Bij schaatstochten is het niet altijd mogelijk de gehele tocht op de schaats af te leggen. Zo is het ijs onder bruggen vaak te dun (of zelfs afwezig) of heeft de scheepvaart wateren open gehouden.
Dit betekent dat de schaatser, als hij verder wil, op zulke stukken zijn schaatsen af zal moeten doen en over de wal om de hindernis heen zal moeten lopen. Om bij schaatsevenementen op natuurijs (zoals de Friese Elfstedentocht) de schaatsen te beschermen, worden er op dergelijke plaatsen planken en matten neergelegd, waarover de schaatser – met de schaatsen aan de voeten – kan lopen zonder dat de ijzers beschadigd raken. Daarnaast kan men ook speciale schaatsbeschermers om de schaatsen doen voor het klunen. Dit zijn rubberen hoezen die om de ijzers passen. Dit is handig als er geen planken of matten liggen. Dit lopen op schaatsen wordt in het Fries klune (oorspronkelijk "klúnje") genoemd.
Kano
Kanovaarders hebben de term overgenomen. Bij het bevaren van beken zitten er vaak stuwen in de weg of verspert een omgevallen boom de doorgang. De kano wordt dan overgedragen. In plaats van "overdragen" spreekt men ook vaak van "klunen".
Carnaval
In Breda organiseert men jaarlijks op de derde zondag voor carnaval een klûntocht. Hierbij wordt niet op schaatsen gelopen; de naam slaat op het feit dat de viering refereert aan de Elfstedentocht. Cafés nemen de naam aan van een stad uit de tocht, zoals Workum en Sneek. Deelnemers kunnen een stempelkaart kopen en de cafés langsgaan om zo een kruisje te verdienen. Deze klûntocht trekt jaarlijks duizenden bezoekers. De binnenstad is geheel in carnavalssfeer met een Fries tintje. Deelnemende cafés zijn alleen toegankelijk met een stempelkaart. De opbrengst van de kaartverkoop gaat naar een goed doel.
Het idee van een klûntocht met carnaval werd overgenomen uit Oss en later in meer Brabantse steden gehouden, zoals in Roosendaal.
Bronnen, noten en/of referenties
↑Wurdboek Fryske Taal (Woordenboek Friese Taal), klúnje I)
