Decor van een kindermusical in 1999 die wordt opgevoerd in een kerk.
Een kindermusical, jeugdmusical of jongerenmusical is een musical die is geschreven voor en wordt uitgevoerd door kinderen. Een musical (of: zangspel) is een theaterstuk met zang en dans.
De musical kan door een groep kinderen worden ingestudeerd en uitgevoerd op bijvoorbeeld een school, bij een plaatselijke toneelvereniging voor kinderen, of door een kinderkoor. Soms gaat het om een gelegenheidsstuk, zoals een kerstmusical of een jeugdmusical ter gelegenheid van een jubileum.
Een bijzondere variant is de eindmusical, afscheidsmusical, zesde-klasmusical of groep 8-musical voor het laatste leerjaar van de basisschool. Uitvoeringen van musicals voor en door kinderen vallen onder het amateurtoneel.
Geschiedenis
De musical kwam in Nederland op in de jaren 1950; de oudste kindermusicals gaan terug tot de jaren 1960, zoals: Meester Pennelik (1967) en Saartje en het smokkelpaardje (1969).
Kenmerkend voor de kindermusical is dat er een groot (en flexibel) aantal rollen te vergeven is, zodat alle kinderen van een koor, een theatergroep of een klas kunnen meespelen. De variatie in rollen is groot (veel of weinig tekst, wel of geen zang, solopartijen of enkel koorzang) en vaak is er een koor, zodat elk kind aan de uitvoering kan deelnemen.
Voor de opkomst van de kindermusical waren, sinds ongeveer halverwege de negentiende eeuw, de kindercantate en de kinderoperette in zwang. Bij elk van deze drie vormen van muziektheater door kinderen is er sprake van één doorlopend verhaal met zang. Bij een kindercantate wordt er echter geen toneel gespeeld; bij een kinderoperette zijn de kinderen doorgaans verkleed en spelen ze wel toneel.
Het laatste schooljaar van de lagere school of basisschool kan worden afgesloten met de uitvoering van een schoolmusical. De leerlingen zijn dan over het algemeen ongeveer 11 en 12 jaar oud. Deze traditie is in 1967 bedacht door (kinder)liedschrijver Benny Vreden, die een aantal afscheidsmusicals schreef, zoals Adieu Paris! (1971) en Radio Flierefluiter (1974). Het door hem opgerichte productiehuis brengt sinds 1970 elk jaar een eindmusical uit.
In de decennia daarna ontwikkelde de afscheidsmusical zich van een eenvoudig schooltoneelstuk tot een uitgewerkt product. Waar scholen vroeger een cd, scriptboekjes en een handleiding kregen, is het aanbod sinds de jaren 2010 sterk geprofessionaliseerd: producenten leveren kant-en-klare pakketten met oefen-apps, karaokeclips en dansvideo's, en bieden zelfs externe repetitiecoaches aan.
Producenten van afscheidsmusicals
De eerste professionele afscheidsmusical, Meester Pennelik van producent Benny Vreden, verscheen in 1967; lange tijd was Benny Vreden de enige aanbieder. Het door hem opgerichte productiehuis is sinds 2018 eigendom van Carlo Boszhard. Vanaf de jaren tachtig kwamen er meer producenten bij; het veld telt inmiddels meer dan tien gespecialiseerde producenten, waarvan er volgens Trouw zo'n vijf à zes jaarlijks een nieuwe afscheidsmusical uitbrengen, elk met een eigen accent - zo baseert Het Verkeerde Beentje zijn musicals op kinderboeken en heeft Spotlight Musical Productions een meer christelijke inslag. Andere producenten zijn onder meer Muzikantine, Waarvan Acte, QP Musicals en Rep en Roer Musicals. Laatstgenoemde bedient jaarlijks zo'n duizend basisscholen.
De meeste van de circa 6500 Nederlandse basisscholen sluiten groep 8 af met zo'n voorstelling; een musicalpakket kost ongeveer 200 euro, en naast de traditionele musical wint de eindfilm terrein.
Lijst van Nederlandstalige kindermusicals
De kindermusicals in onderstaande lijst staan op chronologische volgorde naar het jaar van verschijnen. Deze lijst is niet volledig.
ca. 1965 – De vogels van Willem Wiedewiets (tekst en muziek: Herman Broekhuizen)
ca. 1967 – Het land van de zingende mensen (tekst: Hans Andreus, muziek: Han Reiziger)
ca. 1969 – Saartje en het smokkelpaardje (tekst: Max van Weegberg, muziek: Max van Doorn)
↑Benny Vreden, Droom, op bennyvreden.nl. Hierin: "Benny Vreden, bedenker van de afscheidsmusical, heeft in 1964 een droom: hij wil alle kinderen aan het einde van hun basisschooltijd een mooie, creatieve en feestelijke afsluiting geven. Zijn droom wordt in 1967 verwezenlijkt, hij schrijft dan met ‘Meester Pennelik’ de allereerste musical voor het basisonderwijs. Vandaag de dag wordt de droom van Vreden nog steeds voortgezet. Elk jaar wordt er (...) weer een gloednieuwe afscheidsmusical geproduceerd".
