Iwan-e Karkheh is een Sassanidische stad gebouwd tijdens de regering van Shapur II (309-379). Het ligt 20 km ten noordwesten van Susa, ten westen van de Karkheh-rivier aan de Dehloran-weg. Het is een van de meest complete en grootste begraven Sassanidische steden.
Slechts een klein deel van de gebouwen is vandaag de dag nog overgebleven. Parallel aan de muur bevindt zich een 55 meter lang gebouw waarin drie ruimtes te onderscheiden zijn: in het midden een vierkante hal met zijden van 7 meter, grenzend aan twee rechthoekige hallen (9 x 17 meter) aan de noord- en zuidzijde. Op de oostelijke muur, de enige muur die tot op de dag van vandaag bewaard is gebleven, zijn de dwarsbogen van 1,60 meter breed en met een tussenafstand van 1,72 tot 1,58 meter zichtbaar. In de ruimte tussen de bogen heeft de muur smalle vensters waarvan de basis iets hoger ligt dan de bogen. Het gebouw was opgetrokken uit bakstenen met zijden van 28 tot 32 centimeter, met pleistermortel.
Oorsprong en belang
Iwan-e Karkheh is van historisch en architectonisch belang. Historisch gezien is deze plek belangrijk omdat de stad de opvolger van Susa zou zijn geweest. Tijdens het bewind van Shapur II was Susa gedeeltelijk christelijk geworden, wat leidde tot problemen tussen Iran en het Byzantijnse Rijk ten tijde van Constantijn de Grote. Constantijn liet zich in de laatste dagen van zijn leven dopen, waarna het Romeinse Rijk officieel christelijk werd. Dit leidde tot bezorgdheid voor het Sassanidische Rijk. Er waren ook christelijke bewegingen in Iran, die later onder het bewind van Bahram IV door de Sassanidische regering werden onderdrukt.
Het gevolg hiervan was een strenger optreden van de Sassanidische regering tegen de christenen van Iran, die ervan werden beschuldigd samen te spannen met Rome. Een van deze gevallen was de opstand van de christenen van Susa tegen Shapur II. Shapur werd gedwongen Susa te veroveren, dat volgens historici door 400 oorlogsolifanten werd vertrapt en zo werd verwoest. Kennelijk liet Shapur, om te voorkomen dat Susa opnieuw in opstand zou komen, een andere stad ernaast bouwen, genaamd Iranshahr Shapur.
Status
De oude stad heeft tijdens de Irak-Iranoorlog omvangrijke schade geleden vanwege haar geografische ligging. Tot de schade die deze historische plek tijdens de acht jaar durende oorlog opliep, behoorde het gebruik van de muren als barricade en de vernietiging van gebouwen die toebehoorden aan het paleis in het zuidelijke deel van de stad door mortiergranaten.
Een deel van het land van de oude stad is in beslag genomen voor landbouwdoeleinden en verwoest. Honderd hectare van de oude site van Iwan-e Karkheh is in gebruik genomen door een centrum voor hoger onderwijs.
Iran