Koepchenwerk is een pompcentrale die in 1994 werd ontmanteld en nu een industrieel monument is. De centrale ligt aan de Hengsteysee in de gemeente Herdecke in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. De waterkrachtcentrale, vernoemd naar de ontwerper Arthur Koepchen, werd in 1930 in gebruik genomen. Het was tot eind 2016 in handen van het Duitse nutsbedrijf RWE. Sinds januari 2017 is dit monument in eigendom van de Stiftung Industriedenkmalpflege und Geschichtskulturde.
Tussen 1985 en 1989 werd de pompcentrale Herdecke direct naast de oude centrale aan de oever van het meer gebouwd.
Bouw
Met de bouw van de pompcentrale werd in 1927 begonnen. Opdrachtgever was de Rijnlands-Westfaalse Elektriciteitswerken Essen (RWE). Het ontwerp was van Arthur Koepchen, toen technisch directeur bij RWE en ook de naamgever van het werk. Het had als taak de nabijgelegen Ruhrgebied van elektriciteit te voorzien. Bij een laag verbruik van elektriciteit gebruikte het systeem de overtollige elektriciteit om water naar een bovenreservoir te pompen. Tijdens de piekuren, liet men het water naar beneden vallen om zo de turbines aan te drijven en elektriciteit op te wekken.
Ligging en inzet
De centrale ligt op de steile helling van het Ardejgebergte aan de Hengsteysee, een meer. De centrale werd op 28 januari 1930 volledig in gebruik genomen met een capaciteit van 132 megawatt (MW). Voor de opwekking van elektriciteit stroomde het water vanuit een reservoir op 160 meter boven het Hengsteymeer naar de vier turbines. Het opgesteld vermogen was 132 megawatt. Het duurde ongeveer vier uur om het bovenbekken leeg te laten stromen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Koepchenwerk een doelwit van het Britse Bomber Command. De vernietiging van elektriciteitscentrales in het Rijnland en het Ruhrgebied was bedoeld om de Duitse wapenindustrie lam te leggen. Britse bommenwerpers voerden minstens vier gerichte luchtaanvallen uit op de centrale Koepchenwerk, voornamelijk in de herfst van 1940. Om de centrale te beschermen werd deze vanaf 1942 bedekt met camouflagenetten en in de omgeving van het Hengsteymeer werden luchtafweerbatterijen gestationeerd. Sperballonnen beschermden de centrale tegen luchtaanvallen op lage hoogte.
De overstroming van het turbinehuis na het bombardement op de Möhne-dam op 17 mei 1943 leidde tot een stilstand van enkele weken. Een Amerikaanse luchtaanval op 23 maart 1945 op het nabijgelegen rangeerterrein Hagen-Hengstey leidde tot de vernietiging van installaties van het distributiestation en verbranding van de camouflagenetten.
In de naoorlogse periode functioneerde de centrale grotendeels zonder onderbrekingen. In december 1980 werd een scheur in de behuizing van een van de pompen geconstateerd. Uit nader onderzoek bleek een dreigend risico op soortgelijke schade aan twee andere pompen. Daarop besloot RWE in 1981 een nieuwe pompcentrale, Herdecke, op nagenoeg dezelfde locatie te bouwen en de oude centrale te ontmantelen.
Tussen 1985 en 1989 werd Herdecke gebouwd. Herdecke werkt volgens hetzelfde principe met als belangrijkste verschil dat de waterleidingen nu ondergronds lopen en niet meer zichtbaar zijn. Het heeft een vermogen van 152MW. Verder werd in 2021 een batterijopslagsysteem geïnstalleerd, gemaakt van gebruikte lithium-ionbatterijen van elektrische auto's van het merk Audi. Het batterijopslagsysteem heeft als groot voordeel dat het veel sneller kan worden geactiveerd dan de turbine van Herdecke; het stabiliseert het net al in milliseconden.
Buitengebruik en monument
Op 12 januari 2015 diende RWE een sloopaanvraag in bij Herdecke. In 2016 nam de Stichting voor Industrieel Erfgoedbehoud en Cultuurgeschiedenis (Duits: Stiftung Industriedenkmalpflege und Geschichtskulturde) installaties over.
Koepchenwerk, met zijn vier pompen en turbines, is sinds 1986 een beschermd historisch monument. De centrale werd in 1994 buiten gebruik gesteld. De besturingstechnologie in de controlekamer werd verwijderd en de leidingen bij het reservoir werden met beton afgedicht. Informatiepanelen met uitleg over de werking van de centrale zijn tijdens de reguliere openingstijden toegankelijk. De hal is gesloten voor bezoekers, maar de stichting biedt regelmatig rondleidingen aan.
Duitsland
