Jacques Hagenaars

Opleiding en wetenschappelijke loopbaan

Hagenaars deed in 1963 eindexamen gymnasium en behaalde in 1969 cum laude zijn doctoraal sociologie aan de Katholieke Hogeschool Tilburg, de voorloper van de latere Universiteit van Tilburg. Aansluitend werd hij wetenschappelijk medewerker bij de vakgroep Methoden en Technieken van Onderzoek van de Faculteit der Sociale Wetenschappen; in 1975 volgde bevordering tot wetenschappelijk hoofdmedewerker.

In 1985 promoveerde hij cum laude bij Philip Stouthard en Emanuel Bijnen op het proefschrift Loglineaire analyse van herhaalde surveys: panel-, trend- en cohortonderzoek. Twee jaar later, in 1987, werd hij benoemd tot hoogleraar in de methoden en technieken van sociaalwetenschappelijk onderzoek aan dezelfde faculteit.

Onder zijn leiding internationaliseerde het Tilburgse methodenonderzoek. Hij publiceerde vanaf het midden van de jaren tachtig in Amerikaanse vaktijdschriften, en in 1990 verscheen een Engelstalige bewerking van zijn proefschrift bij Sage Publications. Samen met Jo Segers schreef hij in 1980 een veelgebruikt Nederlandstalig leerboek over sociaalwetenschappelijke methodologie.

Na zijn emeritaat in 2009 bleef Hagenaars aan de universiteit verbonden en vervulde hij interim-functies bij de faculteiten Rechtsgeleerdheid en Geesteswetenschappen. Daarnaast was hij verbonden aan de master-na-masteropleiding in social policy van de KU Leuven, georganiseerd met het Luxemburgse onderzoeksinstituut CEPS.

Bestuurlijke en maatschappelijke functies

Hagenaars was voorzitter van de afdeling Methoden en Technieken van Onderzoek, vicevoorzitter van de universiteitsraad van de Universiteit van Tilburg, en decaan en tweemaal vicedecaan van de Faculteit Sociale Wetenschappen. Verder was hij voorzitter van het bestuur van de Interuniversitaire Onderzoekschool voor Psychometrie en Sociometrie (IOPS) en lid van het stuurcomité van de European Values Study. Hij was lid van de visitatiecommissie van het Sociaal en Cultureel Planbureau en voorzitter van verschillende commissies van de NWO.

Commissie-Levelt

In september 2011 werd Hagenaars als methodoloog benoemd tot lid van de commissie-Levelt, die op instigatie van de Tilburgse rector magnificus Philip Eijlander onderzoek deed naar de datafraude van de sociaal psycholoog Diederik Stapel. De commissie, onder voorzitterschap van Pim Levelt en met daarnaast de jurist Marc Groenhuijsen, bracht in 2012 samen met de commissies-Noort en -Drenth het gezamenlijke eindrapport Falende wetenschap uit. In interviews naar aanleiding van het rapport bepleitte Hagenaars een tragere, meer op replicatie gerichte onderzoekscultuur.

Boeken

• Segers, J.H.G. & Hagenaars, J.A.P. (red.) (1980). Sociologische onderzoeksmethoden. Assen: Van Gorcum.
• Hagenaars, J.A. (1990). Categorical Longitudinal Data: Log-linear Panel, Trend, and Cohort Analysis. Newbury Park: Sage. ISBN 978-0-8039-3291-3.
• Hagenaars, J.A. (1993). Loglinear Models with Latent Variables. Newbury Park: Sage. ISBN 978-0-8039-4987-4.
• Hagenaars, J.A. & McCutcheon, A.L. (red.) (2002). Applied Latent Class Analysis. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-59451-6.
• Bergsma, W., Croon, M.A. & Hagenaars, J.A. (2009). Marginal Models for Dependent, Clustered, and Longitudinal Categorical Data. New York: Springer. ISBN 978-0-387-09609-4.
• Hagenaars, J.A. (2024). Interpreting and Comparing Effects in Logistic, Probit and Logit Regression.

Artikelen

• Hagenaars, J.A. & Cobben, N.P. (1978). Age, cohort and period: a general model for the analysis of social change. The Netherlands Journal of Sociology, 14, 59–91.
• Hagenaars, J.A. (1988). Latent structure models with direct effects between indicators: local dependence models. Sociological Methods & Research, 16(3), 379–405.
• Hagenaars, J.A. & Halman, L.C. (1989). Searching for ideal types: the potentialities of latent class analysis. European Sociological Review, 5(1), 81–96.
• Hagenaars, J.A. (1998). Categorical causal modeling: latent class analysis and directed log-linear models with latent variables. Sociological Methods & Research, 26(4), 436–486.
• Oberski, D.L., Hagenaars, J.A. & Saris, W.E. (2015). The latent class multitrait-multimethod model. Psychological Methods, 20(4), 422–443.
• Hagenaars, J.A. (2016). Methodological issues in categorical data analysis: categorization, linearity and response effects. Methodology, 11(4), 126–141.