Jerdons renvogel (Rhinoptilus bitorquatus) is een vogel uit de familieGlareolidae (renvogels en vorkstaartplevieren). Het is een ernstig bedreigde, endemische vogelsoort uit India. Men vermoedde dat de vogel sinds het einde van de 19de eeuw was uitgestorven totdat in 1986 bleek dat er nog een kleine populatie voorkwam. De vogel is vernoemd naar de Britse legerarts en natuuronderzoekerThomas C. Jerdon.
Kenmerken
De vogel is 27 cm lang. Het is een onmiskenbaar soort renvogel met een dubbele bruine borstband, roodbruine keelvlek, zwarte kruin, een brede roomkleurige wenkbrauwstreep en een gele snavel met zwarte punt. In vlucht valt de zwarte staart op en een witte vlek op de verder zwarte vleugelpennen.
Geschematiseerde afbeelding van het verenkleed
Opname met fotocameraval.
Verspreiding en leefgebied
Deze soort is endemisch in het oostelijke deel van Centraal-India in de Oost-Ghats in de deelstaten Andhra Pradesh en Madhya Pradesh. In de negentiende eeuw was de vogel bekend van een paar waarnemingen uit de valleien van de rivieren de Pennar en Godavari. De vogel werd in 1986 herontdekt rond de plaats Lankamalai en daarna op nog zes andere plaatsen in de buurt.
Het leefgebied bestaat uit glooiend, dun bebost terrein met verder dicht struikgewas, afgewisseld met open plekken. De vogel mijdt landbouwgebieden en houdt zich bij onraad verborgen in doornige vegetatie.
Voedsel en voortplanting
Jerdons renvogel bewoont schaars beboste, glooiende heuvelranden met zowel doornig struweel (gedomineerd door Acacia, Zizyphus en Carissa) als niet-doornig struweel (met Cassia, Hardwickia en Anogeissus), afgewisseld met kale grond. Onderzoek met sporenstroken toonde een duidelijke voorkeur voor terrein met circa 300 tot 700 grote struiken per hectare en minder dan 1.000 kleine struiken per hectare. De soort is overwegend nachtactief en roept vooral in de schemering en gedurende de nacht. De gemiddelde generatieduur wordt op 4,5 jaar geschat.
Status
Jerdons renvogel heeft een extreem klein verspreidingsgebied met een verspreidingsoppervlakte van ongeveer 19.300 km². De laatste verifieerbare waarneming dateert van een camera-trapfoto in september 2004 in het Sri Lankamaleswara Wildlife Sanctuary; tot 2008-2009 werden de vogels nog incidenteel waargenomen, maar daarna leverden noch uitgebreide camera-trap-onderzoeken (2010-2012 en 2013-2015) noch akoestische monitoring (ARU-surveys 2022) bevestigde waarnemingen op. BirdLife schat de wereldpopulatie in 2024 op één tot vijftig volwassen individuen en de soort wordt sinds 2024 vermeld op de lijst van "Lost Birds". In 2024 startte een nieuwe zoekactie in de Siddavatamheuvels met meer dan honderd camera-traps. De voornaamste bedreigingen blijven habitatverlies door brandhoutwinning, begrazing, steengroeven en ontginning voor landbouw, alsmede infrastructuur zoals het voorgestelde Telugu-Ganga-kanaal. De soort staat sinds 2025 als ernstig bedreigd (kritiek) op de Rode Lijst van de IUCN onder criterium D.
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Jerdons renvogel op Wikispecies
