Ochrophyta
| Ochrophyta Fossiel voorkomen: Vroeg-Krijt — heden | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
.jpg) | ||||||
| Bruinwieren zijn grote meercellige vertegenwoordigers van de Ochrophyta | ||||||
| Taxonomische indeling | ||||||
| ||||||
| Divisie | ||||||
| Ochrophyta Cavalier-Smith, 1986 | ||||||
| Synoniemen | ||||||
| ||||||
 Afbeeldingen op Wikimedia Commons | ||||||
 Ochrophyta op Wikispecies | ||||||
| ||||||
Ochrophyta, ook wel Heterokontophyta, is een omvangrijke stam van eencellige en meercellige algen. Deze algen behoren tot Stramenopila: een grote clade eukaryote organismen die (in beginsel) gekenmerkt worden door twee ongelijk gevormde flagellen.
Veruit de meeste soorten hebben chloroplasten waarin de fotosynthese plaatsvindt. Deze chloroplasten zijn ontstaan door secundaire endosymbiose: de voorouder van de Ochrophyta heeft een eencellige roodwier opgenomen, dat vervolgens als chloroplast onderdeel werd van de gastheercel. De belangrijkste fotosynthetische pigmenten zijn chlorofyl a en c, aangevuld met onder meer β-caroteen en specifieke xanthofyllen, zoals het goudbruine fucoxanthine.
Tot de Ochrophyta behoren veel ecologisch dominante algengroepen, zoals diatomeeën en bruinwieren (bijvoorbeeld kelp). Deze organismen spelen als primaire producenten een belangrijke rol in zee en zoetwater. Qua soortenrijkdom is de Ochrophyta een van de meest succesvolle evolutielijnen binnen de eukaryoten.
Taxonomisch worden de Ochrophyta meestal als een zelfstandig fylum beschouwd. De naam Heterokontophyta is gebruikelijk onder fycologen). Welke indeling men gebruikt, hangt af van de gekozen classificatiemethode, maar in alle gevallen vormen ochrophyten een vrij duidelijk herkenbare evolutionaire groep binnen de SAR-clade (Harosa).
Beschrijving
Ochrophyta zijn morfologisch zeer divers. Soorten in dit fylum kunnen eencellig, koloniaal, coenocytisch of meercellig zijn. Bekende voorbeelden van meercellige vormen zijn de bruinwieren zoals kelp (bijv. Laminaria).
De meest soorten zijn fotosynthetisch. Ochrophyta bezitten chloroplasten die evolutionair zijn ontstaan uit een secundaire endosymbiose van een roodwier. De plastiden zijn daardoor omgeven door vier membranen, wat hen onderscheidt van andere algen zoals groenwieren en roodwieren, die twee membranen hebben. De buitenste membranen van de plastiden staan in verbinding met het endoplasmatisch reticulum, een kenmerk dat ook voorkomt bij Cryptophyta en Haptophyta.
De Ochrophyta delen een aantal kenmerken met andere groepen binnen de Stramenopila, zoals de vorm van de flagellen bij veel eencellige vertegenwoordigers en de ultrastructuur van de mitochondriën. De pigmentsamenstelling in de chloroplasten is echter vrij specifiek. Alle fotosynthetische Ochrophyta bezitten chlorofyl a en c. De goudbruine kleur die voorkomt bij diverse groepen (diatomeeën, bruinwieren, goudwieren) is het gevolg van het pigment fucoxanthine. Binnen de chloroplasten zijn de thylakoïden georganiseerd in stapeltjes van drie.
Algen in deze stam slaan hun koolhydraatproducten op in gespecialiseerde vacuolen, buiten de plastiden, in de vorm van laminarine, chrysolaminarine en vergelijkbare polysachariden. Zetmeel wordt niet gevormd.
Diversiteit en classificatie
Volgens een taxonomische inventarisatie uit 2024 omvatten de fotosynthetische Stramenopila ruim 23.000 beschreven soorten, waaronder ongeveer 21.000 nog levende soorten. Van 490 soorten kon de positie binnen de bestaande klassen niet worden vastgesteld. Naar schatting zijn er nog vele tienduizenden soorten niet ontdekt, het grootste deel diatomeeën. Onderstaande lijst geeft een overzicht van de belangrijkste groepen binnen de Ochrophyta.
- Chrysista (Cavalier-Smith, 1986)
- Chrysophyceae (Pascher, 1914) – goudwieren; voornamelijk eencellige zoetwaterorganismen, deels heterotroof.
- Eustigmatophyceae (Hibberd & Leedale, 1971) – eencellige algen uit zoetwater, bodem en zee.
- Raphidophyceae (Chadefaud ex Silva, 1980) – eencellige flagellaten, waaronder soorten die schadelijke algenbloei veroorzaken.
- Xanthophyceae (Allorge ex Fritsch, 1935) – geelgroene algen; voornamelijk eencellige en draadvormige soorten.
- Phaeophyceae (Kjellman, 1891) – bruinwieren; voornamelijk mariene, meercellige algen, waaronder kelp.
- Phaeothamniophyceae (Andersen & Bailey, 1998) – draadvormige zoetwateralgen, vroeger ingedeeld bij de goudwieren.
- Actinophryidae (Dujardin, 1841) – heterotrofe, jagende zonnediertjes zonder plastiden.
- Diatomista (Derelle et al., 2016)
- Pelagophyceae (Andersen & Saunders, 1993) – voornamelijk mariene, eencellige planktonalgen.
- Dictyochophyceae (Silva, 1980) – vooral mariene eencellige algen, waaronder soorten met een kiezelhoudend skelet.
- Bolidophyceae (Guillou & Chrétiennot-Dinet, 1999) – kleine groep mariene eencellige algen, nauw verwant aan kiezelwieren.
- Bacillariophyta (Karsten, 1928) – diatomeeën of kiezelwieren; soortenrijke groep van voornamelijk eencellige algen met een kiezelhoudende celwand.
Zie ook
Bronnen
- ↑ (en) Bryłka K, Ashworth MP, Alverson AJ, Conley DJ. (2024). The Cretaceous Diatom Database: A tool for investigating early diatom evolution. Journal of Phycology 60 (5): 1090-1104. DOI: 10.1111/jpy.13499.
- ↑ (en) Adl S. (2018). Revisions to the Classification, Nomenclature, and Diversity of Eukaryotes. The Journal of Eukaryotic Microbiology 66 (1): 4–119. PMID 30257078. DOI: 10.1111/JEU.12691.
- 1 2 (en) Guiry MD, Moestrup O, Andersen R. (2023). Validation of the phylum name Heterokontophyta. Notulae Algarum 2023 (297). ISSN: 2009-8987.
- ↑ (en) Lee RE. (2018). Phycology, 5th. Cambridge University Press, pp. 26–27. ISBN 978-1-107-55565-5.
- ↑ (en) Dorrell RG, Bowler C (2017). Secondary Plastids of Stramenopiles. Advances in Botanical Research 84: 57–103. DOI: 10.1016/bs.abr.2017.06.003.
- ↑ (en) Guiry, MD. (2024). How many species of algae are there? A reprise. Four kingdoms, 14 phyla, 63 classes and still growing. Journal of Phycology 60 (2): 214-228. DOI: 10.1111/jpy.13431.
- ↑ (en) Mann DG, Vanormelingen P. (2013). An Inordinate Fondness? The Number, Distributions, and Origins of Diatom Species. Journal of Eukaryotic Microbiology 60 (4): 414-420. DOI: 10.1111/jeu.12047.
- ↑ (en) Derelle R, López-García P, Timpano H, Moreira D. (2016). A Phylogenomic Framework to Study the Diversity and Evolution of Stramenopiles. Molecular Biology and Evolution 33 (11): 2890-2898. DOI: 10.1093/molbev/msw168.
- ↑ (en) Terpis KX, Salomaki ED, Barcytė D, Pánek T, Verbruggen H, Kolisko M, Bailey JC, et al. (2025). Multiple plastid losses within photosynthetic stramenopiles revealed by comprehensive phylogenomics. Current Biology 35 (3): 483-499.e8. DOI: 10.1016/j.cub.2024.11.065.