Digitale euro

De digitale euro is de benaming die de Europese Centrale Bank gebruikt tijdens de uitwerking van een door de ECB uit te geven digitale euro, de Central Bank Digital Currency. De CBDC vormt een aanvulling op het bestaande centralebankgeld: chartaal geld als bankbiljetten en munten. Naast cash of card wordt de digitale euro dus een derde betaalmogelijkheid voor burgers. In 2026 beraadslaagt het Europees Parlement nog over de wenselijkheid van de invoering (naar verluidt ten vroegste in 2029), de ECB in Frankfurt neemt het finale besluit.

Geschiedenis

Aanleiding

Toen Facebook in juni 2019 aankondigde dat ze de wereldwijde digitale munt libra wilde uitbrengen werden digitale munten een geloofwaardige bedreiging voor nationale munten en de mogelijkheid van nationale banken om monetair beleid te voeren. Onderzoek naar door nationale banken uitgegeven digitale munten, de Central Bank Digital Currency (CBDC), kwam in een stroomversnelling. De Europese Centrale Bank (ECB) onderzoekt sindsdien de mogelijkheid en wenselijkheid van een digitale euro. De digitale euro wordt ook gezien als een middel om de afhankelijkheid van Visa en Mastercard te verminderen, deze twee grote Amerikaanse bedrijven verwerken ongeveer twee derde van alle kaartbetalingen in het eurogebied. Veel betalingen online en met de telefoon gaan ook via Amerikaanse technologie zoals Apple Pay. Een Europees alternatief voor digitale betalingen met de status (acceptatieplicht) van wettig betaalmiddel ontbreekt. De komst van de digitale euro, gebaseerd op Europese technologie, maakt het eurogebied minder afhankelijk van niet-Europese betalingsdienstaanbieders. Het zorgt ook voor een afname van de kwetsbaarheid van het betalingsverkeer als gevolg van de groeiende geldschepping door private banken. Banktegoeden zijn juridisch gezien niet iemands eigendom, dit giraal geld is een schuld van een private bank aan de eigenaar. CBDC daarentegen is publiek geld en behoudt altijd zijn waarde.

Voorstudies

Op 2 oktober 2020 publiceerde de ECB een rapport waarin de introductie van een digitale euro vanuit het perspectief van het Eurosysteem wordt gepresenteerd. Verschillende projecten zijn gestart in samenwerking met de Europese Investeringsbank (EIB), waarbij de uitgifte, controle en verzending van CBDC, tokens voor effecten en smart contracts op een blockchain worden getest.

Projectplan

Na een voorlopige planning en de presentatie van de resultaten van een openbare raadpleging begin 2021 besloot de ECB in juli 2021 een project te starten voor de mogelijke invoering van een digitale euro. Bij de voorlopige planning werden geen technische belemmeringen geconstateerd. De onderzoeken, gepland tot het najaar van 2023, moeten licht werpen op de distributie naar winkeliers en burgers, effecten op de markten en de nodige Europese wetgeving.

In september 2022 kondigde de ECB een samenwerking aan met vijf bedrijven (Amazon, CaixaBank, Worldline, EPI en Nexi) om potentiële gebruikersinterfaces voor de digitale euro te ontwikkelen.

Burkhard Balz, bestuurslid van de Deutsche Bundesbank, ziet de digitale euro niet in de laatste plaats als een middel om de Europese soevereiniteit in het betalingsverkeer te versterken. Volgens hem zou de digitale euro zo ontworpen kunnen worden dat hij ook programmeerbare betalingen ondersteunt in een sterk geautomatiseerde omgeving.

In september 2022 publiceerde de ECB het eerste voortgangsverslag over de onderzoeksfase met de titel "Progress on the investigation phase of a digital euro".

Op de conferentie "Towards a legislative framework enabling a digital euro for citizens and businesses" in Brussel begin november 2022 bevestigde Christine Lagarde, president van de ECB, dat de digitale euro geen onafhankelijk project is dat zich beperkt tot het gebied van betalingstransacties. Het is veeleer een beleidsoverschrijdend en echt Europees initiatief dat het potentieel heeft om de samenleving als geheel te beïnvloeden.

In december 2022 publiceerde de ECB het tweede voortgangsverslag over de onderzoeksfase. Een maand later vroeg de ECB ervaren experts op het gebied van betalingen/financiën om hun interesse kenbaar te maken om samen te werken aan het opstellen van een rulebook voor de digitale euro.

Op 28 juni 2023 presenteerde de Europese Commissie (EC) een wetsvoorstel voor de invoering van de digitale euro. Dit voorstel bevat de basisvoorwaarden voor de mogelijke implementatie ervan. Hierin staan ook voorwaarden om de privacy van gebruikers te waarborgen, vergelijkbaar met contant geld, zonder overheidstoezicht op individuele betalingen. Voor de veiligheid wordt nagedacht over limieten op het bedrag dat individuen kunnen houden in digitale euro’s.

De uiteindelijke beslissing ligt bij de ECB na raadpleging van de Europese instellingen zoals het Europees Parlement, die op 12 november 2024 onderhandelden over dit voorstel. Wordt de verordening goedgekeurd, dan zal de ECB de technische en operationele aspecten verder ontwikkelen, met als doel een veilige en betrouwbare digitale euro te creëren, beschikbaar naast contant geld en traditionele betaalrekeningen bij commerciële banken. Dit alles maakt deel uit van de voorbereidingsfase die mogelijk nog jaren in beslag neemt, met een verwachte implementatiedatum vanaf 2028 als de wetgeving wordt aangenomen. De ECB verwacht de eerste proef te doen in 2027 en de digitale euro kan in 2029 worden ingevoerd.

Besluit

Op 19 december 2025 hebben de EU-landen een akkoord bereikt over de invoering van de digitale euro.

Belangrijke kenmerken

De intentie is dat het gebruik van de digitale euro net zo gemakkelijk en veilig wordt als het gebruik van bankbiljetten en munten. In de voorstellen staan de volgende belangrijke punten genoemd:

De gebruiker opent een digitale europortemonnee en dat kan bij elke bank. Vervolgens schrijft de gebruiker geld over van de bankrekening naar de europortemonnee. Met dat geld in de europortemonee kunnen allerlei betalingen worden verricht, zowel online als offline.
Het gebruik van de digitale euro is een optie voor de gebruiker en geen verplichting.
De waarde van één digitale euro zal altijd gelijk zijn aan een munt van één euro.
De privacy van een betaling is vergelijkbaar met een betaling met contant geld. De betaling wordt direct verwerkt, maar de centrale bank of de bank kan niet zien naar wie het geld gaat. De ECB kan de transactie niet koppelen aan specifieke personen.
Er komt een limiet aan de hoeveelheid geld dat in de digitale europortemonnee kan worden aangehouden. Over dit saldo wordt geen rente vergoed. Verder kan het saldo in de europortemonnee nooit negatief zijn.
Alle winkeliers die nu pinbetalen accepteren, worden verplicht om ook de digitale euro als betaalmiddel te accepteren.

Verschillen met cryptogeld

In tegenstelling tot cryptogeld, zoals bitcoin, die gedecentraliseerd zijn en niet door een centrale autoriteit worden beheerd, wordt de digitale euro centraal uitgegeven en beheerd door de ECB.
De digitale euro wordt binnen de eurozone een wettelijk betaalmiddel, terwijl cryptogeld deze status niet heeft en vaak beschouwd wordt als speculatieve activa.
De waarde van de digitale euro blijft gelijk aan die van de fysieke euro, terwijl de waarde van cryptogeld sterk kan fluctueren.
De tegenwaarde van cryptogeld wordt deels gecreëerd door een proces genaamd "mining". Dit proces vereist een aanzienlijke hoeveelheid aan rekenkracht en elektriciteit, waardoor de productiekosten direct zijn gekoppeld aan energieverbruik en technologische efficiëntie.

Verschil met de Wero

De digitale Euro is publiek geld, de waarde ervan wordt niet belegd of uitgeleend en wordt rechtstreeks gegarandeerd door de ECB. De Wero gebruikt weliswaar de taal en de symboliek van de EU maar dit betalingssysteem is een initiatief van zestien samenwerkende banken, het European Payments Initiative.

Kritiek

Het idee van een digitale euro is niet zonder kritiek:

Er is ongerustheid of het niet de deposito's bij banken zal verminderen of mogelijk een bankrun in de hand zou werken, waardoor de werking van de economie in het gedrang zou kunnen komen.
Volgens het Algemeen Dagblad zou het Nederlandse ministerie van Financiën aan koningin Máxima gevraagd hebben zich minder uit te spreken over digitale euro, omdat haar uitspraken, volgens een ambtenaar van Financiën, leiden tot negatieve reacties van "wappies".
Ook zijn er zorgen over het ontbreken van een breed democratisch publiek debat in Europa.

De Nederlandse politieke partijen Socialistische Partij en Forum voor Democratie noemden in 2023 de CBDC een systeem waarbij overheden inzicht krijgen in alles wat burgers kopen, wat deze partijen onwenselijk vinden. De Europese Centrale Bank bestrijdt dat, garandeert de privacy en noemt offline betalingen met de digitale euro qua privacy "vergelijkbaar met die van contant geld". De digitale euro krijgt "het hoogste niveau van privacy", bezwoer ECB-president Christine Lagarde ook op 10 februari 2026 in het Europees Parlement: de ECB "zal geen toegang hebben tot persoonlijke data” en volledig gebaseerd zijn op Europese techniek.

Bronnen

Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Digitaler Euro op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.

Voetnoten

↑ Digitale euro. European Central Bank (8 november 2022). Geraadpleegd op 1 mei 2023.
↑ Kamerbrief mogelijke vormgeving en planning digitale euro. Gearchiveerd op 25 mei 2023.
1 2 De pandemie heeft de digitalisering van veel aspecten van ons leven versneld. Zal de euro volgen?. Nationale Bank van België (28 juni 2021). Gearchiveerd op 4 mei 2023. Geraadpleegd op 4 mei 2023.
↑ Europa wil digitale euro's invoeren, maar wat zijn dat? (28 juni 2023). Geraadpleegd op 26 december 2025.
↑ Rapport over een digitale euro. Europese Centrale Bank (2020). Gearchiveerd op 1 mei 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.
↑ (en) Panetta, Fabio, We must be prepared to issue a digital euro. The ECB Blog (20 oktober 2020). Gearchiveerd op 13 april 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.
↑ (en) Experiment on the use of Central Bank Digital Currency (PDF). Banque de France (29 april 2021). Gearchiveerd op 22 april 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.
↑ (de) Bericht des Eurosystems über das öffentliche Konsultationsverfahren zu einem digitalen Euro (PDF). Europese Centrale Bank (2021-04). Geraadpleegd op 1 mei 2023.
↑ (en) ECB selects external companies for joint prototyping of user interfaces for a digital euro. Europese Centrale Bank (16 september 2022). Gearchiveerd op 14 juni 2023. Geraadpleegd op 4 mei 2023.
↑ (en) Progress on the investigation phase of a digital euro. Europese Centrale Bank (2022-09). Gearchiveerd op 31 maart 2023. Geraadpleegd op 7 mei 2023.
↑ (en) Lagarde, Christine, Digital euro – a common European project. Bank for International Settlements (8 november 2022). Geraadpleegd op 7 mei 2023.
↑ Call for expressions of interest in participation in the digital euro scheme Rulebook Development Group. Europese Centrale Bank (3 januari 2023). Gearchiveerd op 12 maart 2023. Geraadpleegd op 7 mei 2023.
↑ Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vaststelling van de digitale euro
↑ Verhulst, Jasper, Europa wil digitale euro's invoeren, maar wat is dat?. VRT NWS (28 juni 2023). Geraadpleegd op 12 november 2024.
↑ Proposal for a Regulation of the European Parliament and the Council on the establishment of the digital euro; Procedure 2023/0212/COD
1 2 3 4 EU-landen akkoord over digitale euro. Rijksoverheid (19 december 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.
↑ De Schryder, Selien; Smets, Frank; Van der Vennet, Rudi, Betalen met de digitale euro: hebben wij daar nood aan. UGent (14 maart 2023). Gearchiveerd op 14 maart 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.
1 2 Ministerie wil dat koningin Máxima zich minder uitspreekt over digitale euro. NOS (13 april 2023). Gearchiveerd op 1 mei 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.
↑ Privacy First, Hoe wij slaapwandelend de digitale euro ingaan: debat dringend noodzakelijk. website. Stichting Privacy First (19 november 2025). Geraadpleegd op 11 februari 2026.
↑ Europese Centrale Bank, De digitale euro en privacy. website ECB over privacy gebruiker van toekomstig centralebankgeld. ECB Frankfurt. Geraadpleegd op 4 februari 2026.
↑ (en) Zitting EP 9 februari 2026. plenaire zitting Europees Parlement in Straatsburg. Europees Parlement (10 februari 2026). Geraadpleegd op 11 februari 2026.

Literatuur

(en) Mooij, Annelieke A. M. (21 januari 2022). A digital euro for everyone. Can the European System of Central Banks introduce general purpose CBDC as part of its economic mandate?. Journal of Banking Regulation. DOI: 10.1057/s41261-021-00186-w.
(en) Mooij, Annelieke A. M. (mei 2021). European Central Bank Digital Currency: the digital euro – What design of the digital euro is possible within the European Central Bank's legal framework?. BRIDGE Network Working Paper 14.
(de) Bofinger, Peter (2019). Grundzüge der Volkswirtschaftslehre. Pearson, München, 561–578. ISBN 978-3-86894-368-9.
(en) Lindner, Isabella (2021). The Euro on its way to internationalization – Potential Geopolitical Impacts. AIES Beiträge zur Europa- und Sicherheitspolitik 6 (Nomos Verlag).
(en) Mayer, Thomas (2019). A Digital Euro to Compete with Libra. The Economists' Voice. 16, deel 1. Gearchiveerd op 26 april 2023. Geraadpleegd op 12 november 2024.
(de) Sandner, Philipp, Groß, Jonas (2022). Der digitale Euro aus geopolitischer Perspektive. Siedler, München, 409–436. ISBN 978-3-8275-0165-3.

Externe link

(en) Digitale euro. ECB. Geraadpleegd op 26 december 2025.

[1] Digitale euro. European Central Bank (8 november 2022). Geraadpleegd op 1 mei 2023.

[2] Kamerbrief mogelijke vormgeving en planning digitale euro. Gearchiveerd op 25 mei 2023.

[NBB-3] 1 2 De pandemie heeft de digitalisering van veel aspecten van ons leven versneld. Zal de euro volgen?. Nationale Bank van België (28 juni 2021). Gearchiveerd op 4 mei 2023. Geraadpleegd op 4 mei 2023.

[4] Europa wil digitale euro's invoeren, maar wat zijn dat? (28 juni 2023). Geraadpleegd op 26 december 2025.

[5] Rapport over een digitale euro. Europese Centrale Bank (2020). Gearchiveerd op 1 mei 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.

[6] (en) Panetta, Fabio, We must be prepared to issue a digital euro. The ECB Blog (20 oktober 2020). Gearchiveerd op 13 april 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.

[7] (en) Experiment on the use of Central Bank Digital Currency (PDF). Banque de France (29 april 2021). Gearchiveerd op 22 april 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.

[8] (de) Bericht des Eurosystems über das öffentliche Konsultationsverfahren zu einem digitalen Euro (PDF). Europese Centrale Bank (2021-04). Geraadpleegd op 1 mei 2023.

[9] (en) ECB selects external companies for joint prototyping of user interfaces for a digital euro. Europese Centrale Bank (16 september 2022). Gearchiveerd op 14 juni 2023. Geraadpleegd op 4 mei 2023.

[10] (en) Progress on the investigation phase of a digital euro. Europese Centrale Bank (2022-09). Gearchiveerd op 31 maart 2023. Geraadpleegd op 7 mei 2023.

[11] (en) Lagarde, Christine, Digital euro – a common European project. Bank for International Settlements (8 november 2022). Geraadpleegd op 7 mei 2023.

[12] Call for expressions of interest in participation in the digital euro scheme Rulebook Development Group. Europese Centrale Bank (3 januari 2023). Gearchiveerd op 12 maart 2023. Geraadpleegd op 7 mei 2023.

[13] Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vaststelling van de digitale euro

[14] Verhulst, Jasper, Europa wil digitale euro's invoeren, maar wat is dat?. VRT NWS (28 juni 2023). Geraadpleegd op 12 november 2024.

[15] Proposal for a Regulation of the European Parliament and the Council on the establishment of the digital euro; Procedure 2023/0212/COD

[RODIGEUR-16] 1 2 3 4 EU-landen akkoord over digitale euro. Rijksoverheid (19 december 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.

[17] De Schryder, Selien; Smets, Frank; Van der Vennet, Rudi, Betalen met de digitale euro: hebben wij daar nood aan. UGent (14 maart 2023). Gearchiveerd op 14 maart 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.

[maxima2023-18] 1 2 Ministerie wil dat koningin Máxima zich minder uitspreekt over digitale euro. NOS (13 april 2023). Gearchiveerd op 1 mei 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.

[19] Privacy First, Hoe wij slaapwandelend de digitale euro ingaan: debat dringend noodzakelijk. website. Stichting Privacy First (19 november 2025). Geraadpleegd op 11 februari 2026.

[20] Europese Centrale Bank, De digitale euro en privacy. website ECB over privacy gebruiker van toekomstig centralebankgeld. ECB Frankfurt. Geraadpleegd op 4 februari 2026.

[21] (en) Zitting EP 9 februari 2026. plenaire zitting Europees Parlement in Straatsburg. Europees Parlement (10 februari 2026). Geraadpleegd op 11 februari 2026.