Kindervrij

Kindervrij, kindvrij, bewust kinderloos of vrijwillig kinderloos is een aanduiding voor iemand die ervoor gekozen heeft geen kinderen te krijgen door zwangerschap te voorkomen.

Terminologie

De term 'kindervrij' betreft vrijwillige kinderloosheid, niet onvrijwillige. Dat verschil is belangrijk: er zijn immers veel kinderlozen met een sterke kinderwens die actief proberen kinderen te krijgen. Zij worden ook wel ongewenst kinderloze vrouwen ('OK-vrouwen') of ongewenst kinderloze mannen ('OK-mannen') genoemd. Iemand die ongewenst kinderloos is, is dus niet 'kindervrij'.

Kindervrije mensen zijn niet per se antinatalisten; ze kunnen hun eigen geboorte of de geboorte van andere kinderen aanvaarden zonder zelf kinderen te willen verwekken of baren. Wel zijn veel kindervrije mensen voorstander van geboortebeperking om ecologische redenen en willen hieraan bijdragen door zelf geen kinderen te nemen.

Redenen

Er is een verscheidenheid aan redenen die kindervrije mensen aanvoeren voor hun keuze om geen kinderen te nemen. Niet iedereen heeft dezelfde redenen en voor sommige mensen is de keuze niet zwart-wit, maar wegen de voordelen van kinderen hebben niet op tegen de nadelen.

Geen kinderen nemen is verreweg de beste manier waarop een individu zijn ecologische voetafdruk kan beperken.

Er rust in veel samenlevingen een stigma op kindvrije mensen. Soms wordt gesteld dat het niet nemen van kinderen egoïstisch zou zijn, waarop kindvrijen tegenwerpen dat men niet egoïstisch kan zijn ten opzichte van kinderen die niet bestaan.

Statistieken

Wereldwijd blijven vooral hoogopgeleide vrouwen vaker bewust kinderloos.

België

Uit onderzoek bleek dat in België 11% van de vrouwen en 16% van de mannen tussen 25 en 35 jaar geen kinderen wilde.

Nederland

Kind belemmert de vrijheid
  
 54%
Kinderen opvoeden kost te veel tijd en energie
  
 35%
Partner wilde geen kinderen
  
 28%
Werken en kinderen is moeilijk te combineren
  
 26%
Geen behoefte/ongeschiktheid
  
 23%
Gezondheidsredenen laten geen kinderen toe
  
 18%
Kinderen kosten te veel geld
  
 7%
Kinderopvang is moeilijk te regelen
  
 5%
Redenen vrijwillige kinderloosheid van Nederlandse vrouwen

Volgens een onderzoek van het CBS uit 2004 zijn in Nederland zes op de tien van de kinderloze vrouwen vrijwillig kinderloos. Het toonde aan dat er een correlatie was tussen een hoger opleidingsniveau van vrouwen en hun keuze om kindervrij te zijn en het feit dat vrouwen in de voorgaande decennia steeds beter opgeleid werden was een factor om te verklaren waarom een toenemend aantal vrouwen voor kindervrijheid koos. De twee belangrijkste redenen om geen kinderen te nemen waren dat kinderen hun vrijheid zouden belemmeren en dat het opvoeden van kinderen te veel tijd en energie kost; veel vrouwen die de tweede reden noemden gaven ook de eerste reden op.

Anno 2016 was dat volgens het CBS nog steeds het geval: 20% van de Nederlandse vrouwen was kinderloos, waarvan 60% vrijwillig, zodat 12% van alle Nederlandse vrouwen 'kindervrij' was.

In maart 2017 meldde Trouw dat uit cijfers van het CBS bleek dat 22% van hoogopgeleide 45-jarige mannen kinderloos was en 33% van laagopgeleide 45-jarige mannen. De meesten van hen waren onvrijwillig kinderloos; bij hoogopgeleide mannen was het aantal bewust kinderlozen al vanaf de jaren 1960 toegenomen, bij laagopgeleide mannen (die doorgaans traditioneler opgevoed waren) kwam dat pas in de jaren 2010 steeds vaker voor.

In maart 2020 meldde Quest dat uit onderzoek van Trouw en het CBS bleek dat in Nederland 10% van de ondervraagde 30-jarige vrouwen uit eigen keuze geen kinderen had genomen en deze ook niet meer verwachtte; verder was 8,5% van de ondervraagde 45-jarige vrouwen en 5,5% van de ondervraagde 60-jarige vrouwen bewust kinderloos gebleven.