Ensō

Ensō (Japans: 円相 [eɴ.soː]^?, Hepburn: ensō; Nederlands: circulaire vorm) is een symbool uit de Japanse kalligrafie (shodō), het betreft een met de hand getekende cirkel. Deze wordt meestal in één ononderbroken penseelstreek getekend. Het tekenen van een ensō dient om de zen-geest uit te drukken, wat wordt geassocieerd wordt met verlichting, leegte, vrijheid en de staat van mushin "geen geest". In zen wordt het tekenen van ensō als een spirituele oefening beschouwd. Een ensō wordt met volledig bewustzijn en in één vloeiende, expressieve beweging neergezet. Het resultaat is de afspiegeling van die focus en concentratie. Indien men is afgeleid op einge wijze zal dit zichtbaar zijn in de ensō. Een ensō kan open of gesloten worden getekend. Gesloten drukt deze perfectie uit. Een open cirkel geeft uitdrukking aan beweging en ontwikkeling. Hier geldt de schoonheid van onvolmaaktheid.

Etymologie

Het woord 円相 (えんそう; ensō), bestaande uit 4 morae: [e.n-s.o ;えんそう] is de rōmaji-transcriptie van de kanji: 円 + 相 [えん + そう]. Het is een samenstelling van twee zelfstandige naamwoorden. Het eerste karakter 円 [en] "cirkel" is in de on-lezing, dit is een zelfstandig naamwoord dat de attributieve functie van de samenstelling vervult. Het karakter is een kango-lexeem. Het tweede karakter is 相 [sō] "vorm" is eveneens in de on-lezing, dit is een zelfstandig naamwoord dat in deze samenstelling de kernbetekenis heeft. 相 is eveneens een kango-lexeem. Gezamenlijk vormen 円 + 相 een kango-samenstelling. De letterlijke betekenis is: "circulaire vorm".

Alternatieve namen

Ensō zijn ook bekend onder de namen: Oneindigheidscirkel, Japanse cirkel, zencirkel of cirkel van verlichting. Het zijn moderne, verklarende benamingen die vooral buiten Japan zijn ontstaan, bedoeld om het concept toegankelijk te maken voor een niet-Japanstalig publiek.