IRIS²

IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite) is een door de Europese Unie geplande multi-orbit-constellatie van internet-satellieten. Het project werd voor het eerst aangekondigd door de Raad van de EU in november 2022. Er werd verwacht dat één enkel multinationaal industrieel consortium, bestaande uit onder meer Airbus Defence and Space, Thales Alenia Space en Arianespace, het zou uitvoeren. Het is de bedoeling dat het constellatieproject wordt gelanceerd door Europese raketten, zoals de Ariane 6. In geval van problemen kunnen buitenlandse contractanten, met name SpaceX, in overweging worden genomen.

Planning en bouw

De constellatie zal bestaan uit satellieten in drie verschillende soorten banen. Oorspronkelijk gepland waren:

Dit werd in augustus 2026 bijgesteld tot 348 satellieten:

De IRIS²-constellatie zal samenwerken met het reeds bestaande GOVSATCOM, dat geostationaire telecommunicatiesatellieten van EU-lidstaten uitbaat. Verwacht werd dat GOVSATCOM diensten zou aanbieden vanaf 2025 gebruik makend van vrije capaciteit van 10 GEO-satellieten van vijf lidstaten. Uiteindelijk werd GOVSATCOM operationeel in januari 2026 en in maart 2026 werd Cyprus de eerste feitelijke gebruiker.

De satellieten in MEO zouden kunnen aangevuld worden met capaciteit van commerciële satellieten van SES, wiens O3b system in gelijkaardige banen ligt. Ook Eutelsat zou de LEO High-capaciteit kunnen versterken met beschikbare capaciteit. Er werd echter beslist dat de bestaande Eutelsat OneWeb-constellatie niet geïntegreerd mag worden in IRIS².

Bedenkingen bij de economische haalbaarheid

Op de SmallSat Europe-conferentie van 27 mei 2025 werd het project met gemengde gevoelens onthaald. Iris2 is opgezet als public-private samenwerking waarbij ruim 4 miljard euro publiek geld vooropgesteld werd. Investeerders hadden hun bedenkingen of dat bedrag haalbaar is. Na een key review door alle partijen werd in augustus 2026 bekend gemaakt dat het project 15,6 miljard euro zou kosten waarvan 11,6 publieke middelen. Het project werd groter en de bijdrage van de private partners werd gereduceerd tot 4 miljard euro.

Ontwikkeling

Op 31 oktober 2024 maakte ESA bekend verder te werken met het best-and-final-offer van het consortium SpaceRISE.

Op 16 december 2024 ondertekenden de Europese Commissie en ESA, samen met vertegenwoordigers van het SpaceRISE-consortium bestaande uit onder andere Eutelsat, Hispasat en SES, de contracten voor de ontwikkeling van de IRIS²-constellatie die naar verwachting medio 2031 in gebruik zal worden genomen. De kosten voor de bouw van de constellatie werden in 2024 begroot op 10,6 miljard Euro.

Op 21 juli 2026 verhoogde Polen zijn bijdrage met 150 miljoen euro tot 656,3 miljoen euro .

Na een key review door alle partijen werd in augustus 2026 bekend gemaakt dat het project meer satellieten zou bevatten en 15,6 miljard euro zou kosten waarvan 11,6 publieke middelen.

In augustus 2026 werd een contract gesloten tussen SES en OHB voor de ontwikkeling en bouw van alle 18 satellieten voor het MEO-deel van de IRIS²-constellatie. Het contract heeft een omvang van bijna 1 miljard euro.

In september 2026 ontvingen Aerospacelab en Thales Alenia Space een opdracht voor de bouw van satellieten als onderdeel van de IRIS² satellietconstelatie voor een bedrag van 5,4 miljard euro. Aerospacelab gaat voor een bedrag van 2,4 miljard euro 264 satellieten ontwerpen, bouwen en leveren. De satellieten zijn voorzien van een dubbele Ku/Ka-band en worden vanaf 2030 gelanceerd. Thales Alenia Space heeft een overeenkomst getekend met Eutelsat voor de communicatie tussen overheden voor alle 330 satellieten. De initiële waarde van het contract bedraagt 500 miljoen euro maar de totale waarde van het contract zal naar verwachting 3 miljard euro bedragen.

De resterende 66 satellieten in de 330-satelliet tellende LEO-component van de constellatie zullen worden gebouwd door Airbus Defence and Space. De satellieten zijn voorzien van een Ka-band en worden in 2029 geleverd als onderdeel van de eerste laag van de LEO-component.

Met de contracten van OHB, Aerospacelab en Airbus zijn er bestellingen geplaatst voor alle 348 satellieten die naar verwachting deel zullen uitmaken van de geplande IRIS²-constellatie.