Desinflatie is een daling van het inflatiepercentage. Zolang de inflatie positief blijft, stijgt het algemene prijspeil nog steeds, maar minder snel dan voorheen. Desinflatie verschilt daarmee van deflatie, waarbij het algemene prijspeil daalt.
Een denkbeeldig land heeft in vier opeenvolgende jaren een inflatie van respectievelijk 10%, 8%, 4% en 6%. In alle vier de jaren is sprake van inflatie: het algemene prijspeil stijgt. In het tweede en derde jaar is daarnaast sprake van desinflatie, doordat het inflatiepercentage daalt. In het vierde jaar neemt de inflatie weer toe.
Wanneer de inflatie hoog is, kan desinflatie bijdragen aan het herstel van prijsstabiliteit. Een lage en stabiele inflatie maakt het voor huishoudens en bedrijven gemakkelijker om hun uitgaven en investeringen te plannen. De Europese Centrale Bank streeft naar een inflatie van 2% op middellange termijn en beschouwt zowel een te hoge als een te lage inflatie als onwenselijk. Een daling van de inflatie naar die doelstelling is daarom gewenst.
De gevolgen van desinflatie hangen onder meer af van de oorzaak. Als energie en voedsel goedkoper worden, remt dat de inflatie af en houden huishoudens bij gelijkblijvend inkomen meer geld over voor andere uitgaven. De inflatie kan echter ook dalen doordat huishoudens en bedrijven minder besteden. In dat geval kan desinflatie samengaan met een verzwakking van de economie.
Een centrale bank kan de rente verhogen om de inflatie terug te dringen. Lenen wordt dan duurder, waardoor huishoudens en bedrijven minder besteden en de druk op de prijzen afneemt. Dit kan echter ook de productie afremmen en de werkloosheid doen toenemen. Beleidsmakers wegen de kosten van deze maatregelen af tegen de schade van aanhoudend hoge inflatie. De inflatiebestrijding in het begin van de jaren tachtig laat zien dat zij daarbij tijdelijke economische achteruitgang kunnen aanvaarden om de inflatie duurzaam terug te dringen.
Een onverwacht lage inflatie kan daarnaast bestaande schulden zwaarder laten drukken. Als geldinkomens minder groeien dan verwacht, blijft er na het betalen van rente en aflossingen minder geld over dan voorzien. Huishoudens en bedrijven kunnen daardoor hun andere uitgaven verminderen, waardoor de economie verder kan verzwakken.
Als de inflatie al zeer laag is, kan een economische terugval tot deflatie leiden. Wanneer huishoudens en bedrijven verwachten dat prijzen blijven dalen, kunnen zij aankopen en investeringen uitstellen. Daardoor neemt de vraag af, wat tot verdere prijsdalingen kan leiden. De centrale bank kan de bestedingen proberen te stimuleren door de rente te verlagen, maar heeft daarvoor minder ruimte als de rente al zeer laag is.
Renteverlagingen kunnen ook gevolgen hebben voor de woningmarkt. Een lagere hypotheekrente maakt de financiering van een woning goedkoper, maar kan tegelijkertijd de vraag naar woningen stimuleren en de huizenprijzen opdrijven. Voor woningkopers kunnen hogere prijzen het voordeel van lagere financieringslasten gedeeltelijk tenietdoen, terwijl bestaande eigenaren hun woningvermogen zien toenemen. De betaalbaarheid van een koopwoning hangt daarom niet alleen af van de rente, maar ook van de huizenprijs en het inkomen van de koper. Dit is een mogelijk neveneffect van renteverlagingen, niet een rechtstreeks gevolg van desinflatie.
In de Verenigde Staten probeerde de centrale bank onder leiding van Paul Volcker vanaf 1979 de aanhoudend hoge inflatie terug te dringen. Het beleid moest niet alleen de prijsstijging afremmen, maar ook het vertrouwen herstellen dat de centrale bank de inflatie onder controle zou brengen. Volcker verdedigde het voortzetten van de inflatiebestrijding tijdens de recessie met het argument dat onvoldoende ingrijpen op langere termijn tot ernstiger economische problemen zou leiden.
De centrale bank beperkte de geldgroei en liet de rente sterk oplopen. Dit remde de kredietverlening en trof vooral bedrijfstakken die sterk afhankelijk waren van leningen, zoals de bouw en de industrie. Het beleid droeg bij aan de recessie van 1981–1982; de werkloosheid bereikte eind 1982 een piek van 10,8%. Tegelijkertijd daalde de inflatie sterk, tot ongeveer 4% in 1983. Daarna nam de werkloosheid af en volgde een periode van aanhoudende economische groei en lagere inflatie.
In Argentinië voerde de regering vanaf eind 2023 een stabilisatieprogramma uit om de zeer hoge inflatie terug te dringen en de overheidsfinanciën te herstellen. Het programma omvatte ingrijpende begrotingsmaatregelen en maatregelen ter verbetering van de financiële positie van de centrale bank. Volgens het Internationaal Monetair Fonds droegen deze maatregelen bij aan een sterke daling van de inflatie. De maandelijkse prijsstijging nam af van 25,5% in december 2023 tot 2,4% in februari 2025.
De aanvankelijke beleidsaanpassingen gingen gepaard met een recessie en een sterke stijging van de armoede. Vanaf medio 2024 herstelde de economie en nam de koopkracht van de lonen weer toe: werknemers konden met hun loon meer goederen en diensten kopen. Volgens het IMF speelde het terugdringen van de inflatie een belangrijke rol bij de daaropvolgende daling van de armoede. Ook het economische herstel en de uitbreiding van gerichte sociale steun droegen daaraan bij.
De daling van de armoede zette niet ononderbroken door. Na een verdere daling in 2025 nam de armoede in de eerste helft van 2026 weer toe. Volgens het Argentijnse statistiekbureau INDEC stegen de inkomens toen minder snel dan de kosten van het basispakket waarmee de armoedegrens wordt bepaald.