Elizabeth Barton

Jeugd

Er is weinig bekend over de jeugd van Elizabeth Barton. Het is onwaarschijnlijk dat ze als kind onderwijs kreeg; ze was vermoedelijk analfabeet. Zij werkte als dienstmeid bij Thomas Cobb, die voor William Warham, de aartsbisschop van Canterbury, een boerderij beheerde in Aldington (Kent).

Zieneres en intrede in klooster

In 1525 werd ze ziek; ze kon nauwelijks eten of drinken, had toevallen en was soms verlamd. Mogelijk ging het om een vorm van epilepsie. Soms raakte ze in een soort trance en deed dan voorspellingen. Ook sprak ze dan over religieuze zaken, zoals de doodzonden, de tien geboden, en hemel, hel en vagevuur. Ze benadrukte het belang van de mis, bedevaarten, de biecht en gebed. De plaatselijke pastoor bracht aartsbisschop Warham op de hoogte, die een commissie stuurde om onderzoek te doen. De commissie concludeerde dat Bartons uitspraken in lijn te waren met de katholieke leer van die tijd.

Naar verluidt werd in 1526 Barton wonderbaarlijk genezen van haar ziekte in een Mariakapel in het dorp Court-at-Street. Dit had ze zelf voorspeld; zo’n 3000 toeschouwers, en de commissie, waren hiervan getuige. Een andere bron zegt echter dat Barton nooit echt is genezen.

Barton trad in het benedictijner klooster St Sepulchre in Canterbury. In 1527 legde ze haar geloften af. Uit wijde omtrek kwamen mensen naar het klooster om haar om advies te vragen, of om haar te vragen te bidden voor zieken en stervenden. Zij werd gezien als een heilige. Aartsbisschop Warham ontmoette haar enkele keren, net als bisschop John Fisher en Kardinaal Wolsey. Ook sprak ze met Hendrik VIII.

Commentaar op politieke ontwikkelingen

Na 1526 gingen de profetieën van Barton steeds meer over kerkelijke en politieke zaken. Zij sprak zich uit tegen de plannen van Hendrik VIII om de Engelse kerk los te maken van het gezag van de paus. Ze voorspelde dat Engeland getroffen zou worden door oorlogen en epidemieën als de koning van zijn vrouw Catharina van Aragon zou scheiden en met Anna Boleyn zou trouwen. Barton had volgelingen in verschillende belangrijke kloosters, maar ook onder hovelingen, kooplieden en parochiepriesters. Zij stond in contact met de ambassadeurs van de paus in Engeland, en met invloedrijke hovelingen die tegenstanders waren van het beleid van de koning, zoals Gertrude Courtenay, de markiezin van Exeter. Thomas More waarschuwde Barton om zich te matigen in haar uitspraken.

Arrestatie en executie

In augustus 1533 werd Barton voor het eerst ondervraagd door de nieuwe aartsbisschop Cranmer en later ook door Thomas Cromwell, de invloedrijke secretaris van de koning; eind september werd ze gearresteerd. Begin november werd ze na een uitgebreid onderzoek overgebracht naar de Tower. Ze bekende dat ze schuldig was aan verraad en ketterij. Ze werd gedwongen om publiekelijk boete te doen in Londen en Canterbury, waarop haar volgelingen hun vertrouwen in haar verloren. In maart 1534 bepaalde het Parlement van Engeland dat ze zich schuldig had gemaakt aan hoogverraad. Ze werd met een aantal van haar belangrijkste volgelingen in Tyburn opgehangen. De executies werden gezien als een waarschuwing aan het adres van alle tegenstanders van het beleid van Hendrik VIII en Cromwell.