FOS Open Scouting is een van de vijf scouts- en gidsenfederaties van België en is een actief-pluralistische, internationaal gerichte scouts- en gidsenbeweging voor kinderen en jongeren vanaf vijf jaar. De federatie telt ongeveer tienduizend leden verdeeld over 55 eenheden. FOS Open Scouting is actief in Vlaanderen en Brussel. FOS Open Scouting is erkend als jeugdwerkorganisatie door de Vlaamse overheid en ontvangt van hen ook subsidies.
FOS Open Scouting ontstond onder de naam Federatie Open Scoutisme (FOS) in 1966 na de splitsing van de BSB - GGB (Boy Scouts Belgium - Girl Guides Belgium) in een Nederlandstalige en een Franstalige vereniging. De Franstalige tegenhanger heet Les Scouts et Guides Pluralistes. De volledige naam (Federatie Open Scoutisme) raakte in onbruik. In de praktijk kreeg de afkorting F.O.S. of FOS de voorkeur. Uit deze verkorte naamgeving bleek niet langer dat het een scoutsfederatie betrof. Op de AV van 18 maart 2004 werd besloten de afkorting 'FOS' al dan niet aangevuld met 'Open Scouting' te gebruiken. Enkele jaren later - op de AV van 18 oktober 2007 - werd de naam uiteindelijk gewijzigd naar FOS Open Scouting.
Missie
FOS Open Scouting is een scoutsbeweging die openstaat voor alle kinderen en jongeren. Wij bieden hen een veilige leeromgeving die ze zelf mee kunnen vormgeven, waar ze zich thuis voelen en kunnen experimenteren. Wij reiken kinderen en jongeren een plezierige vrijetijdsbesteding aan waarin we via spel en avontuur de mogelijkheid creëren om te groeien en te leren uit eigen ervaringen.
FOS Open Scouting stimuleert ontmoeting en laat kinderen en jongeren in dialoog treden met elkaar en hun omgeving. Zo ontwikkelen zij zich tot actieve burgers die zin geven aan hun eigen leven en elk op hun unieke manier bijdragen aan een betere wereld.
FOS Open Scouting kiest hierbij nadrukkelijk voor een duurzame werking om haar aanbod blijvend te garanderen in een steeds veranderende samenleving.
Structuur van de federatie
De kern van FOS Open Scouting zijn de eenheden. De nationale koepel stelt alles in het werk om die eenheden zo goed mogelijk te ondersteunen, informeren & inspireren. De eenheden worden, anders dan bij Scouts en Gidsen Vlaanderen niet onderverdeeld in gouwen en districten, dit omwille van de kleinere omvang van FOS Open Scouting die een meer rechtstreekse participatie mogelijk maakt.
Het Federaal Bestuur bestaat uit maximaal 13 vrijwilligers en de Federaal Verantwoordelijke (FV). De federaal verantwoordelijke (FV) is de pedagogisch eindverantwoordelijke van de beweging.
De Algemene Vergadering
De Algemene Vergadering van FOS Open Scouting is voornamelijk samengesteld uit drie vertegenwoordigers van elke lokale eenheid.
De Leidingsraad
De Leidingsraad is een groot inspraakmoment voor alle leiding van FOS Open Scouting. Op de Leidingsraad worden voorstellen uitgediept en besproken. Leiding kan er hun mening geven en in discussie gaan. Op het einde van de raad worden alle voorstellen gestemd. Hierna gaat FOS Nationaal aan de slag met de beslissingen die genomen worden. Beslissingen met een grote impact worden eerst nog voorgelegd aan de Algemene Vergadering.
(A)EL-Netwerken
De eenheidsleiding en assistent-eenheidsleiding (de eindverantwoordelijken van elke scoutseenheid) worden regelmatig uitgenodigd op provinciale (A)EL-netwerken, waar vooral ervaring uitgewisseld wordt.
Structuur van een eenheid
FOS Open Scouting stelt volgende structuur voor aan zijn eenheden. Iedere eenheid heeft de mogelijkheid van deze officiële richtlijn af te stappen.
Leeftijd
Landscouts
Seascouts
5 - 7
Bevers
Zeehonden
8 - 10
Welpen
10 - 11
Wolven (optioneel)
11 - 13
Jongverkenners / Jonggidsen
Aspiranten
14 - 15
Verkenners / Gidsen
Juniors
16 - 17
Seniors
18 +
Leiding
18 +
Stam
Loodsen
Leiding
Leidingsgroep poseert op Saamdagen 2022
Binnen de leidingsploeg zijn verschillende profielen. Elke rol heeft een andere functie en andere verantwoordelijkheden. De eenheid bepaalt zelf welke taken en verantwoordelijkheden de leiding krijgen.
De leiding heeft als verantwoordelijkheid spellen voorzien voor de kinderen en deze uitvoeren. Daarnaast is de leiding een flexibel iemand die helpt waar nodig en instructies kan opvolgen van anderen. In een cursus 'animator' wordt geleerd hoe met kinderen om te gaan en hoe ze te enthousiasmeren door diverse spellen te maken.
De takleiding is de leidinggevende van een leeftijdscategorie (tak). Deze staat boven de gewone leiding van de tak, daarnaast zijn er diverse administratieve taken. De takleiding is tussenpersoon tussen de gewone leiding en het eenheidsleidingteam. In een cursus 'hoofdanimator' wordt er geleerd hoe de leiding te evalueren en hoe eindverantwoordelijkheid te nemen.
De eenheidsleiding is eindverantwoordelijk voor de eenheid. Ze behartigt de financiële en administratieve zaken. Daarnaast is er de verantwoordelijkheid voor het coachen van takleiding. De eenheidsleiding wordt verkozen voor een bepaalde termijn (max. 6 jaar). Er is voor deze rol een niet geattesteerde cursus.
Stam
Leiding die na enkele jaren meedraaien niet meer voldoende tijd vindt om elke week weer actief te zijn, kan in de stam stappen. Ook sommige seniors kiezen daar voor. Veel groepen binnen Open Scouting hebben een stamwerking: een tak als een ander, maar met een beperkter engagement en een eigen ritme. De activiteiten zijn op maat en worden door de leiding ondersteund. Met een stamwerking, goed afgestemd op de rest van de eenheid, gaat expertise over bijvoorbeeld de organisatie van grote activiteiten en kampen niet verloren.
Beknopte geschiedenis van de federatie
1909: Oprichting van de eerste Belgische scoutsgroep in Brussel door Harold Parfitt, een Schotse immigrant. Deze scoutsgroep richt zich enkel op jongens. Daarmee werd het de eerste scoutsgroep op het Europese vasteland. Vooral de ontdekking van verschillende pluralistische milieus in Brussel leidde tot een zekere populariteit van de beweging.
1910: Op 23 december 1910 wordt de Algemene Raad van Scouting in België opgericht en met een nieuwe naam: de Boy Scouts van België (BSB). Het officiële kenteken is de vijfpuntige ster.
1913: oprichting van de Sea Scouts van België (SSB).
1919: Een eerste officiële bijeenkomst van gidsen heeft plaats op 17 december 1919. [bron?]
1920: Op 14 januari 1920 wordt het BSB-reglement aangepast en schrijft men de organisatie uit voor de toekomstige Girl Guides van België (GGB). Het devies luidt “Altijd mijn plicht” en een nieuw insigne wordt uitgetekend.[bron?]
1945: Op 3 juli 1945 besluiten de twee aparte organisaties van boy scouts de Belgique (de BSB) en Girl-Guides de Belgique (GGB), de handen in elkaar te slaan en een gezamenlijke vereniging te vormen (BSB-GGB).
1966: Op 23 en 24 april 1966 splitst BSB-GGB op in een Nederlandstalige en Franstalige federatie. Aan Nederlandstalige zijde kiest men voor de naam Federatie voor Open Scoutisme (afgekort tot F.O.S.).
2007: Op 18 oktober 2007 werd de naam gewijzigd in FOS Open Scouting.
Lijst (oud-)Hoofdcommissarissen
1965-1966: Frans Snacken
1967-1968: Frans Mertens
1969: Jules Demeyer
1970-1971: Marcel Dujardin
1972-1973: Dirk De Valckenaere
1974-1975: André Marchand
1976-1978: André Cottem
1979: Nicky Maes
1980-1981: Jan Waeghe
1982-1983: Harry Roosemeyers
1984-1985: Rudy Colpaert
1986-1987: Johan De Court
1988-1991: Alex Dene
1992-1995: Rik Vandenbosch
Lijst (oud-)Federaal Verantwoordelijken
1996-1997: Jan Pintelon
1998-1999: Rudi Goyvaerts
1999: Elsie Geirnaert - FV a.i.
2000-2001: Filip Van Acker
2002-2005: Serge De Vriend
2006: Frank Vandenbussche
2006-2010: David Berg *
(In 2025 werd David Berg de secretaris-generaal van WOSM, de overkoepelende organisatie van Scouts wereldwijd.)
2011: Robin Decoster
2012-2018: Pieter Monsart
2018-2019: Hannes De Reu
2019-2025: Jan Verbeure
2025-...: Daan Vandepitte
('* Sinds 2006 zijn de Federaal Verantwoordelijken een betaalde functie.)
Lijst Voorzitters
1966-1968: Jules De Meyer
1969-1971: Frans Snacken
1972-1973: Jules De Meyer
1974-1978: Dirk De Valckenaere
1979-1983: André Cottem
1984: Jacques Nichels
1985: Harry Roosemeyers
1986-1987: Jacques Nichels
1988-1989: Jan Snacken
1990-1991: Jan Waeghe
1992-1996: Lionel Colette
1997-2000: Pascal Lefever
2000-2004: Geert Keymeulen
2005-2008: Dieter De Court
2008-2011: Annemie Avermaet
2011: Mathieu Schier
2011-2014: Joke Bosch
2014-2018: Tim De Bie
2018-2020: Jef D'Hollander
2020-2024: Steven Puttemans
2024-...: Sam Bastiaens
Lijst van scoutinggroepen (waaronder die van FOS Open Scouting)
Saamdagen is het jaarlijkse weekeinde voor leiding dat de start inluidt van een nieuw werkjaar bij FOS Open Scouting. Het vindt plaats tijdens het laatste weekend van september
Blauwe Wimpel is een wedstrijd die om de twee jaar wordt georganiseerd waarbij de deelnemers verschillende proeven en nautische spelen tot een goed einde te brengen. Dit is een nationale wedstrijd voor alle seascouts/zeescouts van de Belgische scoutsfederaties.
Gele Wimpel is een wedstrijd die tweejaarlijks wordt georganiseerd voor alle welpen van FOS seascoutseenheden. Ze krijgen verschillende (nautische) opdrachten
↑Een overzicht van de erkende landelijk jeugdorganisaties door de Vlaamse overheid zijn te vinden via www.sociaalcultureel.be
↑In het Engels om Frans-Nederlandse taalproblemen te overstijgen
↑Artikel 1 paragraaf 2 van de op 19/04/2004 neergelegde statuten: 2° De vereniging draagt de naam Federatie voor Open Scoutisme, afgekort FOS, al dan niet met de toevoeging van de woorden 'Open Scouting'.
↑Artikel 1 paragraaf 2 van de op 14/11/2007 neergelegde statuten: 2° De vereniging draagt de naam FOS Open Scouting.
↑Op de Algemene Vergadering van 26/11/2020 werd de missie van FOS Open Scouting licht aangepast. Het woord "-en gidsen" uit "scouts- en gidsenbeweging" werd geschrapt.
↑Scoutsmap.scoutsmap.be.Geraadpleegd op 12 december 2025.
↑Coussée, Filip(2008).De pedagogiek van het jeugdwerk,p 81.
↑(fr) Herrin, J.L(1993).La piste retrouvée. Histoire du scoutisme ouvert en pluraliste en Belgique et à Seraing, tomes I et II: 1857-1920.
↑De Pauw, Evert(2004).Be Prepared De merkwaardige geschiedenis van de sea-scouts in Oostende.
↑(fr) Hovertin, T(2002).Le scoutisme ouvert: de l’union à la scission. L’association des boy-scouts et girl-guides de Belgique (BSB et GGB), 1945-1966.
↑Calmeyn, Stijn(1994).De Federatie Voor Open Scoutisme: Pluralistische Jeugdbeweging In Vlaanderen Van 1966 Tot 1980..
Vlaanderen
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
.svg){kind=small}