Herder Prijs

Herder Prijs
Algemene informatie
Prijscategorie cultuurprijsBewerken op Wikidata
Uitgereikt door Alfred Toepfer Stiftung F.V.S.Bewerken op Wikidata
Vernoemd naar Johann Gottfried von HerderBewerken op Wikidata
Edities
Eerst uitgereikt 1963Bewerken op Wikidata
Vervanging
Vervangen door Kairos PrijsBewerken op Wikidata
Links

De Herder Prijs (Herder-Preis, Herder Prize), genoemd naar de Duitse filosoof Johann Gottfried Herder (1744-1803), was een prestigieuze internationale prijs die van 1964 tot 2006 jaarlijks werd uitgereikt aan wetenschappers en kunstenaars uit Centraal- en Zuidoost-Europa voor hun verdiensten in het behoud en de verbetering van het Europese culturele erfgoed en de vredelievende onderlinge betrekkingen in Europa. De Herder Prijs werd gesticht in 1963 en werd voor het eerst uitgereikt in 1964. Hij werd voor het laatst uitgereikt in 2006. Vanaf 2007 ging de Herder Prijs op in de Kairos Prijs.

Geschiedenis

De Herder Prijs was een van de cultuurprijzen van de Alfred Toepfer Stichting F.V.S.. De Alfred Toepfer Stichting F.V.S. is een non-profitorganisatie die zich inzet voor het bevorderen van de Europese bewustwording met respect voor culturele diversiteit. De stichting is actief in heel Europa met diverse initiatieven op het vlak van kunst en cultuur, wetenschap, natuurbehoud en jeugdontwikkeling en reikt jaarlijks de Kairos Prijs uit.

De stichting werd rond 1932 opgericht door de Hamburgse zakenman Alfred Toepfer (1894–1993) als de F.V.S.-stichting, een afkorting die door Toepfer nooit verduidelijkt is, maar zou kunnen verwijzen naar de Pruisische reformator Baron Heinrich Friedrich vom Stein of de filosoof Friedrich von Schiller.

Vanaf 1935 reikte F.V.S. stichting de Johann Gottfried von Herder Prijs uit. Deze culturele prijs was gericht op Duitstaligen die buiten de grenzen van het toenmalige Duitse Rijk woonden. Wegens het nauwe verband met het Derde Rijk werd hij 1944 voor het laatst uitgereikt.

Niettegenstaande Alfred Toepfer na de oorlog zijn betrokkenheid met het naziregime ontkende en het initiatief nam voor meerdere Europese prijzen rond Europese samenwerking bleef hij een controversiële figuur.

De Herder Prijs werd in 1963 opgericht ter bevordering van de culturele betrekkingen met de landen van Oost-Europa, als tegenhanger van West-Europese cultuurprijzen die door de stichting werden uitgereikt zoals de Henrik Steffens Prijs, de Montaigne Prijs, de Shakespeare Prijs en de Robert Schuman Prijs voor Europese eenheid.

Beschrijving

De Herder Prijs stond open voor geesteswetenschappers en kunstenaars uit een breed gamma van vakgebieden, waaronder etnografen, schrijvers, architecten, componisten, dichters, volkskundigen, kunstschilders, historici, literatuurwetenschappers, kunsthistorici, archeologen, theaterregisseurs, musicologen, museologen, taalkundigen en toneelschrijvers. Verschillende schrijvers die de Herder Prijs ontvingen wonnen later de Nobelprijs voor Literatuur, zoals Wisława Szymborska, Imre Kertész en Svetlana Alexievich Veel andere prijswinnaars kregen internationale erkenning en werden lid van hun nationale academies .

Bij de oprichting stond de prijs aanvankelijk enkel open voor wetenschappers en kunstenaars uit zeven Centraal- en Zuidoost-Europese landen, namelijkBulgarije, Tsjecho-Slowakije, Griekenland, Hongarije, Polen, Roemenië en Joegoslavië. Na het uiteenvallen van Joegoslavië en de ontbinding van Tsjecho-Slowakije werd de prijs uitgebreid naar de nieuw ontstane staten: Tsjechië, Slovakije, Servië, Montenegro, Bosnië-Herzegovina, Noord-Macedonië, Kroatië en Slovenië. Begin jaren negentig volgde een verder uitbreiding naar verschillende Europese landen uit de voormalige Sovjet-Unie: Estland, Letland en Litouwen; Wit-Rusland en Oekraïne en daarnaast ook Albanië.

Aan de Herder Prijs was een geldsom van € 15.000 verbonden. Daarnaast mocht elke winnaar een jonge universiteits- of doctoraatstudent voordragen voor een studiebeurs van één studiejaar aan een Oostenrijkse universiteit, wat het de "Herder Stipendium" werd genoemd. De jury bestond uit vertegenwoordigers van Duitse en Oostenrijkse universiteiten. De prijzen werden jaarlijks uitgereikt door de president van Oostenrijk tijdens een ceremonie aan de Universiteit van Wenen.

Er werden jaarlijks doorgaans zeven winnaars bekendgemaakt, behalve in 1964 (vier), 1977 (acht), 1993 (negen) en 2006 (vijf).

In 2007 werd de prijs stopgezet en samengevoegd met andere prijzenfondsen van de Alfred Toepfer Stichting in een nieuwe en bredere Europese jaarlijkse prijs, de Kairos Prijs, met een geldprijs van € 75.000, die jaarlijks aan één kunstenaar wordt toegekend. Het Herder Stipendium voor jonge universiteitsstudenten werd voortgezet onder een andere vorm.

Laureaten

1964

1965

1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
  • Cvetko, Dragotin (1911-1993), musicoloog (YU)
  • Atanas Dalcev,(1904-1978), schrijver en dichter (YU)
  • Maksimovic, Branko (1900-1988), architect en stedenbouwkundige (YU)
  • Ortutay, Gyula (1910-1978), volkskundige (H)
  • Pešina, Jaroslav (1912-1992), kunsthistoricus (CS)
  • Henryk Stažewski, (1894-1988), kunstschilder (PL)
  • Vatasianu, Virgil (1902-1993), Kunsthistorcus (RU)
1973
  • Beševliev, Veselin (1900-1992), historicus en Slavist (BG)
  • Charkianakis, Stylianos (1935), theoloog en historicus (GR)
  • Harmatta, János (1917-2004), historicus en taalkundige (H)
  • Zbigniew Herbert, (1924-1998), schrijver en dichter (PL)
  • Jebeleanu, Eugen (1911-1991), schrijver en dichter (RU)
  • Lubarda, Peter (1907-1974), schilder (YU)
  • Racek, Jan (1905-1979), musicoloog (CS)
1974
  • Czerny, Władysław (1899-1976), architect en stedenbouwkundige (PL)
  • Dujcev, Ivan (1907-1986), historicus (BG)
  • Frangeš, Ivo (1920-2003), literatuurwetenschapper en schrijver (YU)
  • Gero, László (1909-1995), architect (H)
  • Pelekanidis, Stylianos (1910-1980), natuurbeschermer en Byzantinist (GR)
  • Podolák, Ján (1926-1994), volkskundige (CS)
  • Vancea, Zeno (1900-1990), componist en musicoloog (RU)
1975
  • Burszta, Jozéf (1914-1987), etnoloog (PL)
  • Danov, Christo M. (1908-1999), historicus (BG)
  • Libenský, Stanislav (1921-2002), beeldend kunstenaar (CS)
  • Musicescu, Maria Ana (1910-1980), kunsthistorica (RU)
  • Preisich, Gabór (1909-1998), architect en stedenbouwkundige (H)
  • Prevelakis, Pandelis (1909-1986), dichter en romanschrijver (GR)
  • Rajicic, Stanojlo (1910-2001), componist (YU)
1976
  • Buic, Jagoda (1930), beeldend kunstenaar (YU)
  • Goleminov, Marin (1908-2000), componist (BG)
  • Kakridis, Joannes Theophanes (1901-1992), filoloog (GR)
  • Keresztury, Dezso (1904-1996), literair geleerde (H)
  • Stánescu, Nichita (1933-1983), dichter (VK)
  • Turek, Rudolf Maria František (1910-1991), archeoloog (CS)
  • Wejchert, Kazimierz (1912-1993), architect (PL)
1977
  • Andriotis, Nikolaos (1906-1976), taalkundige (GR)
  • Debenjak, Riko (1908-1987), Grafiker (YU)
  • Kriaras, Emmanuel (1906), taalkundige (GR)
  • Kutal, Albert (1904-1976), kunsthistoricus (CS)
  • Majoor, Máté (1904-1986), architect (H)
  • Penderecki, Krzysztof (1933), componist (PL)
  • Petrov, Anastas (1899-1978), ballet (BG)
  • Vládutiu, Ion (1929-1991), volkskundige (RU)
1978
  • Barbu, Eugen (1924-2004), schrijver (RU)
  • Boškovic, Djurdje (1904-1990), archeoloog (YU)
  • Dejmek, Kazimierz (1924-2002), directeur (PL)
  • Djoudjeff, Stojan (1902-1998), musicoloog (BG)
  • Gunda, Béla (1911-1994), volkskundige (H)
  • Hruza, Jiří (1925), architect (CS)
  • Spyropoulos, Jannis (1912-1990), schilder (GR)
1979
  • Magdalena Abakanowicz (1930), beeldend kunstenaar (PL)
  • Farkas, Ferenc (1905-2000), componist (H)
  • Kolacio, Zdenko (1912-1987), architect (YU)
  • Natev, Atanas (1929-1989), literatuurwetenschapper (RU)
  • Süto, András (1927-2006), schrijver (RU)
  • Trost, Pavel (1907-1987), taalkundige (CS)
  • Vacalopoulos, Apostolos E. (1909-2000) historicus (GR)
1980
  • Babic-Djordjevic, Gordana (1932-1993), kunsthistoricus (YU)
  • Balassa, Iván (1917-2002), taalkundige (H)
  • Lhoták, Kamil (1912-1990), schilder (CS)
  • Manussakas, Manussos (1914-2003), cultuurhistoricus (GR)
  • Mutafcieva, Vera Petrova (1929), schrijfster (BG)
  • Rosetti, Alexandru (1895-1990), schrijver en taalkundige (RU)
  • Zin, Wiktor (1925), monumentenconservator (PL)
1981
  • Condurachi, Emil (1912-1987), historicus (RU)
  • Sándor Csoóri (1930), dichter (H)
  • Georgieva, Stefka (1923), architect (BG)
  • Loukatos, Demetrios (1908-2003), volkskundige (GR)
  • Richter, Vjenceslav (1917-2002), architect en kunstenaar (YU)
  • Suchon, Eugen (1908-1993), componist (CS)
  • Szarota, Elida Maria (1904-1994), literatuurwetenschapper (PL)
1982
  • Aravantinos, Athanasios (1932), Städtebauer (GR)
  • Blandiana, Ana (1942), dichteres (RU)
  • Djuric, Vojislav J. (1925-2006), kunsthistoricus (YU)
  • Kovacevicová, Sona (1921), volkskundige (CS)
  • Nicev, Aleksandar (1922), dichter en vertaler (BG)
  • Szczepanski, Jan Jozef (1919-2003), dichter en criticus (PL)
  • Imre Varga (1923), beeldhouwer (H)
1983
  • Bartoszewski, Wladyslaw (1922), schrijver (PL)
  • Entz, Géza (1913-1993), kunsthistoricus (H)
  • Jankovic, Jozef (1937), beeldhouwer (CS)
  • Schuller, Günther (1904-1995), architect (RU)
  • Škreb, Zdenko (1904-1985), taalkundige (YU)
  • Stoijkowa, Stefana (1922), volkskundige (BG)
  • Trypanis, Constantinos A. (1909-1993), literatuurwetenschapper (GR)
1984
  • Cevc, Emilijan (1920), kunsthistoricus (YU)
  • Dimaras, Constantinos (1904-1992), literatuurwetenschapper (GR)
  • Horálek, Karel (1908-1992), taalkundige (CS)
  • György Konrád (1933), schrijver (H)
  • Lucaci, Constantin (1923), beeldend kunstenaar (RU)
  • Mancev, Krassimir Grigorov (1938), taalkundige (BG)
  • Meyer, Krzysztof (1943), componist (PL)
1985
  • Fucic, Branko (1920-1999), kunsthistoricus (YU)
  • Grebenícková, Ružena (1925), literatuurwetenschapper (CS)
  • Marino, Adrian (1921-2005), literatuurwetenschapper (YU)
  • Pallas, Dimitrios I. (1907-1995), archeoloog (GR)
  • Perczel, Károly (1913-1992), architect (H)
  • Pironkoff, Simeon (1927-2000), componist (H)
  • Andrzej Wajda (1926), filmregisseur (PL)
1986
  • Baev, Georgi (1924), schilder (BG)
  • Dömötör, Tekla (1914-1987), volkskundige (H)
  • Gaberšcik, Boris (1923), architect (YU)
  • Górski, Konrad (1895-1990), literatuurwetenschapper (PL)
  • Karayannopoulos, Johannes (1922), historicus (GR)
  • Kotalik, Jiri (1920-1996), kunsthistoricus (CS)
  • Vieru, Anatol (1926-1998), componist (RU)
1987
  • Brandstaetter, Roman (1906-1987), dichter en vertaler (PL)
  • Mouriki, Doula (1934), kunsthistoricus (GR)
  • Ujfalussy, Joszef (1920), musicoloog (H)
  • Velickovic, Vladimir (1935), schilder (YU)
  • Velkov, Velizar (1928-1993), archeoloog en historicus (BG)
  • Vrabie, Gheorghe (1908-2006), volkskundige (RU)
1988
  • Berger, Roman (1930), componist (CS)
  • Capralos, Christos (1909-1993), schilder en beeldhouwer (GR)
  • Dumitrescu-Busulenga, Zoe (1920-2006), literatuurwetenschapper (RU)
  • Györffy, György (1917-2001), historicus (H)
  • Petkanova, Donka (1930), literatuurwetenschapper en volkskundige (BG)
  • Porebski, Mieczyslaw (1921), kunsthistoricus (PL)
  • Ravnikar, Edo J. (1907-1993), architect en stedenbouwkundige (YU)
1989
  • Banus, Maria (1914-1999), dichter en vertaler (RU)
  • Birkás, Ákos (1941), schilder (H)
  • Buszkiewicz, Jerzy (1930), architect en stedenbouwkundige en ruimtelijke planner (PL)
  • Frolec, Václav (1934-1992), volkskundige (CS)
  • Genchev, Nikolai (1931), historicus (BG)
  • Milijkovic-Pepek, Petar (1929), natuurbeschermer en kunsthistoricus (YU)
  • Pentzikis, Nikos Gabriel (1908-1993), schrijver en schilder (GR)
1990
  • Calin, Liviu (1930), filoloog (RU)
  • Bronisław Geremek(1932),historicus (PL)
  • Konstantinidis, Aris (1913-1993), architect (GR)
  • Medakovic, Dejan (1922), kunsthistoricus (YU)
  • Paskaleva, Virginia (1929), historicus (BG)
  • Šimotová, Adriena (1926), kunstschilder (CS)
  • Vizkelety, András (1931), germanist (H)
1991
  • Boškovic-Stulli, Maja (1922), volkskundige (CR)
  • Labuda, Gerard (1916), historicus (PL)
  • Pigler, Andor (1899-1992), kunsthistoricus (H)
  • Sicilianos, Yorgo (1920), componist (GR)
  • Skála, Emil (1928), Duitse filoloog en taalkundige (CS)
  • Sorescu, Marin (1936-1996), schrijver en dichter (RU)
  • Stoilov, Stoimen (1944), beeldend kunstenaar (BG)
1992
  • Barabás, Jenö (1920-1994), volkskundige (H)
  • Dimitrova, Blaga (1922-2003), dichter (BG)
  • Kaszynski, Stefan (1941), Duitse filoloog (PL)
  • Koralka, Jiri (1931), historicus (CS)
  • Kümer, Zmaga (1924), musicoloog (SLO)
  • Nicodim, Jon (1932), schilder en grafisch kunstenaar (RU)
1993
  • Gerassimova-Tomova, Vassilka Todorova (1940), epigrafisch kunstenaar (BG)
  • Kononenko, Petro (1931), literatuurwetenschapper (VK)
  • György Kurtág (1926), componist (H)
  • Tchórzewski, Jerzy (1928-1999), schilder (PL)
  • Theodorescu, Razvan (1939), kunsthistoricus (RU)
  • Várossová, Elena (1926), filosoof (SK)
  • Zalite Karogs, Mara (1952), dichteres (LET)
  • Zivas, Dionysis A. (1928), architect (GR)
  • Zmegac, Viktor (1929), germanist (CR)
1994
  • Borzsák, István (1914), klassiek filoloog (H)
  • Južbašic, Dževad (1929), historicus (BH)
  • Niculescu, Stefan (1927), componist (RU)
  • Szczypiorski, Andrzej (1924-2000), schrijver (PL)
  • Válová, Jitka (1922) en Kvéta Válová (overleden 1998), schilders (CZ)
  • Varvitsiotis, Takis (1916-1999), dichter (GR)
  • Zinkevičius, Zigmas (1927), taalkundige (LIT)
1995
  • Sándor Kányádi (1929), dichter (H)
  • Mirko Kovač (1938), schrijver (SE)
  • Lalkov, Milco D. (1944-2000), historicus (BG)
  • Meraklis, Michael G. (1932), volkskundige (GR)
  • Navakas, Mindaugas (1952), beeldhouwer (LIT)
  • Wisława Szymborska (1923), dichter (PL)
  • Undusk, Jaan (1958), literatuurwetenschapper en schrijver (EST)
1996
  • Hofer, Tamás (1929), etnograaf (H)
  • Hubácek, Karel (1924), Architect (CZ)
  • Iliev, Konstantin (1937), Dramaturg (BG)
  • Mincu, Marin (1944), dichter en literatuurwetenschapper (RU)
  • Pogacnik, Jože (1933-2002), literatuurwetenschapper (SLO)
  • Pēteris Vasks (1946), componist (LET)
  • Zgórniak, Marian (1925), historicus (PL)
1997
  • Athanassiadis, Tassos (1913), schrijver (GR)
  • Bogdanovic, Bogdan (1922), architect (SE)
  • Elschek, Oskár (1931), musicoloog (SK)
  • Glatz, Ferenc (1941), historicus (H)
  • Kalinowski, Lech (1920-2004), kunsthistoricus (PL)
  • Jaan Kross 1920), schrijver (EST)
  • Rihtman-Auguštin, Dunja (1926-2002), volkskundige (CR)
1998
  • Bak, Imre (1939), Schilder (H)
  • Corbea-Hoisie, Andrei (1951), Germanist (RU)
  • Fuciková, Eliška (1940), kunsthistorica (CZ)
  • Ismail Kadare (1936), schrijver (AL)
  • Marcinkevicius, Justinas (1930), dichter (LIT)
  • Simonides, Dorota (1928), volkskundige (PL)
  • Tonceva, Elena (1933), musicoloog (BG)
1999
  • Svetlana Alexievich (1948), journaliste en schrijfster (BR)
  • Bitrakova-Grozdanova, Vera (1939), archeoloog en kunsthistoricus (MK)
  • Dinescu, Mircea (1950), schrijver en dichter (RU)
  • Fried, István (1934), literatuurwetenschapper (H)
  • Henryk Górecki (1933), componist (PL)
  • Karahasan, Dževad (1953), schrijver (BH)
  • Milucký, Ferdinand (1929), architect (SK)
2000
  • Bakoš, Ján (1943), Kunsthistoriker (SK)
  • Colovic, Ivan (1938), etnoloog (SE)
  • Georgiev, Nikola (1937), literatuurwetenschapper (BG)
  • Imre Kertész (1929), schrijver (H)
  • Milan Kundera, (1929), schrijver (CZ)
  • Mitsakis, Karolos (1932), literatuurwetenschapper (GR)
  • Arvo Pärt (1935), componist (EST)
2001
  • Andruchovyc, Jurij (1960), schrijver (VK)
  • Bernik, Janez (1933), schilder (SLO)
  • Böhönyey, János (1925), architect (H)
  • Klanska, Maria (1951), Duitse filoloog (PL)
  • Kopelent, Marek (1932), componist (CZ)
  • Mitrovic, Andrej (1937), historicus (SE)
  • Moutsopoulos, Evanghelos (1930), filosoof (GR)
2002
  • Babiniotis, George Demetrius (1939), taalkundige (GR)
  • Caklais, Maris (1940-2003), dichter (LET)
  • Péter Esterházy (1950), schrijver (H)
  • Ivanova, Radost Todorova (1940), Etnologin (BG)
  • Nedjeljko, Fabrio (1937), schrijver (CR)
  • Stroë, Aurel Georg (1932), componist (RU)
  • Trzeciakowski, Lech (1931), historicus (PL)
2003
  • Gjuzelev, Vassil (1936), historicus (BG)
  • Drago Jančar (1948), toneelschrijver (SLO)
  • Manherz, Károly (1942), taalkundige en germanist (H)
  • Mossakowski, Stanislaw (1937), kunsthistoricus (PL)
  • Rasanau, Ales' (1947), dichter en vertaler (BR)
  • Václavek, Ludvík (1931), literatuurwetenschapper (CZ)
  • Zahariade, Ana Maria (1949), architect (RU)
2004
  • Antoniou, Theodore (1935), componist (GR)
  • Glowinski, Michal (1934), literatuurwetenschapper (PL)
  • Kovác, Dusan (1942), historicus (SK)
  • Lubonja, Fatos (1951), publicist en auteur (AL)
  • Pocs, Eva (1936), antropoloog en volkskundige (H)
  • Popkonstantinov, Kazimir (1942), archeoloog (BG)
  • Pozerskis, Romualdas (1951), fotograaf (LIT)
2005
  • Klimo, Karoly (1936), schilder (H)
  • Krall, Hanna (1937), journaliste (PL)
  • Kuret, Primož (1935), musicoloog (SLO)
  • Kuthan, Jiri (1945), kunsthistoricus (CZ)
  • Marga, Andrei (1946), filosoof (RU)
  • Nekrosius, Eimuntas (1952), regisseur (LIT)
  • Nemec, Krešimir (1953), literatuurwetenschapper (CR)
2006
  • Borodziej, Włódzimierz (1956), historicus (PL)
  • Hadjinicolaou, Nicos (1938), archeoloog en kunsthistoricus (GR)
  • Kiliánová, Gabriela (1951), sociaal wetenschapper (SK)
  • Mihkelson, Ene (1944), schrijver en dichter (EST)
  • Ravnikar, Vojteh (1943), architect (SLO)

Bibliografie

Akzente 13 Brücken nach Europa, Alfred Toepfer Stiftung f.v.s., jaarboek 2003-2004

Referenties

  1. 1 2 Preise bis 2006. Alfred Toepfer Stichting F.V.S.. Gearchiveerd op 5 maart 2007. Geraadpleegd op 16 maart 2026.
  2. ↑ Was wir tun. Alfred Toepfer Stiftung F.V.S.. Geraadpleegd op 18 maart 2026.
  3. ↑ Who We Are. Alfred Toepfer Stiftung F.V.S.. Geraadpleegd op 17 maart 2026.
  4. ↑ Zimmermann, Jan, Johann Gottfried von Herder-Preis. Beitrag Toepfer-Preise 1935-1945. Humboldt Universität Berlin (2002). Geraadpleegd op 17 maart 2026.
  5. 1 2 Fabréguet, Michel (2004). Alfred Toepfer: Stifter und Kaufmann, hg. von Georg Kreis, Gerd Krumeich, Henri Ménudier, Hans Mommsen u. Arnold Sywottek (†), 2000 - Jan Zimmermann, Die Kulturpreise der Stiftung F.V.S. 1935-1945, 2000. Deutschen Historischen Institut Paris,, p. 320-324.
  6. 1 2 Herder-Preis. Kulturpreise. ARCult Media GmbH. Geraadpleegd op 16 maart 2026.
  7. ↑ "Prof gets unique award", The Daily Free Press, 11 februari 2004. Geraadpleegd op 17 maart 2026.
  8. ↑ Herder-Preis an sieben Forscher und Künstler. ORF (1 januari 2010). Geraadpleegd op 16 maart 2026.
  9. ↑ Preise bis 2006 Hansischer Goethe-Preis Alfred Toepfer Stiftung F.V.S. (5 March 2007). Gearchiveerd op 5 March 2007. Geraadpleegd op 22 February 2024.
  10. ↑ Herderpreisträgerinnen. Osterreich-Biblioteken in ausland (2006). Gearchiveerd op 7 maart 2016. Geraadpleegd op 17 maart 2026.