Eraldo Monzeglio

Van straatvoetbal naar het eerste elftal

Eraldo Monzeglio werd in de vroege ochtend van 5 juni 1906 geboren in Vignale Monferrato, een gemeente in de Italiaanse provincie Alessandria. Zijn vader Massimo Monzeglio was wijnhandelaar. Zijn moeder was Malvina Bigotti. Een paar weken na de geboorte van Eraldo verhuisde het gezin Monzeglio naar Casale Monferrato, een dorp twintig kilometer verderop. Al van jongs af aan voetbalde zoon Eraldo op straat en ontwikkelde hij een passie voor voetbal. Na de Eerste Wereldoorlog deed Eraldo zijn eerste ervaring op in het clubvoetbal, eerst bij Vigor en daarna bij Aurora. Door toedoen van Umberto Caligaris kwam Monzeglio in de jeugdopleiding terecht van Casale Foot Ball Club. De verdediger, op dat moment actief bij Casale, ontdekte het talent van Monzeglio toen hij hem op straat zag voetballen. Monzeglio maakte naam als aanvoerder in de jeugdelftallen en verwierf in deze periode de bijnaam Monza. Hij fungeerde oorspronkelijk als middenvelder. Toen hij eenmalig de vaste rechtsback moest vervangen, deed hij dit dusdanig goed dat dit vanaf dat moment zijn nieuwe vaste positie werd.

De jeugdige Monzeglio maakte uiteindelijk op 13 april 1924 zijn debuut in het eerste elftal van Casale, dat destijds opereerde op het hoogste niveau. Monzeglio mocht plots opdraven als vervanger van Ernesto Greppi, die problemen had met zijn vervoer en dus niet kon spelen. Op deze laatste speeldag van het seizoen werd er met 1-0 gewonnen van Internazionale. Het was Umberto Caligaris die het enige doelpunt van de wedstrijd maakte. Door de opkomst van het profvoetbal en de hoge salarissen zag de club zich in 1926 genoodzaakt Monzeglio van de hand te doen. Hij stapte over naar Bologna.

Succes met Bologna en Italië

Monzeglio kwam bij Bologna te spelen onder Hermann Felsner. De Oostenrijkse oefenmeester was van origine jurist en gymnastiekleraar en had al sinds 1920 de leiding over het elftal. Bij Bologna werd Monzeglio al snel basisspeler en nam hij de plek over van Giovanni Borgato, die omwille zijn leeftijd daalde in de pikorde. In het seizoen 1928/29 boekte Monzeglio zijn eerste succes als voetballer. Het was het laatste seizoen voor de oprichting van de Serie A en daarmee ook het laatste seizoen dat het hoogste niveau niet bestond uit een nationale competitie. Bologna werd in 1929 kampioen in Girone B en mocht daarom met Torino, de kampioen in Girone A, in een tweeluik uitmaken wie zich landskampioen mocht noemen. Beide ploegen wonnen elk een duel, waardoor een derde onderling treffen de beslissing moest brengen. Op 4 juli 1929 wonnen Monzeglio en Bologna deze wedstrijd in Stadio Nazionale PNF met 1-0. Vanwege het kampioenschap ging de selectie op bezoek bij Benito Mussolini in de Villa Torlonia. Het was voor Monzeglio de eerste kennismaking met de Italiaanse dictator, die later een grote invloed op het verloop van zijn leven zou hebben.

Een jaar na het kampioenschap maakte Monzeglio onder bondscoach Vittorio Pozzo zijn debuut in het Italiaans elftal. De vaste verdediger Virginio Rosetta kon niet meedoen wegens een enkelblessure. Dankzij een 5-0 overwinning op Hongarije won Italië de eerste editie van de Centraal-Europese Internationale Beker. In de eerste helft van de jaren 1930 was Monzeglio een belangrijke speler bij zowel Bologna als het Italiaanse elftal. Met Bologna eindigde Monzeglio steevast op de bovenste plekken, maar een landskampioenschap maakte hij niet meer mee. In de jaargang 1931/32 was de ploeg erg dichtbij, maar eindigde het als tweede achter Juventus. Wel werd dat jaar de Mitropacup gewonnen. In 1927 werd deze cup opgericht als bekercompetitie tussen de beste clubs van de landen in Midden-Europa. Vooral vóór de Tweede Wereldoorlog was de Mitropacup, bij gebrek aan andere Europese bekertoernooien, erg belangrijk. Monzeglio's Bologna won het toernooi twee jaar later andermaal. In zijn laatste halfjaar bij Bologna werkte hij samen met de revolutionaire trainer Árpád Weisz. De Hongaar had naam gemaakt bij Internazionale en werd in januari 1935, halverwege het seizoen, aangesteld om de boel te gaan leiden bij Bologna.

Een half jaar daarvoor was Monzeglio een van de tweeëntwintig spelers opgenomen in de selectie van Italië voor het WK, gehouden in eigen land. Monzeglio speelde vier van de vijf wedstrijden mee op het toernooi. Hij miste enkel de wedstrijd tegen de Verenigde Staten, welk met 7-1 werd gewonnen. Na dit openingsduel gaf bondscoach Pozzo de rest van het toernooi Monzeglio de voorkeur boven Virginio Rosetta. De Juventus-verdediger was hier zo ontevreden over, dat hij tijdens het toernooi besloot om terug te keren naar Turijn. De finale van het toernooi werd uiteindelijk bereikt, waarin Tsjecho-Slowakije de tegenstander was. Monzeglio, die samen met Luigi Allemandi in de verdediging stond, won het duel met 2-1 en mocht zich met het elftal kronen tot Wereldkampioen.

Mussolini voetbalde niet. Wij deden dat – we zweetten ons kapot en versloegen de beste teams ter wereld. De politiek had er helemaal niets mee te maken. - Monzeglio over de kritiek op het WK van 1934.

Er zou later veel kritiek zijn op deze tweede editie van het WK, omdat dictator Benito Mussolini het gebruikte als een promotiestunt voor het fascisme. Zo deed in de finale van het toernooi de Zweedse scheidsrechter Ivan Eklind en de rest van het arbitrale trio een Romeinse groet naar Mussolini en zijn kinderen op de tribune. De spelers van de Verenigde Staten brachten de groet zelfs in de achtste finale tegen de Azzurri en een Argentijnse delegatie legde tijdens het toernooi een krans bloemen neer op het graf van de voorouders van de Duce, die steeds meer werd vereerd. Mussolini zelf spaarde kosten noch moeite: hij renoveerde stadions, lokte buitenlandse fans met zeventig procent korting op treinkaartjes en verwende FIFA-afgevaardigden met luxe hotels en diners. Een andere controverse waren een aantal beslissingen van scheidsrechters ten gunste van Italië. Voor hun partijdigheid jegens Italië werden zowel Eklind als de Belg Louis Baert door hun respectievelijke bonden geschorst. Monzeglio zelf stelde later echter aan zich niet te herkennen in de kritiek en van mening te zijn dat politiek er niks mee te maken had.

De overstap naar Roma en het laatste WK

Een jaar na het behalen van de wereldtitel nam Monzeglio afscheid van Bologna om te gaan voetballen bij Roma. Voorzitter Renato Sacerdoti had in de afgelopen jaren al meermaals getracht de speler naar Rome te halen. Toen Sacerdoti in de zomer van 1935 een aanbod deed van 375.000 lire, een groot bedrag voor die tijd, ging Bologna akkoord met een overgang van haar speler. Met daarnaast de komst van Internazionele-speler Luigi Allemandi haalde voorzitter Sacerdoti in een keer twee verdedigers van het nationale team naar de Romeinse ploeg. Roma verloor twee dagen voor de start van het seizoen echter wel de Italo-Argentijnse spelers Enrique Guaita, Alejandro Scopelli en Andrés Stagnaro. Het trio beëindigde hun carrière in Italië abrupt om zo te vermijden opgeroepen te worden als militair in de dreigende Italiaans-Ethiopische Oorlog. Met het ontbrekende trio kwam Roma uiteindelijk een punt te kort voor de titel. Uitgerekend Monzeglio's oude werkgever Bologna bleek net iets te sterk.

Nadien speelde de ploeg met wisselende resultaten op het hoogste niveau. In 1937 vond er nog een klein hoogtepunt plaats en haalde Monzeglio met Roma de finale van de Coppa Italia. In de finale was Genova 1893 de tegenstander. Monzeglio kwam hiermee een bekende tegen. Bij de tegenstander zwaaide Hermann Felsner, zijn oude coach bij Bologna, op dat moment de scepter. Felsners elftal zegevierde de wedstrijd door een overwinning met het kleinste verschil. Hierdoor ontbrak voor Monzeglio een bekertitel op zijn palmares. Na vier seizoenen in dienst van de Romeinen hing de verdediger in 1939 zijn voetbalschoenen aan de wilgen.

Een jaar daarvoor was Monzeglio voor de tweede maal Wereldkampioen geworden met Italië. De inmiddels 32-jarige speler fungeerde ditmaal echter als reserve bij het toernooi in Frankrijk, waar de selectie was vernieuwd met jong talent. Critici claimden zelfs dat hij enkel nogmaals was opgeroepen wegens zijn band met Mussolini. De dictator zou druk hebben uitgeoefend op bondscoach Vittorio Pozzo. Monzeglio kreeg in de eerste wedstrijd van het toernooi dan ook de voorkeur boven Juventus-speler Alfredo Foni. Hij speelde mee tegen Noorwegen, een duel dat Italië na verlenging met 2–1 won. Nadien kwam hij echter niet meer op het toernooi in actie. Het bleek zijn vijfendertigste en laatste interland voor het nationale elftal te zijn.

Wedstrijden voor het Italiaanse elftal

Onderstaand een overzicht van de wedstrijden die Eraldo Monzeglio heeft gespeeld als international van het Italiaanse nationale elftal. In de vijfendertig duels die hij uitkwam voor zijn vaderland werd er slechts vier keer verloren.

Interlands van Eraldo Monzeglio voor  Italië
№	Datum	Wedstrijd	Uitslag	Competitie	Doelpunten
Als speler van Bologna
1	11 mei 1930	Hongarije –  Italië	0 – 5	Centraal-Europese Internationale Beker
2	22 juni 1930	Italië –  Spanje	2 – 3	Vriendschappelijk
3	22 februari 1931	Italië –  Oostenrijk	2 – 1	Centraal-Europese Internationale Beker
4	29 maart 1931	Zwitserland –  Italië	1 – 1	Centraal-Europese Internationale Beker
5	12 april 1931	Portugal –  Italië	0 – 2	Vriendschappelijk
6	20 mei 1931	Italië –  Schotland	3 – 0	Vriendschappelijk
7	15 november 1931	Italië –  Tsjechoslowakije	2 – 2	Centraal-Europese Internationale Beker
8	13 december 1931	Italië –  Hongarije	3 – 2	Centraal-Europese Internationale Beker
9	14 februari 1932	Italië –  Zwitserland	3 – 0	Centraal-Europese Internationale Beker
10	28 oktober 1932	Tsjechoslowakije –  Italië	2 – 1	Centraal-Europese Internationale Beker
11	27 november 1932	Italië –  Hongarije	4 – 2	Vriendschappelijk
12	1 januari 1933	Italië –  Duitsland	3 – 1	Vriendschappelijk
13	25 maart 1934	Italië –  Griekenland	4 – 0	Kwalificatie WK 1934
14	31 mei 1934	Italië –  Spanje	1 – 1	WK 1934
15	1 juni 1934	Italië –  Spanje	1 – 0	WK 1934
16	3 juni 1934	Italië –  Oostenrijk	1 – 0	WK 1934
17	10 juni 1934	Italië –  Tsjechoslowakije	2 – 1	WK 1934
18	14 november 1934	Engeland –  Italië	3 – 2	Vriendschappelijk
19	9 december 1934	Italië –  Hongarije	4 – 2	Vriendschappelijk
20	17 februari 1935	Italië –  Frankrijk	2 – 1	Vriendschappelijk
21	24 maart 1935	Oostenrijk –  Italië	0 – 2	Centraal-Europese Internationale Beker
Als speler van Roma
22	27 oktober 1935	Tsjechoslowakije –  Italië	2 – 1	Centraal-Europese Internationale Beker
23	24 november 1935	Italië –  Hongarije	2 – 2	Centraal-Europese Internationale Beker
24	5 april 1936	Zwitserland –  Italië	1 – 2	Vriendschappelijk
25	17 mei 1936	Italië –  Oostenrijk	2 – 2	Vriendschappelijk
26	31 mei 1936	Hongarije –  Italië	1 – 2	Vriendschappelijk
27	25 oktober 1936	Italië –  Zwitserland	4 – 2	Centraal-Europese Internationale Beker
28	15 november 1936	Duitsland –  Italië	2 – 2	Vriendschappelijk
29	13 december 1936	Italië –  Tsjechoslowakije	2 – 0	Vriendschappelijk
30	25 april 1937	Italië –  Hongarije	2 – 0	Centraal-Europese Internationale Beker
31	23 mei 1937	Tsjechoslowakije –  Italië	0 – 1	Centraal-Europese Internationale Beker
32	31 oktober 1937	Zwitserland –  Italië	2 – 2	Centraal-Europese Internationale Beker
33	5 december 1937	Frankrijk –  Italië	0 – 0	Vriendschappelijk
34	15 mei 1938	Italië –  België	6 – 1	Vriendschappelijk
35	5 juni 1938	Noorwegen –  Italië	1 – 2	WK 1938

De eerste stappen als trainer

Monzeglio zette zijn eerste stappen in het trainerschap bij Como in de Serie B. Op 5 mei 1946 maakte hij zijn debuut als coach. Zijn ploeg trad op die dag aan voor de eerste wedstrijd in de groepsfase van de Coppa Alta Italia. Er werd met 2-2 gelijkgespeeld tegen Genoa. In het seizoen 1946/47 werd het Serie B-kampioenschap gespeeld in drie groepen met 60 teams. Como speelde in Groep A, een groep van 22 teams, waarvan er slechts een promoveerde. Pro Patria promoveerde naar de Serie A met 60 punten. Como eindigde als achtste met 42 punten.

Monzeglio stapte vervolgens over naar tweedeklasser Pro Sesto. De trainer stond een zware opgave te wachten vanwege een herstructurering van het Italiaanse voetbalsysteem. Na de Serie A ging ook de Serie B na afloop van het seizoen verder als een landelijke competitie. Het betekende dat 11 van de 18 clubs in elke groep een degradatie naar de Serie C boven het hoofd hing. Monzeglio en zijn mannen sloten het seizoen af op een gedeelde zevende plek, precies genoeg voor handhaving in de Serie B. Door een gelijk aantal punten volgde er een beslissingswedstrijd tegen Crema. Dit duel werd op 4 juli 1948 met 2-1 gewonnen, waarmee Monzeglio terug kon kijken op een succesvol eerste seizoen. Het volgende seizoen werd opnieuw afgesloten met een zevende plaats. Monzeglio haalde voorafgaand spitsspeler Árpád Fekete naar Pro Sesto. De twee hadden eerder met elkaar gewerkt bij Como. De Hongaarse spits bleek een goede troef en werd topscorer met veertien treffers. Een jaar na het vertrek van Monzeglio degradeerde Pro Sesto onder zijn opvolger Osvaldo Ferrini alsnog naar de Serie C en zou het nooit meer terugkeren op het tweede niveau.

Een langdurig verblijf in Napels

In 1949 trok Monzeglio naar Napels, om Napoli te gaan coachen. Napoli was een jaar eerder roemloos uit de hoogste klasse gedegradeerd. Onder leiding van de ex-international wisten de Napolitanen doch na twee jaar afwezigheid terug te keren in de Serie A door het kampioenschap in de Serie B. Terug op het hoogste niveau werd het elftal van Monzeglio versterkt met Amedeo Amadei, die overkwam van Roma. In de zes seizoenen dat hij voor Napoli zou spelen maakte hij in totaal zevenenveertig doelpunten. Ook de komst van de Zweedse speler Hasse Jeppson twee jaar later zou een grote versterking betekenen voor de selectie van Monzeglio. De Zweed had indruk gemaakt in het nationale elftal op het WK van 1950. Napoli betaalde 105 miljoen lire, een recordbedrag voor een transfer in die tijd en Jeppson kreeg de bijnaam O'Banco e' Napule (Bank van Napels). De twee aanwinsten hadden een grote bijdrage in de groei van Napoli van promovendus tot stabiele ploeg in de Serie A.

Tot januari 1956 nam Eraldo Monzeglio als eindverantwoordelijke plaats op de bank. Zijn laatste seizoen was minder succesvol en vlak voor de winterstop werd hij dan ook ontslagen. De laatste wedstrijd onder zijn leiding werd er met 0-2 verloren van Internazionale. Van de laatste tien wedstrijden werd er slechts een met een overwinning afgesloten. Monzeglio werd bij Napoli vervangen door Amadei, die zijn spelersloopbaan daarmee tot een einde riep. Met zijn ruim zes jaar aan het roer is Monzeglio de langst zittende trainer in de clubgeschiedenis van Napoli.

Een kort avontuur bij Monza

Monzeglio keerde als trainer terug naar de Serie B. Hij kreeg het vertrouwen van het bestuur van Simmenthal-Monza, dat overtuigd was van zijn kwaliteiten na de succesvolle seizoenen in Napels. Onder leiding van Monzeglio kende de ploeg, ondanks het vertrek van vice-topscorer Severino Lojodice, een goede start. Op de zesde speeldag werd er met 3-1 gewonnen van Venezia en klom Simmenthal-Monza naar de derde plaats op de ranglijst, achter Hellas Verona en Alessandria. Daarna volgde echter een onverwachte reeks van vier opeenvolgende nederlagen: uit tegen Bari en Taranto, thuis tegen Pro Patria en – doorslaggevend voor het lot van de trainer – een nederlaag tegen Alessandria op 2 december 1956. Clubvoorzitter Gino Alfonso Sada maakte gebruik van de speelvrije zondag die daarop volgde om Monzeglio te ontslaan en de leiding over het team over te dragen aan Bruno Arcari.

Vier seizoenen aan het roer bij Sampdoria

Sampdoria bood de Italiaanse coach na twee jaar afwezigheid in 1958 een nieuwe kans aan in de Serie A. De ploeg had zich het voorgaande seizoen pas op de laatste speeldag te weten verzekeren van handhaving en hoopte met de aanstelling van de ervaren Monzeglio de selectie een impuls te geven. Sampdoria had zojuist met de verkoop van aanvaller Eddie Firmani aan Inter een van haar beste spelers zien vertrekken. Het vrijgekomen geld maakte echter ruimte voor nieuwe aanwinsten en zorgde voor de komst van verdediger Guido Vincenzi (Inter) en aanvallers Ernesto Cucchiaroni (AC Milan) en Aurelio Milani (Triestina). Vicenzi zou uitgroeien tot clubicoon en meer dan tien jaar het blauw-wit van Sampdoria dragen. De twee nieuwe aanvallers Cucchiaroni en Milani hadden met tien en elf treffers een belangrijke bijdrage aan de uiteindelijke vijfde plaats in de competitie. Het betekende een succesvol debuutseizoen voor Monzeglio als coach. Het volgende seizoen kende Monzeglio vooral als trainer persoonlijk succes en werd hij door de Italiaanse voetbalbond (FIGC) verkozen tot beste trainer van het seizoen. Met een achtste plaats op de ranglijst was het resultaat op het veld echter minder.

Monzeglio zwaaide uiteindelijk vier seizoenen lang de scepter bij de ploeg uit Genua. In de jaargang 1960/61 wist hij zijn prestatie uit het debuutseizoen te overtreffen en eindigde Sampdoria het seizoen op een vierde plaats. Sampdoria moest met Juventus, AC Milan en Internazionale alleen de grote drie voor zich dulden. De nieuwe spits Sergio Brighenti, overgekomen van Padova, werd topscorer van de Serie A met 27 doelpunten.

Terugkeer naar Napoli en kortstondig avontuur bij Juventus

Medio 1962 keerde Monzeglio terug bij Napoli, ditmaal als technisch directeur. Napoli was net weer teruggekeerd in de Serie A en had daarnaast in het voorgaande seizoen als tweedeklasser verrassend beslag weten te leggen op de Coppa Italia. Het werd echter een teleurstellend jaar met een degradatie uit de Serie A als gevolg. Ook in de beker deed de ploeg haar status als titelhouder geen eer aan. In de eerste ronde werd het al uitgeschakeld door ACR Messina uit de Serie B. Toch zou de jaargang 1962/63 de boeken in gaan als een historisch seizoen. De ploeg mocht als bekerwinnaar namelijk deelnemen aan de Europacup II. Het betekende voor het Napolitaanse team haar debuut in een Europese competitie. Ze schakelden eerst Bangor City uit, vervolgens het Hongaarse Újpest, om in de kwartfinales te worden uitgeschakeld door OFK Beograd.

In oktober 1963 trad Monzeglio op verzoek van Gianni Agnelli in dienst bij Juventus. Hij volgde de Braziliaan Paulo Amaral op, die na vier speelronden zijn congé kreeg. Bij de club heerste op dat moment onrust door een conflict tussen Giampiero Boniperti en Omar Sívori. Het liep niet goed en hij bleef er slechts een seizoen. In maart 1964 werd Monzeglio vervangen door jeugdtrainer Ercole Rabitti en ging hij zelf verder als technisch directeur. De gedeelde vierde plaats die Juventus na afloop van het seizoen bezette, was niet voldoende voor een verlenging van zijn contract.

Het slot van zijn trainerscarrière

Monzeglio's trainersloopbaan zou eindigen in de anonimiteit. Begin 1966 trok hij voor het eerst de grens over voor zijn werkzaamheden in het trainersvak. Hij trok naar het naburige Zwitserland en ging aan de slag bij FC Chiasso, een voetbalclub in het Italiaanstalige kanton Ticino, gelegen aan de zuidelijke kant van het land. De ploeg speelde op het tweede niveau van Zwitserland. Op 11 december 1966 moest hij vertrekken, na een 5-1 nederlaag in de beker tegen competitiegenoot FC Luzern. In het volgende seizoen had Monzeglio samen met Angelo Piccioli de leiding bij Lecco uit de Serie B. Monzeglio fungeerde tevens als technisch directeur. Rond de jaarwisseling verliet het duo de ploeg echter alweer wegens tegenvallende resultaten. In 1973 keerde Monzeglio kortstondig terug bij FC Chiasso, dat inmiddels wel uitkwam op het hoogste niveau. Het was op 67-jarige leeftijd zijn laatste klus als trainer. De positie die hij het meest ambieerde, die van bondscoach van het Italiaanse elftal, kreeg hij nooit. Een paar keer leek hij er dicht bij te zijn, maar telkens ging er in de laatste fase een streep doorheen. Binnen de Italiaanse voetbalbond werd doorgeschemerd dat zijn vroegere nauwe banden met de Duce en zijn zonen de voornaamste reden hiervoor waren.

Als speler

Bologna

• Italiaans kampioen (1): 1928/29
• Mitropacup (2): 1932, 1934

Italië

• Centraal-Europese Internationale Beker (2): 1930, 1935
• WK voetbal (2): 1934, 1938

Als trainer

Napoli

• Serie B (1): 1949/50