Een Kochbunker is een eenvoudig eenpersoons betonnen bunker. Dergelijke bunkers werden vanaf 1944 gemaakt als versteviging van de verdediging. Aanvankelijk werden ze ingezet aan het Oostfront, maar later zijn ze ook in het westen van Europa geplaatst, waaronder in Nederland.
In de herfst van 1944 begonnen de Duitsers met de fabricage van eenpersoons betonnen bunkers die ze Kochbunkers noemden. Volgens sommigen is deze benaming afkomstig van de Oost-Pruisische nazi Erich Koch en volgens anderen is de naam ontleend vanwege de gelijkenis aan een Kochtopf (kookpan). Een andere aanduiding die in officiële stukken gebruikt is Einmannsbunker mit deckel-oben.
In de zomer van 1944 begon het Russische leger zijn offensief. Adolf Hitler gaf gouwleider Erich Koch bevel de verdediging in te richten. Burgers werden ingezet om tankgrachten graven en andere obstakels te plaatsen. Om de aanvallen met tanks te hinderen stelde Koch voor kleine bunkers te maken. Deze werden ingegraven tot onder het maaiveld en boden ruimte aan een persoon met een draagbaar antitankwapen. De simpele bunkers boden enige bescherming en zodra vijandige tanks aankwamen konden die met het antitankwapen onder vuur worden genomen, een soort van menselijk mijnenveld.
In augustus 1944 werd het eerste model van de bunker gemaakt. Materialen waren schaars en de bunkers blonken uit in eenvoud en waren snel en eenvoudig te maken. Het zijn holle buizen met een hoogte van ongeveer 1,65 meter. De buis heeft een buitendiameter van 1,4 meter en een 10 centimeter dikke betonnen wand en bodem. In de wand zit vaak een opening van circa 0,7-0,8 meter waardoor iemand de buis in en uit kan kruipen. Het gewicht van de buis is ongeveer twee ton. Ze werden in veel fabrieken gemaakt en na een kort transport op locatie ingegraven.
Er waren diverse modellen. Op de holle buis kwam een paddenstoelachtige deksel. Dit was dicht of had een kleine opening voor een periscoop of een grotere opening zodat iemand een panzerfaust kon afschieten. Daarnaast bestond ook de mogelijkheid om meerdere Kochbunkers aan elkaar te koppelen.
Volgens Duitse rapporten zijn er in Nederland, vooral op de lijn Emmerik – Delfzijl, 910 Kochbunkers gebouwd. Dit gebeurde vanaf de late zomer in 1944 tot maart 1945. In onder meer Doetinchem, Zeddam en Enschede zijn de bunkers gefabriceerd door lokale bedrijven. In Doetinchem was dat firma Tiecken aan de Wijnbergseweg en deze exemplaren werden aan de binnenzijde voorzien van een grote “T”. Deze bedrijven kregen extra grondstoffen om de productie mogelijk te maken en het personeel hoefde niet naar Duitsland om daar te werken.
