
Een organisatie is een samenbundeling van kennis en vaardigheden tussen drie of meer personen, die middelen en activiteiten aanwendt om te voorzien in de behoefte aan een product, dienst of informatie.
Organisatie is een overkoepelende term voor specifiekere termen als instituut, instantie, bedrijf, onderneming, vennootschap, stichting of vereniging, die qua betekenis onderling deels overlappen. Een eenmansbedrijf, Vof of BV zonder personeel, geldt vaak ook als "organisatie".
De economie definieert een organisatie als 'het geheel van productiefactoren, procedures en individuen die samenwerken om een bepaalde doelstelling te bereiken'.
De drie basispijlers van een willekeurige organisatie zijn kennis, kader en controle.
Kennis is alles wat nodig is voor het handhaven van de ingenomen positie. Van belang ziin vakkennis, organisatieleer, gedragswetenschap (hoe reageren mensen) communicatieleer, kennis van de consequenties van beslissingen en gedragingen (risicoanalyse).
Behalve de gezamenlijke, aanwezige kennis onder haar deelnemers, aangaande de organisatie en haar functioneren, is ook de specifieke kennis of expertise van de individuele medewerkers van belang.
Onder kader vallen alle hiërarchische lagen van een organisatie, de niveaus waar beslissingen worden genomen en opdrachten worden gegeven. Deze kadering wordt toegepast om het presterend vermogen van de organisatie te vergroten.
Controle behelst het nagaan van functioneren en handelen van iedere individuele medewerker. Een organisatie dient op elk hiërarchisch niveau te worden gecontroleerd.[bron?] Doel is de verbetering van functioneren en gedrag van de medewerkers, door ze een spiegel voor te houden, bijscholing, en de preventie van fraude en corruptie. Controle wordt vaak bemoeilijkt door regels van privacy.
Een belanghebbende of stakeholder is een persoon of organisatie die invloed ondervindt (positief of negatief) of zelf invloed kan uitoefenen op een specifieke organisatie, een overheidsbesluit, een nieuw product of een project. Voor ondernemingen zijn stakeholders bijvoorbeeld werknemers, milieuorganisaties en omwonenden.
Door de invloed die stakeholders kunnen uitoefenen is het voor ondernemingen belangrijk om rekening te houden met stakeholders. De invloed kan zowel positief als negatief zijn op het verwezenlijken van het bedrijfsbelang.
Er wordt onderscheid gemaakt in de formele organisatie en de informele organisatie. De formele organisatie is het geheel van de officieel vastgestelde procedures en gezagsverhoudingen, zoals vastgesteld in het organisatieschema. De informele organisatie is de sociale structuur van de werknemers, die het werk en de gedragscodes met elkaar afstemmen.
Een organisatieschema, organogram of organigram is een afbeelding, model of schema van een organisatiestructuur van een onderneming; Een dergelijk schema brengt in kaart uit hoeveel verschillende divisies en afdelingen een organisatie bestaat (eventueel wie het hoofd is en wie medewerkers), en in welke hiërarchische verhouding de afdelingen en medewerkers ten opzichte van elkaar staan.
De organisatiestructuur beschrijft de taakverdeling binnen een organisatie,en de wijze van afstemming tussen de deeltaken van de werknemers. Organisatiekunde is de theorie die het opzetten van organisaties beschrijft. De organisatiestructuur is een hulpmiddel waarmee een organisatie haar doelen kan bereiken. Het vraagstuk van de juiste organisatiestructuur speelt met name binnen grote organisaties.
De bekendste organisatiestructuren zijn:
Een organisatie is vaak op haar beurt opgebouwd uit allerlei deelorganisaties met afzonderlijke taken. Elke deelorganisatie heeft een eigen (verklarende) naam. Een organogram maakt duidelijk wat de plaats (expertise, verantwoordelijkheden, taken e.d.) van die deelorganisatie is in het grote geheel. Een systeem kan zijn om iedere deelorganisatie aan te duiden door middel van een letter, waarbij het hoofd van de gehele organisatie één letter heeft en vervolgens iedere ondergeschikte organisatie één letter extra krijgt. Zo ziet of herkent men direct waar bijvoorbeeld een deelorganisatie met vier letters in de totale organisatie past. Door ‘slimme’ letters te kiezen (bijvoorbeeld een P voor de Personeel-deelorganisatie), heeft men snel inzicht in de plaats van die deelorganisatie binnen het grote geheel.
De rechtsvorm van een bedrijf, onderneming of in bredere zin een organisatie, is de juridische vorm waarin de onderneming is gegoten. De eenvoudigste bedrijfsvorm is de eenmanszaak. Bij de eenmanszaak is de eigenaar van de zaak ook de bestuurder en is de winst of het verlies van de onderneming gelijk aan de winst of het verlies van de ondernemer.
Andere rechtsvormen zijn:
Binnen het bedrijfsleven heeft de organisatiekunde zich vooral ontwikkeld in de Verenigde Staten, tijdens de tweede industriële revolutie aan het eind van de 19e eeuw. Dit kwam doordat er, met de ontwikkeling van de massa-industrie en de mogelijkheden die dit bood, ook vele problemen ontstonden die om een oplossing vroegen, met name op het gebied van de efficiëntie.