Ennio Peres

Ennio Peres
Ennio Peres
Algemene informatie
Geboortedatum 1 december 1945Bewerken op Wikidata
Geboorteplaats MilaanBewerken op Wikidata
Overlijdensdatum 17 juli 2022Bewerken op Wikidata
Overlijdensplaats RomeBewerken op Wikidata
Werk
Beroep wiskundigeBewerken op Wikidata
Persoonlijk
Woonplaats Rome
Talen Italiaans
Ennio Peres

Ennio Peres (Milaan, 1 december 1945 – Rome, 17 juli 2022) was een Italiaans wiskundige, informaticus en puzzelmaker. Hij werd vooral bekend door zijn anagrammen, rebussen en cryptische kruiswoordraadsels, en door zijn langdurige samenwerking met diverse Italiaanse kranten en tijdschriften.

Biografie

Hij werd geboren in Milaan en woonde het grootste deel van zijn leven in Rome. Hij studeerde met onderscheiding af in de wiskunde en was hoogleraar wiskunde en informatica, voordat hij zich ging bezighouden met de popularisering van taalspelletjes met “letters en cijfers”, de titel van een rubriek die hij voor La Stampa schreef.

Hij werkte samen met verschillende kranten en tijdschriften, waaronder Paese Sera en l’Unità. In het tijdschrift Linus was hij 25 jaar lang redacteur van de spelrubriek Scherzi da Peres, waarin hij de zogenoemde Wutki‑collectief behandelde.

Peres overleed op 17 juli 2022 op 76‑jarige leeftijd in zijn huis in Rome aan kanker.

Werk als puzzelmaker

Peres wijdde zich vooral aan anagrammen, maar maakte ook rebussen en kruiswoordpuzzels. Jaarlijks lanceerde hij via internet een uitdaging onder de naam 'Het moeilijkste kruiswoordraadsel ter wereld'. Door de dubbelzinnige en misleidende formuleringen, de dubbele betekenissen en het gebruik van acroniemen en afkortingen sloot deze puzzel aan bij de Engelse traditie van cryptische kruiswoordraadsels.

Hij onderzocht tevens het nut van de computer binnen het domein van anagrammen en wees op de beperkingen ervan bij het vinden van zinnen met volledige betekenis. In 2002 versloeg hij, in één enkele uitdaging en meerdere keren, de Anagrammatic Engine van De Gaunt, geprogrammeerd door Corrado Giustozzi.

Ennio Peres en de Moro-zaak

Peres raakte betrokken bij een discussie rond een van de meest omstreden episoden uit de recente Italiaanse geschiedenis: de ontvoering van Aldo Moro. In enkele brieven die Moro tijdens zijn gevangenschap schreef, werden passages aangetroffen die als gecodeerd werden beschouwd, waaruit achteraf lange anagrammen werden geconstrueerd die vermeende details over de ontvoering zouden bevatten. Toen journalist Gianni Gennari hem vroeg naar de plausibiliteit van deze anagrammen, oordeelde Peres dat zij niet betrouwbaar waren, al sloot hij niet uit dat er sprake kon zijn van een andere vorm van codering. Moro stond bekend als liefhebber van puzzels.

Peres’ oordeel werd op 2 december 1986 gepubliceerd in Paese Sera, samen met een artikel over deze hypothese, een analyse van de mogelijke locaties van Moro’s gevangenschap en een technische beoordeling van de anagrammen door Peres zelf. Kort daarna ontving Peres anonieme dreigementen op zijn antwoordapparaat en werd hij op straat geïntimideerd door enkele bekende figuren uit de extreemrechtse eversieve beweging.

In maart 1988 besteedde het maandblad Giochi Magazine opnieuw aandacht aan het onderwerp, met een artikel ondertekend door Ersilio Quarelli (pseudoniem van Gianni Gennari) en een technische analyse van Peres. Enkele dagen na de publicatie van dit nummer werd het tijdschrift onverwacht opgeheven en de hoofdredacteur ontslagen.

In 1997 bezocht een maarschalk van de Carabinieri het huis van Peres, aanvankelijk uit interesse voor de kwestie van Moro’s vermeende anagrammen. Zijn aandacht verschoof echter naar de incidenten die Peres had gemeld over de twee extreemrechtse activisten die hem destijds hadden geïntimideerd. De maarschalk meende dat een verklaring van Peres relevant kon zijn voor magistraat Massimo Meroni, die samen met rechter Guido Salvini het onderzoek leidde naar het bloedbad op Piazza Fontana. Op 29 september 1997 vond een ontmoeting plaats in het Romeinse hoofdkwartier van de ROS, in Villa Ada.

Peres werd op 12 februari 2001 als getuige gehoord door het hof van assisen in Milaan. Hij verklaarde dat de extreemrechtse activist Mario Merlino, een kennis en buurman, hem had gevraagd een tas achter te laten bij het Altaar van het Vaderland in Rome, met de verzekering dat “de schuld op anderen zou vallen”. Peres weigerde, omdat hij later inzag dat dit verband hield met de bomaanslagen van 1969.

Ennio Peres op het eerste "Internationale" Festival in Ferrara

Onderscheidingen

Publicaties