Geschiedenis
De gouw bestond van 1 oktober 1928, aanvankelijk nog als een district dat rechtstreeks onder de Reichsleitung viel, en vanaf 1 augustus 1930 als volwaardige gouw, tot aan het einde van de Tweede Wereldoorlog in 1945. De gouwleiding was gevestigd in het Thomaehaus aan de Friedrichstraße 1. Dit gebouw heette oorspronkelijk het Glückaufhaus, maar werd door de nationaalsocialisten hernoemd ter ere van Gottfried Thomae, een nationaalsocialist die in 1928 om het leven was gekomen bij confrontaties met communisten. Zowel het Ruhrgebied, waar de arbeidersbeweging tot 1933 sterk vertegenwoordigd was, als de landelijke Nederrijn met zijn overwegend katholieke bevolking, vormden voor de NSDAP moeilijke regio's.
In 1928 werd de gouw Essen afgesplitst van de voormalige Groß-Gau Ruhr-Elberfeld, waarna de toenmalige Bezirksleiter van Essen, Terboven, door Adolf Hitler tot gouwleider werd benoemd. Op 1 juli 1932 werden de districten Kleve, Geldern en Moers vanuit de gouw Düsseldorf aan de gouw Essen toegevoegd. Deze herindeling sloot aan bij de indeling van de kiesdistricten voor de Rijksdag. De drie districten maakten deel uit van kiesdistrict Düsseldorf-West (nummer 23), dat de Nederrijn en vrijwel het gehele westelijke Ruhrgebied omvatte. Het Regierungsbezirk Düsseldorf was verdeeld over twee Rijksdagkiesdistricten.
Schlessmann verving Terboven tijdens diens verblijf in Noorwegen. Na de machtsovername door de nationaalsocialisten in 1933 werd Hermann von Lüninck benoemd tot Oberpräsident van de Pruisische Rijnprovincie. Op 5 februari 1935 volgde Terboven hem in deze functie op, waardoor hij tevens de hoogste gezagsdrager werd boven de regeringspresident in Düsseldorf. Hierdoor raakten de partij- en staatsstructuren binnen de gouw steeds sterker met elkaar verweven.
Als plaatsvervangend gouwleider was Schlessmann gedurende de gehele oorlog verantwoordelijk voor de luchtbeschermingsmaatregelen in Essen. Als belangrijk industrieel centrum en vestigingsplaats van de Krupp-wapenfabrieken was de stad een frequent doelwit van geallieerde bombardementen. In het najaar van 1944 kreeg Schlessmann bovendien de leiding over de plaatselijke Volkssturm en werd hij belast met de versterking van de verdedigingswerken langs het aan de gouw grenzende deel van de Westwall.
Vanaf 1934 was in Mülheim-Menden een Gauführerschule (vrije vertaling: gouwleidersschool) gevestigd.
Tijdens Operatie Veritable rukten de geallieerde strijdkrachten tussen februari en maart 1945 verder op door het grondgebied van de gouw.
.svg)
