Duale bundel

In de wiskunde is de duale bundel een operatie op vectorbundels die het begrip van een duale vectorruimte uitbreidt.

Definitie

De duale bundel van een vectorbundel π:E→X is de vectorbundel π∗:E∗→X waarvan de vezels de duale ruimtes zijn van de vezels van E .

Op equivalente wijze kan E∗ worden gedefinieerd als de Hom-bundel Hom(E,ℝ×X), dat wil zeggen, als de vectorbundel van morfismen van E naar de triviale lijnbundel ℝ×X→X.

Constructies en voorbeelden

Gegeven een lokale trivialisatie van E met transitiefuncties tij, wordt een lokale trivialisatie van E∗ gegeven door dezelfde open overdekking van X met transitiefuncties tij∗=(tijT)−1 (de inverse van de transpositie). De duale bundel E∗ wordt vervolgens geconstrueerd met behulp van de vezelbundelconstructiestelling. Specifieke gevallen worden gegeven door de volgende:

Eigenschappen

Als de basisruimte X paracompact en Hausdorff is, dan is een reële vectorbundel E van eindige rang isomorf met de duale vectorbundel E∗. Echter, net als voor vectorruimten is er geen natuurlijke keuze van een isomorfisme, tenzij E voorzien is van een inwendig product.

De Hom-bundel Hom(E1,E2) van twee vectorbundels is canoniek isomorf met de tensorproductbundel E1∗⊗E2.

Gegeven een morfisme f:E1→E2 van vectorbundels over dezelfde ruimte bestaat er een morfisme f∗:E2∗→E1∗ tussen hun duale bundels (in de omgekeerde volgorde), vezelgewijs gedefinieerd als de transpositie van elke lineaire afbeelding fx:(E1)x→(E2)x. Zodoende definieert de dualebundelconstructie een contravariante functor van de categorie van vectorbundels en hun morfismen naar zichzelf.