Kivumeer

Kivumeer
Kivumeer (Rwanda)
Kivumeer
Situering
Stroomgebieds­landen Rwanda
Democratische Republiek Congo
Hoogte 1460 m
Coördinaten 1° 54′ ZB, 29° 9′ OL
Basisgegevens
Oppervlakte 2700 km²
Maximale lengte 89 km
Maximale breedte 48 km
Gemiddelde diepte 240 m
Maximale diepte 480 m
Volume 500000 miljoen m³
Overig
Belangrijkste uitlopen rivier de Rusizi
Eiland(en) Idjwi
Plaatsen Goma, Congo
Bukavu, Congo
Kibuye, Rwanda
Cyangugu, Rwanda
Detailkaart
Grote meren in Afrika
Legenda
Foto's
Satellietfoto van het Kivumeer
Satellietfoto van het Kivumeer
Mensen aan de kust nabij Gisenyi, bij Goma
Mensen aan de kust nabij Gisenyi, bij Goma
Portaal  Portaalicoon   Geografie

Het Kivumeer is een van de meren in het Grote Merengebied in Afrika op de grens van Rwanda met Congo-Kinshasa. De plaats Goma ligt aan het noorden van het meer. De rivier de Rusizi komt bij Bukavu in het zuiden het Kivumeer uit en en stroomt verder naar het Tanganyikameer. Het Kivumeer was het laatste van de grote Afrikaanse meren dat door de Europeanen is ontdekt, pas in 1894. De Duitser Gustav Adolf von Götzen kwam er op 2 mei van dat jaar aan. Het meer wordt door bergen omringd, maar er zijn geen grote rivieren die in het meer uitmonden.

Het meer heeft een oppervlakte van ongeveer 2.700 km2 en bevindt zich op 1.460 meter boven zeeniveau. Het meer bevindt zich bij een riftvallei, die divergeert waardoor er sprake is van veel vulkanische activiteit in de regio. Divergeren betekent dat de tektonische platen daar uit elkaar drijven. Door de ligging nabij de evenaar verdampt er veel water. Daarboven heeft het meer met 5097 km2 maar een relatief beperkt stroomgebied, ten opzichte van de oppervlakte van het meer. Het overtollige water stroomt het meer door de Rusizi naar het zuiden uit naar het Tanganyikameer.

Het Virungagebergte ontstond ongeveer 12.000 jaar geleden net ten noorden van het huidige Kivumeer. Het bekken van het huidige Kivumeer waterde eerder af naar het noorden naar het Edwardmeer. Het is niet zeker of het Kivumeer toen al bestond, het moet in ieder geval veel kleiner zijn geweest. Door het ontstaan van het Virungagebergte kon het water niet meer weg naar het noorden, waardoor het waterpeil van het Kivumeer langzaam steeg tot het door de Rusizi een uitweg naar het zuiden vond. Het Kivumeer is in zijn huidige omvang jong en relatief diep. Met een maximale diepte van 480 meter is het het op veertien na diepste meer ter wereld.

Milieu en economie

De gemiddelde watertemperatuur bedraagt 24 °C en de pH ligt rond de 8,6.

Van nature voorkomende vissoorten zijn de Barbus, de Clarias, de Haplochromis en de Oreochromis niloticus. De Limnothrissa miodon werd er in 1959 uitgezet. Aan het begin van de jaren 90 waren er ruim 6000 vissers actief op het water, maar dat aantal is door gewapende conflicten tussen de Hutu's en de Tutsi's met de Rwandese genocide halverwege de jaren 90 afgenomen. Het eiland Idjwi werd in het verre verleden door de oeverbewoners gebruikt om er ongewenst zwangere meisjes te plaatsen.

Aan het begin van de 21ste eeuw werden grote hoeveelheden koolstofdioxide CO2 en methaangas CH4 in het meer aangetroffen. Op een diepte van 350 meter zit ongeveer 256 miljard kubieke meter koolstofdioxide en 65 miljard kubieke meter methaangas. Deze gassen kunnen een limnische uitbarsting veroorzaken, waarbij de ongeveer twee miljoen mensen die in de buurt van het meer wonen zouden kunnen sterven. Rwanda heeft een kleine elektriciteitscentrale gebouwd die het methaangas als brandstof gebruikt.

KivuWatt

Het methaangas is een goede brandstof voor de opwekking van elektriciteit. KivuWatt, een dochteronderneming van ContourGlobal, begon in augustus 2011 met de bouw van een centrale met een opgesteld vermogen van 26 megawatt. De centrale kwam medio 2015 in gebruik. Er bestaan plannen voor een tweede en grotere centrale van 75 MW. Essentieel voor het project was de bouw van een grote ponton die op het meer is verankerd. Hierop staan installaties om het methaan uit het water te halen. Het water gaat schoon terug het meer in. Het gas wordt via een pijplijn naar het land getransporteerd en vandaar naar de centrale gepompt. In de centrale bij Kibuye staan drie 20-cilinder Wärtsilä motoren die de generatoren aandrijven. Rwanda’s Energy, Water and Sanitation Authority zal voor 25 jaar alle stroom afnemen. Het Nederlandse bedrijf Royal HaskoningDHV was bij de ontwikkeling van het plan betrokken.

Militaire problematiek

Het Kivumeer wordt vaak door rebellengroepen als een tactische verdediging gebruikt. Door het uitgesproken aanwezige reliëf is het lastig om aanvallen op de rebellen uit te voeren. Een voorbeeld van een rebellengroep is de CNDP, geleid door Laurent Nkunda, met het hoofdkwartier bij het Kivumeer. De plaatselijke bevolking lijdt onder de voortdurende oorlogsdreiging.

Zie de categorie Lake Kivu van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.