Schematische weergave van het birame appendix bij geleedpotigen, met aanduiding van het endopodiet en exopodiet, die beide ontspringen uit het protopodiet.
Een endopodiet is een van de twee zijtakken van een geleed aanhangsel bij kreeftachtigen en andere geleedpotigen. Het vormt samen met het exopodiet het typische birame (tweetakkige) aanhangsel dat kenmerkend is voor veel kreeftachtigen. De endopodiet kan sterk variëren in vorm en functie, afhankelijk van de soort en het type aanhangsel waarop hij voorkomt. Het vormt daarmee een kenmerkend onderdeel van de morfologie van diverse decapoden, en kan dus worden gebruikt als taxonomisch kenmerk bij het determineren en classificeren van soorten.
Opbouw
Het endopodiet ontspringt mediaal aan de basis van een aanhangsel, meestal aan het protopodiet, dat bestaat uit de coxa en een basis. In tegenstelling tot het exopodiet is het endopodiet meestal goed ontwikkeld, meervoudig gesegmenteerd en voorzien van setae (borstelharen) of stekels die een rol spelen in zwembeweging, voedselverwerking of tastzin.
Bij veel taxa vormt het endopodiet het functionele hoofddeel van het aanhangsel, terwijl het exopodiet secundair of gereduceerd kan zijn.
Functies
Endopodieten hebben diverse functies:
Voortbeweging: het endopodiet is vaak verantwoordelijk voor de primaire beweging van het aanhangsel, zoals lopen, grijpen of zwemmen
Voedselmanipulatie: bij maxillae en maxillipeden helpt het endopodiet bij het verwerken, vasthouden en geleiden van voedsel
Reproductieve functie: bij sommige diersoorten, zoals bepaalde copepoden, is het endopodiet betrokken bij paringsgedrag of het vasthouden van eipakketten
Sensorische functie: de borstelharen kunnen waterstromingen, trillingen of chemische signalen detecteren
Variatie tussen taxa
De vorm en aanwezigheid van het endopodiet verschilt sterk tussen groepen:
