Kostverloren

Zie Kostverloren (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Kostverloren.
Het Huis Kostverloren aan de Amstel, een schilderij van Jacob van Ruisdael. Het bouwwerk verzakte in de slappe bodemen is minstens een keer grotendeels opnieuw gebouwd.
Het Huis Kostverloren aan de Amstel, een schilderij van Jacob van Ruisdael. Het bouwwerk verzakte in de slappe bodem en is minstens een keer grotendeels opnieuw gebouwd.

Toponiemen zoals Kostverloren en Verlorenkost verwijzen vooral naar geheel of gedeeltelijk mislukte projecten waaraan grote kosten werden besteed, zonder dat de baten volgden. Vaak gaat het om landerijen die in beslag werden genomen, zonder dat voldoende compensatie werd verleend. De verklaring voor de naam is bij ieder voorbeeld anders, en soms zijn er meerdere verklaringen mogelijk. Zowel in de Zuidelijke Nederlanden als in het noordelijk deel van het Nederlands taalgebied is de naam te vinden.

Een van de oudste voorbeelden is de Kostverlorenvaart te Amsterdam, in 1413 vermeld als Costverlooren.

Een onvoltooid kanaal van Groningen naar Westfalen was volgens de 16e-eeuwse kroniekschrijver Sicke Benninge een verloeren kost.

Bij vestingwerken zou de benaming gebruikt zijn voor kwetsbare delen van de bolwerken, die – eenmaal veroverd – tot de val van de hele vesting zouden leiden. Verondersteld wordt ook dat zware zeekleigronden verloren kost zouden zijn: deze zijn moeilijk te bewerken en zouden na inpoldering onvoldoende opbrengen.

Het toponiem komt sporadisch ook voor als familienaam: een adresnaam.

Varianten

Er zijn veel spellingvarianten: met C, met spatie, met dubbele O of zonder N.

Qua betekenis is ook Kostvlies ('Kostverlies') verwant. Dit is een buurtschap in Drenthe. In Gent heeft een Verlorenbroodstraatje bestaan, dat afdaalde naar de Leie en de nog bestaande Verlorenkostbrug, waarvan de naam teruggaat op twee eilandjes die al te vinden zijn in het Panoramisch Gezicht op Gent van 1534.