Kees van de Sande

Kornelis Pieter van de Sande (Tholen, 24 januari 1918 – Utrecht, Fort De Bilt, 30 april 1945) zat in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Biografie

Graf Arie van Driel en Kornelis Pieter van de Sande, Werkendam

Van de Sande werd geboren in Tholen als zoon van Johannes van der Sande en Jacoba Cornelia Scherpenisse. In 1942 trouwde hij in Oud-Vossemeer met Josina van der Vlies.

In de oorlog werd van de Sande districtscommandant van de verzetsgroep Altena. Hij was goed bekend in de Biesbosch die vanaf 6 november 1944 tussen de linies van de Duitsers en de geallieerden kwam te liggen: de Biesbosch werd daarmee een grens waarover gesmokkeld werd. Over verschillende routes werden mensen, goederen, informatie en medicijnen met roeiboten of kano's vervoerd van bezet naar bevrijd Nederland, en omgekeerd. Bij elkaar 21 mensen maakten als line-crosser in totaal, naar schatting, ongeveer vierhonderd crossings door de Biesbosch. Zelf heeft van de Sande 22 keer de tocht als linie-crosser gemaakt.

Van de Sande werd op 3 maart 1945 in zijn huis in Sleeuwijk opgepakt en naar de gevangenis aan het Wolvenplein in Utrecht gebracht, waar hij samen met line-crosser Arie van Driel, werd ondervraagd en mishandeld. Zij werden op 30 april 1945 met vijf andere verzetsstrijders door een dronken Duitser geëxecuteerd op Fort De Bilt.

Hun graven zijn te vinden op de Protestantse Begraafplaats van Werkendam.

Erkenning voor van Driel en van de Sande

Ridder in de Militaire Willems-Orde
Het monument ‘De line-crosser’ in Werkendam ter nagedachtenis aan Arie van Driel en Kees van de Sande

Op 30 augustus 1948 kregen Arie van Driel en Kees van de Sande postuum de Militaire Willems-Orde (MWO.4).

In Werkendam is een monument opgericht ter nagedachtenis aan hen beide. De twee verzetshelden zijn in brons verbeeld, op een natuurstenen sokkel, met een plaquette:

"DE LINE-CROSSER"
Ter herinnering aan de verzetsstrijders
die via de Biesbosch en Merwede
van 6 november 1944 tot 5 mei 1945
ter boot de verbinding onderhielden
tussen bezet en bevrijd Nederland.
Twee van hen gaven hun leven:
A.v.Driel en K.P.v.d.Sande, gefusilleerd 30 april 1945.

Nabij Hank (aan de A27) is op 5 oktober 1966 door Prins Bernhard een gedenksteen onthuld met een beeltenis van deze twee verzetshelden. Hun namen staan ook op de gedenktekens in Fort De Bilt.