gebroeders Paul en Joseph Teeuwen geëxploiteerd, waarna het enkele keren van eigenaar verwisselde alvorens het in 2007 sloot. Van de voormalige fabriek is aan de Keulseweg is alleen De Greswaren overgebleven; een tweebeukig, drielaags fabrieksgebouw uit 1923-'27. Het geldt als het grootste en een van de oudste industriële gebouwen in Noord-Limburg en staat als industrieel erfgoed op de gemeentelijke monumentenlijst van Beesel.
De industriële revolutie in Nederland zou in Reuver begonnen zijn. Eind negentiende eeuw was sprake van een opkomende kleiwarenindustrie in de omgeving van gemeente Beesel. Deze droeg in het bijzonder bij aan de ontwikkeling van het dorpje Reuver. Dermate zo dat het dorp rond de twintigste eeuwwisseling Beesel overvleugelde door haar dakpannen greswarenindustrie. In 1901 werd de infrastructuur uitgebreid met een smalspoorbaan voor het vervoer van klei. Deze klei ("Reuverien") werd op Duits grondgebied – ongeveer twee kilometer van de Keulseweg – gedolven in dagbouw. De klei was verborgen onder een dikke laag zand en werd met mankracht met schoppen gedolven en op kipkarren geladen. Deze wagens werden door een treintje over het smalspoortraject vervoerd tussen de klei-afgraving en de greswarenfabrieken in Reuver.
Geschiedenis
Het GIT in 1910
De voormalige greswarenfabriek werd in 1899 gesticht als stoomdakpannenfabriek door Louis Timmermans, herbergier en houthandelaar uit Tegelen. Zijn zwagers Paul en Joseph Teeuwen volgden spoedig als compagnon. Het bedrijf breidde zijn activiteiten uit met een gresbuizenfabriek, terwijl de pannenfabricage sterk werd teruggeschroefd. In 1906 verliet Timmermans het bedrijf.
De grootste uitbreidingen vonden plaats in de periode 1927-'30, toen de gebroeders aan de voorzijde een nieuw fabrieksgedeelte realiseerden met onder meer een kleikelder en een kleimalerij. Aan de zuidoostzijde werden een omvangrijke gresbuizenfabriek en zes overslaande vlamovens gebouwd.
In 1951 werd aan de overzijde van de Keulseweg een pannenfabriek gebouwd. Vier jaar later werd naast het in 1930 gebouwde fabrieksdeel een tunneloven toegevoegd (de bijbehorende schoorsteen staat er nog). In 1962 kwam daar een nieuwe en geautomatiseerde gresbuizenfabriek bij.
In 1973 verkochten de gebroeders het bedrijf aan DSM, waarna het vervolgens in handen kwam van respectievelijk Redland en Euro-ceramic. In het hoofdgebouw zat ook nog de onderneming Terca, onderdeel van Wienerberger, die de in 1933 gestarte productie van raamdorpels tot 2007 voortzette. In 2012 gingen de leegstaande gebouwen en het terrein in eigendom over naar gemeente Beesel.
De gemeente Beesel plaatste het complex in 2014 als industrieel erfgoed op de gemeentelijke monumentenlijst, met het voornemen het te restaureren en te herbestemmen voor maatschappelijke huisvesting. Aangezien het SOML op zoek was naar een nieuwe locatie voor haar praktijkschool, werd het Grescollege ontwikkeld in de Greswarenfabriek.
Het pand
Het overgebleven restant van de fabriek is een tweebeukig, drielaags fabrieksgebouw uit de periode van 1923 tot 1927.
Functionele opzet
Het gebouw is ingericht voor voortgezet onderwijs met grote, flexibel inzetbare ruimten voor praktijkgericht onderwijs. Een grote multifunctionele ruimte bevat functies zoals restaurant en aula, wat mede richting gaf aan eisen rond akoestiek, routing en gebruik door meerdere doelgroepen. Bij het ontwerp en de bouwfysische uitwerking is gestuurd op openheid (weinig binnenwanden) en op het beheersen van geluid en brandveiligheid, onder meer omdat er ook praktijkruimten/werkplaatsen met lawaaierige machines zijn gerealiseerd.
Architectuur
De restauratie van het gebouw is benaderd als een hergebruikproject waarin het industriële karakter van het complex herkenbaar moest blijven, terwijl het geschikt zou zijn voor dagelijks gebruik door leerlingen en andere gebruikers. Het fabriekscomplex is historisch in fasen uitgebreid en bestaat uit een aaneenschakeling van bouwdelen. Zo is er sprake van houtbouw uit het einde van de 19e eeuw en vroege betonconstructies.
Materialen, bouwtechnieken en installaties
Bij de restauratie zijn veel authentieke constructieonderdelen gerenoveerd en waar nodig hersteld, waaronder dakconstructies en dakspanten. In het oude complex bevonden zich troggewelven; deze zijn bij de herbestemming gerestaureerd. Voor de engineering en uitvoering is het gebouw (volgens betrokken partijen) digitaal ingemeten en uitgewerkt naar een BIM/Revit-model, een gebruikelijke methode bij complexe monumentale herbestemmingsprojecten.
Door de monumentale status was gevelaanpassing beperkt; daarom is in het installatieconcept onder meer ingezet op isolatie van vloeren en daken en op duurzame opwekking en klimaatinstallaties. Energie- en klimaatmaatregelen omvatten onder andere een pelletketel met silo, een nieuwe luchtbehandelingsinstallatie met een buitenlucht-warmtepomp voor aanvullende warmte en koeling, en zonnepanelen op zuid-georiënteerde daken.
Nederland
.jpg)
