Johan Derksen

Als journalist en columnist

In de jaren tachtig kreeg Derksen te maken met vijandige reacties van supporters, waaronder doodsbedreigingen. Met name aanhangers van ADO Den Haag keerden zich tegen hem. Volgens zijn biografie kon hij gedurende meerdere seizoenen alleen met een dubbele politie-escorte naar voetbalstadions. Hij schreef zijn columns voor Voetbal International vanuit een werkkamer achter dik gepantserd glas, waar zo nu en dan een kogelbrief werd bezorgd. De lamellen aan de straatzijde moesten uit veiligheidsoverwegingen gesloten blijven, omdat anders een stoeptegel op zijn bureau kon belanden.

In 1994 noemde Derksen de internationals van het Nederlands voetbalelftal in aanloop naar het WK voetbal in de Verenigde Staten 'grijze muizen'. Spelers als Dennis Bergkamp, Wim Jonk en Ronald Koeman waren hierover zo ontstemd dat zij tijdens het toernooi besloten journalisten en fotografen van Voetbal International te boycotten.

In de jaren negentig kreeg Derksen eveneens te maken met boycots van trainer Piet de Visser en voetbalclub Roda JC. SC Heerenveen ontzegde hem vijf jaar de toegang tot de club nadat hij in een column kritiek had geuit op Annie van der Velde, de echtgenote van voorzitter Riemer van der Velde. Derksen vond het storend dat zij zich tijdens een persconferentie over het spel van de ploeg had uitgelaten. Hij schreef dat zij beter op zaterdagmiddag met enkele gereformeerde meisjes op een weiland een balletje door een korf kon gooien. Na twee jaar vroeg Van der Velde aan Derksen waarom hij nooit meer kwam kijken bij Heerenveen, waarna bleek dat Van der Velde helemaal niets wist van het toegangsverbod.

In april 2007 bood Derksen publiekelijk zijn excuses aan supporters en bestuurders van ADO Den Haag aan. Hij vertelde dat hij begin jaren tachtig tijdens een treinreis met supporters van de club naar Leeuwarden een gewelddadige confrontatie had meegemaakt. Die ervaring had zijn oordeel over de achterban jarenlang beïnvloed en volgens hem had hij daardoor in de media niet altijd een eerlijk beeld van de club gegeven.

In 2007 ontstond een conflict met Daniël Rijaard, destijds speler van ADO Den Haag. In een interview in Nieuwe Revu had Derksen de indruk gewekt dat Rijaard betrokken was bij het verkopen van wedstrijden. De speler kondigde juridische stappen aan. Derksen verklaarde later dat hij de betreffende passage beter had moeten controleren, betreurde de ontstane situatie en verzocht het tijdschrift om een rectificatie.

In oktober 2008 werd Derksen opnieuw met de dood bedreigd. Bij de politie was een melding binnengekomen dat hij zou worden neergeschoten als hij de wedstrijd Willem II–Feyenoord zou bezoeken. De bedreiging kwam van een man die zich Feyenoord-supporter noemde. Derksen besloot in overleg met de politie niet naar de wedstrijd te gaan. Hij had eerder al politiebescherming gekregen tegen een sponsor van RKC Waalwijk en supporters van ADO Den Haag. Ook werd hij tijdens voetbaluitzendingen en op het Media Park in Hilversum enige tijd door bodyguards begeleid.

In 2008 ontstond ook een conflict met misdaadverslaggever Peter R. de Vries. Aanleiding was een column van De Vries over een redactiemedewerker van Voetbal International die zonder toestemming toegang had gekregen tot het e-mailaccount van de toenmalige voorzitter van Ajax. De Vries trok in twijfel dat Derksen, destijds hoofdredacteur van het blad, niets van de kwestie had geweten. De verstandhouding tussen beiden verslechterde en Derksen verhinderde later dat De Vries als tafelgast zou aanschuiven bij het televisieprogramma Voetbal International.

Op televisie

Zie ook Voetbal Inside#Controverses, Veronica Inside#Controverses en Vandaag Inside#Controverses

Rond 2005 ontstond een conflict tussen Derksen en presentatrice Barbara Barend, die bij Voetbal Insite de vertrokken Wilfred Genee opvolgde. Derksen noemde haar de 'lesbische dochter van Frits Barend' en bekritiseerde haar geschiktheid als presentatrice. In maart 2006 noemde hij het niveau van het programma onder haar presentatie bedroevend en stelde hij dat zij haar positie mede aan haar vader te danken had. Barend noemde de uitspraken weinig collegiaal. Derksen erkende later dat de typering over haar geaardheid misplaatst was.

In maart 2012 uitte Derksen in Voetbal International kritiek op de trainersambities van Patrick Kluivert. Hij beweerde daarbij dat Kluivert naast een dodelijk verkeersongeval ook betrokken zou zijn geweest bij een 'massaverkrachting'. Tafelgenoot René van der Gijp reageerde verbaasd op die laatste bewering.

In maart 2013 liep Derksen tijdens een live-uitzending van de Europa League op RTL 7 boos weg na een hoogoplopende discussie met presentator Wilfred Genee. Aanleiding was een conflict over berichtgeving in Voetbal International over SC Heerenveen. Derksen verweet Genee de redactie van het weekblad in diskrediet te brengen en kondigde aan de kwestie met de RTL-directie te bespreken.

In augustus 2013 ontstond ophef over uitspraken van Derksen en Van der Gijp over homoseksualiteit in het voetbal. Van der Gijp stelde dat voetbal geen sport voor homo's was. Derksen zei dat hij nog nooit een homoseksuele voetballer was tegengekomen en dat jongens die op hun veertiende homoseksueel waren, volgens hem met voetbal stopten. De uitspraken leidden tot kritiek van onder meer het COC Nederland. In een daaropvolgende uitzending spraken de homoseksuele oud-profvoetballers John de Bever en Arnold Smit met de tafelgasten over homoseksualiteit in de voetbalwereld.

In september 2013 noemde Derksen bondscoach Louis van Gaal in Voetbal International iemand die zich 'gedraagt als een autoritaire gek uit de jaren 50'. Van Gaal noemde de kwalificaties aan zijn adres 'mensonterend'. Derksen nam zijn woorden niet terug en zei dat hij het recht had een mening over de bondscoach te hebben.

In juli 2014 kwamen de onderlinge spanningen tussen Derksen, Van der Gijp en Genee tijdens het WK-programma VI Oranje openlijk naar buiten. Derksen had in een column Van der Gijp een 'megalomane pillenslikker' genoemd. Van der Gijp bestempelde de column als 'krankzinnig'. Derksen erkende dat er veel irritaties bestonden binnen het presentatietrio. Ook verslaggever Sierd de Vos uitte vanuit Brazilië kritiek op Derksen.

Derksen zei in april 2016 in het programma Voetbal Inside dat "heel wat clubs naar de kloten zijn gegaan omdat ze in een wijk liggen met veel Marokkaanse gezinnen", wat hij ook in het programma Pauw, later die week, niet terugnam. Zijn uitspraak zorgde voor veel discussie; er werden ook Kamervragen gesteld. Wegens zijn uitspraken werd Derksen voor racist uitgemaakt. Ook kreeg hij veel steun voor zijn uitspraken.

In oktober 2016 trok Derksen bij Voetbal Inside fel van leer tegen Sylvana Simons naar aanleiding van het besluit van RTL om Zwarte Piet te vervangen door roetveegpiet. Hij zei onder meer dat "dat hysterische juffrouwtje Simons zo trots als een aapje door het land rent."

In januari 2017 haalde Derksen bij Voetbal Inside uit naar darters. Hij zei dat "darters nog net niet het syndroom van Down hebben". Ook noemde hij de darters "een stelletje circusartiesten" en "zeer ordinair cafévolk". Er kwamen woedende reacties op deze uitspraken.

In november 2018 reageerde Derksen op een petitie van twee jonge homo's om voetbalvelden homovriendelijker te maken. Hij stelde dat hij het eens was met de strekking van de brief en dat schelden op de tribunes met het woord 'homo' onbeschaafd is. Wel stelde hij dat homo's tegen een grapje moeten kunnen en dat uit de kast komen "niet zo verschrikkelijk moeilijk is". Dit leidde tot ophef op sociale media en Ingrid van Engelshoven, die destijds minister van Emancipatie was, wilde in debat met Derksen naar aanleiding van zijn uitspraken. Daarnaast werd er een Twitter-actie (#SorryJohan) in het leven geroepen. Derksen reageerde een uitzending later dat hij makkelijk praten had, maar noemde de coming-outverhalen "huilverhalen".

In juni 2020 zorgde een opmerking van Derksen in Veronica Inside over een als Zwarte Piet verklede demonstrant tijdens een Black Lives Matter-demonstratie voor ophef. Eerder had Derksen in het programma kritiek geuit op een uitspraak van de rapper Akwasi, die begin die maand op een gelijksoortige demonstratie had opgemerkt: "Op 't moment in november dat ik een Zwarte Piet zie, ik trap hoogstpersoonlijk op zijn gezicht". Presentator Wilfred Genee toonde in een latere aflevering van Veronica Inside een foto van een demonstrant uit Leeuwarden verkleed als Zwarte Piet die een bord vasthield met de tekst: "Zwarte Piet lives matter", waarop Derksen opmerkte: "Dat is wel een held, als je dat durft". En na een korte pauze: "Weten we zeker dat het niet Akwasi is". Deze laatste opmerking werd door critici als racistisch gezien. Als reactie lieten de spelers van het Nederlands voetbalelftal – mannen en vrouwen – en Jong Oranje, weten zich niet meer te laten interviewen door VI. Verschillende bedrijven, waaronder Albert Heijn en Gillette, gaven aan niet meer rond het programma te willen adverteren. Derksen zei geen racist te zijn en noemde de discussie "een storm in een glas water die wel overwaait".

Op 26 april 2022 werd in een uitzending van talkshow Vandaag Inside door presentator Wilfred Genee het onderwerp "wild geleefd" naar voren gebracht. Derksen vertelde daarop een anekdote over een "liederlijke" avond als speler van Veendam, samen met de keeper en twee "juffrouwen". Derksen en de doelman gingen mee naar de woning, waar ze door de dronken vrouwen zouden zijn ondergekotst. Derksen vervolgde: "Ik ben er niet trots op, maar zulke dingen gebeuren als je jong bent. We zijn weggegaan en die juffrouw lag bewusteloos op zo'n bank en daar stond zo'n grote kaars en die hebben we d'r in gestopt en zijn we weggegaan." Na een korte stilte: "Daar zou je nu gevangenisstraf voor krijgen." Genee merkte op: "Het is in jouw geval allang verjaard, maar het is wel ...", maar Derksen onderbrak hem met: "Maar dat soort dingen zijn gebeurd en iedereen heeft zo zijn jeugdzonden." Mariëtte Hamer, regeringscommissaris 'Aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld', sprak van "ontluisterende televisie". Ze noemde de tv-beelden "denigrerend en kwetsend" voor allen die ooit met seksueel geweld te maken hebben gehad: "Ook in de jaren zestig en zeventig was dit gedrag niet normaal." Vaste gast Roos Schlikker zegde naar aanleiding van Derksens uitspraken haar medewerking aan het programma op. Een dag na de tv-uitzending stelde Derksen dat er destijds geen daadwerkelijke penetratie had plaatsgevonden, "maar het blijft onbeschaafd". Hij had willen aantonen dat het tijdsbeeld zo was. Derksen zag geen aanleiding om excuses te maken voor zijn wangedrag op 24-jarige leeftijd. Door de controverse werd zijn radioprogramma bij NH, RTV Rijnmond en Omroep West stopgezet. De keeper zei zich niets van het voorval te herinneren. Derksen stopte na alle kritiek met zijn tv-werk voor Vandaag Inside. Het programma werd daarop van de buis gehaald. Op 11 mei 2022 maakte hij bekend dat het programma een herstart zou maken vanaf maandag 16 mei. Sindsdien liet hij bij verschillende gelegenheden weer flink van zich horen. In juni 2022 zei hij over asielzoekers: 'Het stroomt werkelijk binnen'. Hij pleitte voor het Deense asielmodel. Over minister-president Rutte zei hij in maart 2023, naar aanleiding van het verschijnen van het rapport ‘Aardbevingsrisico’s in Groningen’ van de Onderzoeksraad voor Veiligheid: 'Mark Rutte moet opsodemieteren'.

Op 9 april 2024 werd in Vandaag Inside een fragment getoond waarin Tweede Kamerlid Habtamu de Hoop, geboren in Ethiopië en opgegroeid in Friesland, zich inzette voor behoud van de Friese taal. Derksen reageerde daarop met "Hij staat hier uit zijn nek te lullen. Iemand die in Friesland geboren is, heeft het recht om er zo over te praten. Hij is toch geen Fries, kom op zeg.(...) Ik ben toch ook geen Surinamer?" Dit leverde hem stevige kritiek op, onder andere van D66-leider Rob Jetten en (demissionair) minister van Binnenlandse Zaken Hugo de Jonge. De Hoop zelf reageerde de volgende ochtend met een filmpje op platform X waarin hij Derksen aansprak en zei dat hij wel degelijk Fries is. Hij kreeg veel bijval, onder andere van (demissionair) premier Mark Rutte en Tweede Kamerleden Laurens Dassen (Volt), André Flach (SGP), Caspar Veldkamp (NSC), Sophie Hermans (VVD) en Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA). Binnen een dag kwamen er meer dan duizend meldingen binnen bij Tûmba, de Friese afdeling van het Landelijk meldpunt discriminatie. De directeur van Tûmba, Mirka Antolovic, kondigde aan aangifte te gaan doen tegen Johan Derksen vanwege de uitspraak. Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme Rabin Baldewsingh stond achter de aangifte. Volgens Derksen was zijn uitspraak niet racistisch.