Hydnangiaceae

Hydnangiaceae
Gewone fopzwam (Laccaria laccata)
Taxonomische indeling
Rijk:Fungi (Schimmels)
Stam:Basidiomycota (Steeltjeszwam)
Klasse:Agaricomycetes
Onderklasse:Agaricomycetidae
Orde:Agaricales (Plaatjeszwam)
Familie
Hydnangiaceae
Gäum. & C.W. Dodge (1928)
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Hydnangiaceae op Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Schimmels

Hydnangiaceae is een familie van schimmels uit de orde Agaricales. De familie werd in 1928 beschreven door Ernst Gäumann en Carroll William Dodge, in hun werk Comparative Morphology of Fungi. Moleculair-fylogenetisch onderzoek plaatst de Hydnangiaceae binnen de onderorde Agaricineae van de Agaricales.

Kenmerken

Binnen de familie komen verschillende typen vruchtlichamen voor. Soorten van Laccaria vormen doorgaans bovengrondse, paddenstoelvormige vruchtlichamen met een hoed, steel en lamellen. De lamellen staan meestal relatief ver uiteen. De basidiosporen van Laccaria zijn doorgaans bolvormig tot bijna bolvormig en hebben een stekelige ornamentatie.

Hydnangium omvat daarentegen sequestrate vormen waarbij de sporen in het vruchtlichaam rijpen en niet actief vanaf vrijliggende lamellen worden verspreid. Moleculair onderzoek heeft aangetoond dat Hydnangium nauw verwant is aan en fylogenetisch binnen de bredere Laccaria-lijn valt.

Ecologie

De best onderzochte leden van de familie zijn ectomycorrhizavormers. Vooral soorten van Laccaria leven in symbiose met de wortels van bomen en struiken. Ze kunnen ectomycorrhiza vormen met soorten uit onder meer de dennenfamilie (Pinaceae), napjesdragersfamilie (Fagaceae), wilgenfamilie (Salicaceae), mirtefamilie (Myrtaceae) en Nothofagaceae. Hierdoor spelen ze een belangrijke rol bij de opname van mineralen en water door hun waardplanten.

Laccaria is wereldwijd verspreid en vertegenwoordigers zijn bekend uit zowel gematigde als tropische gebieden. Fylogenetisch onderzoek wijst erop dat vroege evolutionaire lijnen voornamelijk op het zuidelijk halfrond voorkomen en dat de groep zich later naar het noordelijk halfrond heeft uitgebreid.

Taxonomie

De afbakening van de geslachten binnen de Hydnangiaceae verschilt enigszins tussen taxonomische bronnen. In recente mycologische literatuur worden de volgende vier geslachten tot de familie gerekend:

Sommige taxonomische databanken hanteren een nauwere omschrijving en vermelden alleen Hydnangium en Laccaria als geaccepteerde geslachten binnen de familie.

Het vroeger eveneens tot de familie gerekende geslacht Russuliopsis wordt tegenwoordig als synoniem van Laccaria beschouwd. Zo wordt Russuliopsis laccata tegenwoordig behandeld als Laccaria laccata.

Moleculaire analyses laten bovendien zien dat de sequestrate soorten die als Hydnangium worden aangeduid binnen de evolutionaire diversiteit van Laccaria zijn ontstaan. In fylogenetische studies worden beide daarom soms gezamenlijk als de Laccaria-lijn behandeld, hoewel Hydnangium in taxonomische databanken nog als afzonderlijk geslacht wordt gehandhaafd.

Tot de bekende soorten van de familie behoren onder andere de amethistzwam (Laccaria amethystina) en de gewone fopzwam (Laccaria laccata).