Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie
De Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM) was een Nederlandse stichting die tot doel had het fundamenteel onderzoek in de natuurkunde in Nederland te bevorderen. Zij deed dat onder andere door natuurkundig onderzoek te financieren aan universiteiten (de zogenoemde tweede geldstroom), via eigen onderzoeksinstituten, -programma's en -projecten, de beheerseenheid universitaire werkgroepen (BUW) en via samenwerking met de industrie. FOM werd in 1946 opgericht en per 1950 met gedeeltelijk behoud van zelfstandigheid ondergebracht bij de Nederlandse Organisatie voor Zuiver-Wetenschappelijk Onderzoek (ZWO), dat in 1988 opging in de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Per 1 januari 2017 werd FOM omgevormd.
Onderzoek
De onderzoeksgebieden van FOM waren:
FOM leverde daarnaast een relevante bijdrage aan de Nederlandse kenniseconomie, aan het oplossen van wetenschappelijke vraagstukken bij bedrijven en op maatschappelijke terreinen als energie en gezondheid.
FOM-instituten
Het onderzoek vond plaats in de vier eigen onderzoeksinstituten en ruim tweehonderd universitaire werkgroepen, verspreid over de Nederlandse universiteiten. FOM beheerde zelf vier onderzoeksinstituten:
- AMOLF, Physics of functional complex matter, Amsterdam Science Park
- ARCNL, Advanced Research Center for Nanolithography, Amsterdam Science Park
- Nikhef, Nationaal instituut voor subatomaire fysica, Amsterdam Science Park. Nikhef is een samenwerkingsverband, destijds van FOM met vier Nederlandse universiteiten
- DIFFER, Dutch Institute for Fundamental Energy Research, op de campus van de Technische Universiteit Eindhoven. Tot 2012 was dit het FOM-Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen.
Omvorming
Op 1 januari 2017 is de voormalige Stichting FOM samen met andere NWO-onderdelen omgevormd tot een nieuwe organisatie: NWO-I, de Institutenorganisatie van NWO. Het voormalige FOM-bureau is in drie delen gesplitst: een deel (granting) ging naar het NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen (ENW) en een deel naar het onderdeel Bedrijfsvoering van het nieuwe NWO. En het deel dat de voormalige FOM-instituten (AMOLF, ARCNL, DIFFER en Nikhef) en de sinds 1 oktober 2024 opgeheven Beheerseenheid Universitaire Werkgroepen (BUW) ondersteunde, is omgevormd tot de Stichting NWO-I.
