Hovedstadens Letbane is een lightraillijn in de Deense regio "Hoofdstad", die bestaat uit de stad Kopenhagen en het omringende deel van het eiland Sjælland. De lijn is eigendom van Ringby-Letbanesamarbejdet, een samenwerkingsverband van gemeenten die door de lijn worden bediend of beïnvloed. Het is de eerste tramlijn in de regio Kopenhagen sinds het sluiten van de tram van Kopenhagen in 1972.
Siemens is gecontracteerd voor levering van het rollend materieel en voor een 'turnkey'-oplossing met elektrificatie, seinen, communicatie, werkplaatsuitrusting en het algemene beheer van het project. De eerste fase van de bouw startte in 2018. De eerste testritten op het traject vonden plaats op 14 augustus 2024. Op 30 oktober 2025 is het eerste deel tussen Rødovre Nord en Ishøj geopend, de opening van het tweede deel vond plaats op 22 augustus 2026. Het aantal passagiers zal naar verwachting in 2031 14 miljoen per jaar zijn.
Kenmerken
Bus van lijn 300S bij Nordre Ringvej. De lightrail verving bijna deze gehele lijn vervangen
Het snelle vervoersnetwerk van Groot-Kopenhagen bestaat uit een metrosysteem dat het stadscentrum, de zuidoostelijke voorsteden en één westelijke voorstad bedient, en een goed ontwikkeld S-Tog-netwerk dat bestaat uit radiale lijnen en één binnenringlijn die relatief dicht bij het stadscentrum ligt. Verder van het stadscentrum wordt het vervoer tussen de radiale lijnen verzorgd met buslijnen.
Aangezien de voorsteden langs de radiale lijnen naar verwachting zullen groeien, is een betere oplossing voor het openbaar vervoer tussen deze voorsteden nodig. Bovendien waren sommige bestemmingen met een potentieel grote reizigersstroom, zoals de Technische Universiteit en twee ziekenhuizen, nog niet rechtstreeks bereikbaar met het openbaar vervoer.
De totale afstand van 28 km wordt in ongeveer 58 minuten afgelegd, wat neerkomt op een gemiddelde snelheid van 30 km/u. De trams vertrekken om de 5 minuten vanaf beide terminals en om de 10 minuten 's avonds, op zondag en op feestdagen.
Haltes
In totaal telt de 28 kilometer lange lijn 29 haltes, waarvan zes een overstapverbinding bieden met het S-Tog-netwerk. In Glostrup bevindt zich het 9000 m² grote depot, inclusief controle- en onderhoudscentrum, niet ver van de halte Rødovre Nord. Dit werd op 18 september 2022 opengesteld voor bezichtiging door het publiek.
In februari 2018 werden 29 Siemens Aveniogeledelagevloertrams van vier wagenbakken (27 basisbestelling en 2 opties) besteld. Het contract omvat het onderhoud gedurende vijftien jaar en opties voor de levering van maximaal 30 trams. De trams moeten zich van de gele bussen, rode S-Tog-treinen en witte metro's onderscheiden als een nieuw en milieuvriendelijk vervoermiddel door de lichtgroene kleur.
De vierdelig gelede trams zijn 36,9 m lang en 2,65 m breed, hebben zes motoren van 100 W en wegen elk ongeveer 48 ton. Ze hebben een capaciteit van 258 personen, van wie 64 op zitplaatsen. Ze zijn gebouwd in de fabriek van Siemens Mobility in Kragujevac, Servië. Ze zijn getest in het Siemens-testcentrum Wegberg-Wildenrath en in het depot in Glostrup, waar ze worden onderhouden.
De instaphoogte is 350 mm boven de rail. De trams hebben een drempelloze instap en een gelijkvloerse doorloop binnenin, met vier zones voor fietsen, kinderwagens en rolstoelen. Ze zijn uitgerust met LCD-informatieschermen.
Het totale budget voor de lijn is 5,3 miljard Deense kronen (ongeveer 710 miljoen euro), waarvan 3,75 miljard Deense kronen (± 500 miljoen euro) voor de aanleg. In maart 2013 werd een eerste onderzoek gepubliceerd, waarin de totale aanlegkosten werden geraamd op 4,4 miljard Deense kronen (± 590 miljoen euro). Dat komt neer op 165 miljoen Deense kronen (± 22 miljoen euro) per kilometer exclusief materieel en 213 miljoen Deense kronen per km inclusief materieel (± 28 miljoen euro).
Er is kritiek geleverd op de financiële aspecten van dit puur gemeentelijke lightrailbedrijf, dat onder verantwoordelijkheid van de betrokken gemeenten zal worden geëxploiteerd. In de projectbeschrijving wordt uitgegaan van een jaarlijks exploitatietekort. Volgens een deskundige kunnen de maatschappelijke kosten echter hoger uitvallen door noodzakelijke bouwtechnische oplossingen in verband met kruispunten en snelwegbruggen. Tekorten en kosten van bijkomende werkzaamheden moeten worden opgevangen door een verhoogde grondbelasting voor bedrijven en particuliere grondbezitters.
Toekomst
Er zijn meerdere uitbreidingen voorgesteld, waaronder lijnen naar Nørrebro en naar de luchthaven en een integratie met de Nærumbanen.
Lijn naar Nørrebro/Nørreport
Er zijn plannen voor een uitbreiding van het systeem met een lijn van Gladsaxe Trafikplads naar Nørrebro, waar deze kan aansluiten op de Cityringen. Deze lijn kan doorgetrokken worden tot aan station Nørreport. Op deze manier wordt het lightrail-netwerk verbonden met het metronetwerk en wordt de drukke buslijn 5C ontlast.
In 2022 besloot de gemeente Gladsaxe samen met de staat om de mogelijkheden voor een lightrail of hoogwaardig openbaar vervoer (BRT) op het traject te onderzoeken. In 2023 startte de gemeente Kopenhagen een onderzoek voor meer metrolijnen en in 2025 werden acht potentiële projecten verder onderzocht. Drie van de voorstellen hebben een tracé dat geheel of gedeeltelijk dezelfde route volgt als de voorgestelde lightrail of BRT. In 2025 bestaat onenigheid tussen de gemeenten Gladsaxe en Kopenhagen over de vraag hoe zinvol een onderzoek naar een lightrail is, maar er is wel overeenstemming over het nut van een onderzoek naar een BRT.
Lijn naar Brøndby, Avedøre Holme en de luchthaven
In 2013 stelde de Hoofdstadregio voor een aftakking van de lijn aan te leggen vanaf station Kirkebjerg in de gemeente Brøndby naar Avedøre Holme en van daaruit via een brug of tunnel naar de luchthaven Kastrup.
Integratie van de Nærumbanen
In zijn Mobiliteitsplan uit 2018 stelde vervoersbedrijf Movia voor de Nærumbanen op te nemen in het lightrailsysteem van de hoofdstad. Concreet zou dit betekenen dat het traject tussen Klampenborgvej in Kongens Lyngby, waar de lijnen elkaar ongelijkvloers kruisen, en Nærum mogelijk wordt omgebouwd tot een enkelsporige lightrail, zoals ook in Aarhus de Nærbane is geïntegreerd in de Aarhus Letbane.
